ta’limiy lug‘atlar va ularni yaratish tamoyillari

DOC 202,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

ta’limiy lug‘atlar.doc ta’limiy lug‘atlar va ularni yaratish tamoyillari mundarija ishning umumiy tavsifi................................................................................... kirish................................................................................................................. 1-bob. o’quv lug‘atchiligi va uning tarixiy ildizlari............................................ 1-§. o‘zbek lug‘atchiligi tarixi va talqini....................................................... 2-§. jahon tilshunosligida “o‘quv lug‘ati” terminining paydo bo‘lishi........... 3-§. ideografik lug‘atlar va ularning ona tili ta’limida tutgan o‘rni............... 2-bob. ta’limiy lug‘atlar va ularni yaratish tamoyillari........................................ 1-§. ona tilidan ta‘lim mazmunini yangilanishi va unda lug’atlarning o’rni. ta’limiy lug‘atlarga ehtiyojning paydo bo‘lishi............................................. 2-§. maktab lug‘atlarining tavsifiy belgilari................................................... 3-§. o’quv lug’atlarining ilmiy-uslubiy asoslari va asosiy turlari................. 4-§. o’quv lug’ati uchun material tanlash...................................................... 5-§. maktab lug‘atini yaratish tamoyillari (o‘zbek tilida yaratilgan o‘quv lug‘atlari misolida)................................................................................................. 6-§. maktabda grammatik lug’atlar bilan ishlash mashg’ulotlarini tashkil qilish ...................................................................................................................... xulosa va takliflar……………………………………………………………….. foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati...................................................................... ... ishning umumiy tavsifi mavzuning dolzarbligi. «o‘quv lug‘atchiligi» tarmog‘i jahonning ilg‘or davlatlarida o‘rta asrlardayoq paydo bo‘lib, turli yoshdagi ta’lim oluvchilarga mo‘ljallangan sanoqsiz lug‘atlar yaratilganligiga qaramay, o‘zbe

kistonda bu masala hozirga qadar tilshunoslikda ham, ta’limda ham kun tartibiga qo‘yilmagan. globallashuv davrida yosh avlodni ma’naviy barkamol, umummilliy qadriyatlarga sodiq qilib tarbiyalash talabi ta’limiy lug‘atlarga bo‘lgan ehtiyojni oshirmoqda. yalpi axborotlashuv, texnika asrida bolalarni kitobga jalb qilish oson kechmaydi. o‘quvchi kerakli ma’lumotni tez va qulay topish yo‘llarini izlaydi, o‘quv lug‘atlari uning yoshi, qiziqishlari, dunyoqarashiga mos tuzilib, e’tiborini torta oladi. malakaviy ish mavzusining ta’limiy lug‘atlar ва уларни яратиш тамойилларига bag‘ishlanganligi uning dolzarbligini belgilaydi. muammoning o‘rganilganlik darajasi. o‘quv lug‘ati tarixini o‘rganish harakatlari yevropa tilshunosligida ham, rus tilshunosligida ham umumiy lug‘atchilik masalalarini o‘rganishdan ikki-uch asr keyin boshlangan. o‘quv lug‘atlarini ilmiy asosda o‘rganish xvii asrda birinchi ingliz leksikografi s.jonson, xix asr boshlarida fransuz tilshunoslari j.dyubua, k.dyubua, g.matore, k.bak, ispan tilshunosligida y.malkil ishlaridan boshlanadi. keyinchalik rus tilshunosligida leksikografiyaning bu tarmog‘ini takomillashtirish davlat ahamiyatidagi masala sifatida kun tartibiga qo‘yiladi. ana shu hatti-harakatlar samarasi o‘laroq rus o‘quv lug‘atchiligi yuqori pog‘onaga ko‘tariladi va ulkan yutuqlarni qo‘lga kiritadi. bunda …

ida ta’kidlash lozim. boshqa tillarda bo‘lgani kabi umumiy lug‘atchilik masalalari o‘zbek tilshunosligida ham z.m.ma’rufov, a.p.hojiyev, s.f.akobirov, h.yusufxo‘jayeva, n.alhamova, e.umarov, a.madvaliyev, t.aliqulovlarning ishlarida atroflicha o‘rganilgan. biroq bevosita o‘quv lug‘atchiligi masalalari hozirga qadar maxsus tadqiq etilmagan. bmining maqsad va vazifalari. malakaviy ishda o‘quv lug‘atchiligining shakllanishi, rivojlanish tarixini o‘rganish, jahon o‘quv lug‘atchiligi an’analariga tayangan holda ta’limiy lug‘atlarni yaratish tamoyillarini ishlab chiqish. bu maqsadni amalga oshirish uchun jahon tilshunosligida o‘quv lug‘atchiligi tarmog‘ining shakllanish tarixini yoritish, o‘zbek o‘quv lug‘atlarining lingvistik xususiyatlarini yoritish, o‘zbek o‘quv lug‘atchiligining ilmiy asoslarini yaratish vazifalari bajariladi. bmining ilmiy yangiligi. ishning ilmiy yangiligini quyidagilar tashkil etadi: 1. o‘quv lug‘atchiligining tarixiy ildizlari yoritiladi; 2. o‘zbek leksikografiyasida o‘quv lug‘ati tipida yaratilgan lug‘atlar tadqiqot nuqtai nazaridan tahlil qilinadi va bu boradagi tarqoq fikrlarni bir tizimga yig‘iladi; 3. o‘quv lug‘atlari yaratishning ilmiy asoslari ishlab chiqiladi; 4. o‘quv lug‘atlarining tavsifiy belgilari ajratiladi; 5. o‘quv lug‘atlari tasniflanadi; tadqiqotning ilmiy va amaliy ahamiyati. bmidagi materiallardan o‘rta maktab, akdemik litsey, …

turi», milliy qadriyatlar, ma’naviyatni yuksaltirish va targ‘ib etishga doir dasturiy qarashlari, ta’lim bilan bog‘liq turli davlat dasturlari metodologik asos bo‘lib xizmat qiladi. tadqiqotda qo‘llanilgan asosiy metod sistemaviy tahlil metodidir. shuningdek, analitik, aktual bo‘linish, qoliplashtirish kabi usullardan foydalanildi. shu yo‘nalishdagi tilshunos olimlarning ilmiy ishlari tadqiqot uchun nazariy asos sifatida xizmat qildi. tadqiqotning tuzilishi va hajmi. ishning umumiy hajmi ___bet bo’lib, u ishning umumiy tavsifi, kirish, 2 bob, xulosa, ilova va adabiyotlar ro’yxatidan iborat. kirish dunyo tarixiga yuksak texnologiyalar asri, tafakkur asri, yalpi axborotlashuv asri, globallashuv davri kabi turli nomlar bilan muhrlanayotgan xxi asr insoniyat hozirga qadar boshidan kechirgan davrlardan o‘ta shiddatli va hayot sur’atlarining beqiyos tezlashganligi bilan farqlanadi. bunday vaziyatda har bir mamlakat fuqarosi milliy qadriyatlariga sodiq, dunyoqarashi keng, ongi yetuk, turli vaziyatlardan o‘z aql-idroki bilan omon chiqa oladigan, mustaqil fikrli, irodasi mustahkam, og‘zaki va yozma nutqi ravon qilib tarbiyalanmasa, turli mafkuraviy, ma’naviy tahdidlar ta’siriga bardosh berishiga kafolat berish qiyin. ma’lumki, …

hotlar birinchi o‘rinda ta’lim tizimidan boshlanib, butun mamlakat miqyosida ta’lim-tarbiya, ilm-fan, kasb-hunar o‘rgatish tizimlari jahonning ilg‘or davlatlari tajribasiga tayangan holda tubdan isloh qilindi; «ta’lim to‘g‘risidagi qonun», «kadrlar tayyorlash milliy dasturi» ishlab chiqildi. maktab va oliy ta’lim oldiga intellektual salohiyati keng, ongi yetuk, ijodiy tafakkur sohiblarini yetishtirib berish talabi qo‘yildi. bu talabning to‘la bajarilishi, prezidentimiz ta’kidlaganlaridek, «…tilimizning o‘ziga xos xususiyatlariga bag‘ishlangan ilmiy va ommabop kitoblar, o‘quv qo‘llanmalari, yangi-yangi lug‘atlarni ko‘plab chop ettirish…» ni talab etmoqda. jamiyat tafakkurini yuksaltirishda lug‘atlarning roli beqiyosligi jahon tajribasi va amalda o‘zini to‘la oqlagan haqiqatdir. insonning mustaqil fikrlash, ong mahsulini to‘g‘ri va ravon bayon qilish qobiliyati, ijodiy tafakkurini o‘stirish harakatlari, odatda, yoshligidan boshlanadi. o‘zbekistonda kichik va o‘rta yoshdagi ta’lim oluvchilarga mo‘ljallangan maxsus lug‘atlar yaratilganmi, umuman lug‘atchilikning ahvoli qay darajada? mustaqillikdan keyin lug‘atchilik birmuncha jonlandi; siyosiy, ma’naviy, ijtimoiy jihatdan eskirgan lug‘atlarni qayta nashr qilish, yangilash hisobidan kattagina ishlar amalga oshirildi; tilshunosligimizning lug‘at xazinasi boyidi. biroq bu bilan uni …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ta’limiy lug‘atlar va ularni yaratish tamoyillari"

ta’limiy lug‘atlar.doc ta’limiy lug‘atlar va ularni yaratish tamoyillari mundarija ishning umumiy tavsifi................................................................................... kirish................................................................................................................. 1-bob. o’quv lug‘atchiligi va uning tarixiy ildizlari............................................ 1-§. o‘zbek lug‘atchiligi tarixi va talqini....................................................... 2-§. jahon tilshunosligida “o‘quv lug‘ati” terminining paydo bo‘lishi........... 3-§. ideografik lug‘atlar va ularning ona tili ta’limida tutgan o‘rni............... 2-bob. ta’limiy lug‘atlar va ularni yaratish tamoyillari........................................ 1-§. ona tilidan ta‘lim mazmuni...

Формат DOC, 202,0 КБ. Чтобы скачать "ta’limiy lug‘atlar va ularni yaratish tamoyillari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ta’limiy lug‘atlar va ularni ya… DOC Бесплатная загрузка Telegram