valeologiya sohalari (yo`nalishlari)

DOC 88.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1361195031_41585.doc www.arxiv.uz valeologiya sohalari (yo`nalishlari) ma`lumki, ilm dunyosida ko`plab fanlar bir-birini o`zaro to`ldiradi va o`zaro yaqin. shu bilan birga ular o`ziga xos aniq hususiyatlari va yo`nalishlariga ega. huddi shunday valeologiya fani ham o`zining metodologik asoslariga, muammolariga ega. ushbu fan boshqa fanlarning xususiy masalalariga yangicha nuqtai nazaridan yondoshadi va hamda valeologiyaning o`z ham differensiallashuv xarakteriga ega. ya`ni olimlarning o`ziga hos qiziqishlarini aks ettiruvchi turli sohalari yuzaga kelgan. hozirgi vaqtda valeologiyaning quyidagi asosiy yo`nalishlarini ajratib ko`rsatish mumkin: umumiy valeologiya fanlar yoki bilimlar soxasi sifatida valeologiyaning metodologik asoslarini o`zida aks ettiradi. u valeologiyaning inson haqidagi fanlar tizimidagi o`rni, predmeti, metodlari, maqsad va vazifalari, tarixiy rivojlanishini aniqlab beradi. bundan tashqari ushbu fanda insonning bioijtimoiy tabiati va uning sog`liqni ta`minlashdagi o`rni haqida gap boradi. umumiy valeologiyaga valeologiya faninig “tanasi” sifatida qarash mumkin, chunki undan valeologiyaning tarmoqlari, sohalari ajralib chiqadi. tibbiy valeologiya sog`lomlik va nosog`lomlik o`rtasidagi farqlarni aniqlaydi hamda ularni tashhis etadi; sog`liqni tashqi ta`sirlardan ximoya …

ini o`rganadi. har bir yosh davrida istalgan organizm tizimining holati aynan shu davrdagi rivojlarishi uchun xos bo`lgan ginetik dasturlarni amalga oshishiga bog`liq bo`ladi. boshqacha aytganda, sog`lomlik darajasi bahosi va uning alohida ko`rsatkichlari dinamik xarakterda, individidning yil bilan bog`liqlikda amalga oshib borish, aksincha qandaydir o`rtacha namunadagi ummumiy standartlarga bog`liq bo`lmasliklari lozim. differinsial valeologiya sog`lomlikning individual-tipologik o`ziga xosliklarini, individning ginetik va fenotipik tuzulishini tadqiq etish bilan shug`ullanadi; sog`lomlikni son va sifat o`zgarishlari individual dasturini tuzish metodologiyasini ishlab chiqadi. kasbiy valeologiya kasbiy testlar o`tkazish va kasbga yo`naltirish muammolari bilan bog`liqlikda shaxsning individual-tipologik hususiyatlarini baholashning ilmiy soxalangan metodlarini yaratish masalalarini o`rganadi. bundan tashqari u kasbiy omillarning inson sog`lig`iga ta`sir etish hususiyatlarini o`rganadi, ham mehnat faoliyati jarayonida, ham butun hayotiy faoliyat jarayonida kasbiy reabilitatsiyaning metod va vositalarini aniqlaydi. maxsus valeologiya inson hayoti uchun xavfli, aloxida turli ta`sirlardan, inson sog`lig`iga ta`sir etuvchi ekstrimal omillar va ushbu omillarni xavfsizlantirish me`zonlarini tadqiq etadi, bunday omillar ta`siri davomida va …

rib chiqaradi. bu bilan bog`liqlikda valeologiya bir tomondan, atrof muhitning inson sog`lig`iga ta`sir etish xarakterini o`rganish, boshqa tomondan esa, sog`lomlik nuqtai nazaridan tashqi muhitning qulay sharoitlarini yaratishda inson hulqi haqida tavsiyala ishlab chiqishi zarur. shunisi diqqatga sazovorki, biosferadagi hamma masalalar o`zaro bog`liq. insoniyat – biosferaning uncha katta bo`lmagan qismigina holos. shu bilan birga faqat insongina ong-aqliga egadir – homo sapiens (ongli (aqilli) odam). aql insonni xayvonot olamidan ajratib chiqdi va unga katta kuch-qudrat ato etdi. inson asrlar davomida muhitga muvofiqlashmaslikka xarakat qildi, aksincha uni o`zining tirikchiligi uchun qulaylashtirdi. insoniyat nihoyat anglab yetdiki, insonning istalgan faoliyati atrof muhitga ta`sir ko`rsatadi, biosferaning holatini yomonlashishi esa barcha tirik mavjudodlar, shuningdek, inson uchun ham o`ta xavfli. insonning atrof-muhit bilan har tomonlama o`rganish natijasida shunday xulosaga kelindi: “sog`liq – bu faqatgina kasalliklarning yo`qligi bo`libgina qolmay, balki jismoniy, psixik va ijtimoiy baht-saodat. salomatlik – bu bizga nafaqat tug`ma balki, biz yashayotgan shart-sharoitlarda orttirilgan sarmoya (boylik)dir”. hozirgi …

siyalar qisqa vaqtda ta`sir qo`rsatib, bosh aylanishi, ko`ngil aynishi, tomoq qichishi yo`talni chiqaradi. katta miqdordagi taksik moddali konsentratsiyalarni inson organizmiga tushishi esa xotiraning yo`qotlilishi, kuchli zaharlanish va xatto o`limga olib keladi. misollarda keltirilgani kabi holatlar yirik shaharlarda atmosferada ob-havoda smog (asosan aqsh, yevropa va yaponiyaning yirik sanoat shaharlarida tutun, qurun, kul zarralari, chang, yoqilg`i bug`i kabilar aralashmasdan iborat zaharlangan havo) yoki sanoat korxonalaridagi taksik moddalarning tasodifiy portillashi tarzida sodir bo`ladi. organizmning zaharlanishiga reaksiyasi individual o`ziga xosliklar: yosh, jins, salomatlik holatida kelib chiqadi. qoidaga muvofiq, zaif bolalar, keksalar va kasalmand kishilar ko`proq duchor bo`ladilar. uncha katta bo`lmagan miqdordagi taksik moddalarning tizimli va davriy ravshda organizmga kirib turishi ham surunkali kasalliklarni keltirib chiqaradi. surunkali zaharanishning belgilari xulqning me`yordan og`ishi, odatlar, bundan tashqari neyropsixik og`ishlar: tezda charchash yoki doimiy ruxiy charchoqlik, seruyqulik yoki aksincha, uyqusizlik, loqaydlik, diqqatning susayishi, parishonxotirlik, faromushxotirlik, kayfiyatning kuchli o`zgarib turishi kabilarda aks etadi. surunkali zaharlanishda xuddi o`sha modda turli …

petlenkoning ma`lumoti bo`yicha ekologik valeologiya ekzoekologiya va endoekologiyani o`z ichiga qamrab oladi. ekzoekologiya – tashqi ekologik omillar (kosmos, magnitosfera, gravitatsiya, quyosh radiatsiyasi, iqlim, atmosfera,gidrosfera)ning inson salomatligiga ta`sirini tahlil qiladi. endoekologiya – bu organizm ichki muhitini biologik potensiali uning bioritmik, xronaritmik holati. bu toza (sog`lom) organizm konsepsiyasi. u toza mahsulotlar istemol qilish, organizm (organlar, qon tizimi, limfa tizimi)ni shlaklardan tozalash masalalarini amalga oshiradi. ekologik valeologiyaning eng asosiy masalalari sog`lom hudud, ekstrimal sharoitlardagi inson hatti xarakatlarida aks etadi. tabiatni asrashga etiborning mavjud emasligi ertaga juda qayg`uli: resurslarni tamom bo`lishi, o`rmonlarni yo`q bo`lib ketishi, suv va havoning ifloslanishi, tuproqning erroziyaga uchrashi, xayvonot va o`simlik dunyosining nobut bo`lishi hamda bularning oqibati sifatida – immunitetning yo`qligi va kasalmand kishilarning ko`payishi kabi natijalarga olib keladi. ekotsid – noto`g`ri siyosat (tabiatni bo`ysindirish)ning oqibati. orol ekotsidning, bir vaqtning o`zida genotsid va valeotsitning “mikromodeli” sifatida namoyon bo`ldi. gap shundaki, ko`plab kasalliklar ona qornidayoq boshlanadi, huddi shunday onada paydo bo`lgan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "valeologiya sohalari (yo`nalishlari)"

1361195031_41585.doc www.arxiv.uz valeologiya sohalari (yo`nalishlari) ma`lumki, ilm dunyosida ko`plab fanlar bir-birini o`zaro to`ldiradi va o`zaro yaqin. shu bilan birga ular o`ziga xos aniq hususiyatlari va yo`nalishlariga ega. huddi shunday valeologiya fani ham o`zining metodologik asoslariga, muammolariga ega. ushbu fan boshqa fanlarning xususiy masalalariga yangicha nuqtai nazaridan yondoshadi va hamda valeologiyaning o`z ham differensiallashuv xarakteriga ega. ya`ni olimlarning o`ziga hos qiziqishlarini aks ettiruvchi turli sohalari yuzaga kelgan. hozirgi vaqtda valeologiyaning quyidagi asosiy yo`nalishlarini ajratib ko`rsatish mumkin: umumiy valeologiya fanlar yoki bilimlar soxasi sifatida valeologiyaning metodologik asoslarini o`zida aks ettiradi. u valeologiyaning inson haqidagi ...

DOC format, 88.5 KB. To download "valeologiya sohalari (yo`nalishlari)", click the Telegram button on the left.

Tags: valeologiya sohalari (yo`nalish… DOC Free download Telegram