ян амос коменский ( 1592-1670 )

DOC 86.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1663838148.doc ян амос коменский ян амос коменский (1592—1670) чехословакиялик гуманист-педагог ян амос коменский педагогика илмнинг пойдеворини қурган, унинг кейинги ривожланиш йўлларини кўрсатиб берган, ўзининг онгли ҳаётини, амалий педагогик фаолиятини болаларни ўқитиш ва тарбиялашдек олижаноб ишга бағишлаган улуғ педагогдир. буюк чех педагоги я.а.коменский 1592 йил 28 март «угорский брод» деган жойда моравияда тегирмончи оиласида дунёга келади. унинг оиласи руҳоний «чех қардошлари» жамоасига тегишли бўлиб, бу жамоа чехиянинг озодлиги учун курашувчи ватанпарварларни ўз атрофига тўплаган эди. коменский ота-онасидан ажралиб, анча вақт ўқий олмайди, 16 ёшида «чех қардошлари» жамоасининг ёрдами билан лотин мактабига ўқишга киради, бу ерда у тарбия тизимининг ёмонлигини, ўқув методларининг ярамаслигини кўради ва тушунади. «мен ўша вақтдаёт тарбия масаласида мамлакатимни орқада эканлигини кўрдим. мен ўша даврдаёқ фан ва тарбия ҳаммага тегишли бўлиши кераклиги ўйладим»— деган эди коменский. мактабни тугатгач хорборни университетига (германияда) ўқишга киради, уни тугатгач гейдельберг университетида маъруза курсини тинглайди, бу университетда ўша даврда илғор профессорлар ишларди. коменский австрия, …

р мактаби» (1632), «пансофия мактаби» (1651), «яхши ташкил этилган мактаб қонунлари» (1953), «ҳислар воситаси билан идрок қилинадиган нарсаларнинг суратлари» (1658) номли асар ва дарсликлар. шунингдек, логика, физика, лотин тили, грек тили каби китоблар ёзади. дарсликлари ҳаётлик давридаёқ кўп тилларга таржима қилиниб, коменскийнинг номини бутун дунёга танитади. коменский «кишилик жамияти ишларини яхшилаш ҳақида ҳаммага таллуқли маслаҳат» номли 7 жилдли катта асар ёзди (у ҳаёт эканлиги вақтида ҳаммаси бўлиб 2 жилди босилиб чиқди, қолган жилдлари эса фақат 1935 йилда топилди ва чехословакияда чоп қилинди). бу асарида «ҳаммани ва ҳамма нарсада ҳар томонлама тузатиш»нинг инсонпарварлик ва демократик дастурини белгилаб чиқди ва кишилик жамиятини ислоҳ қилиш режасини илгари сурди. «буюк дидактика» асарида «пан софия ғоясини» (пан геркча — бутун, ҳамма, софия — донолик, ақллилик) ҳамма нарсани билиш, ҳамма учун билим бериш» демакдир. пан софияда у табиат ва жамият билимларининг йиғиндисини беради. мактаб — бу муассаса, у ерда «ҳаммани ҳар нарсага ўргатмоқ керак» деган фикр …

вақтида лешнодаги чех қардошлари жамоаси тор-мор қилинади. коменский гамбургга қочади. ундан амстердамга ўтади. шунда голландия сенатининг буйруғига мувофиқ унинг асарлари тўплами босилиб чиқади. коменский ўз ватанини жуда севар ва унинг мустақиллиги учун кураш олиб боради. унинг кўп асарларида ватанпарварлик ҳисси акс этган. у чех халқ поэзиясини йиғиб чех мақоллар тўпламини тузади ва ўз халқининг тилини сақлашга, севишга ундайди. коменскийнинг дунёқараши. коменскийнинг дунёқарашида уч хусусият таъсирини кўрамиз. 1. натур фалсафаси. 16—17-асрларда инглиз файласуфи — материалист бекон сенсуалистик фалсафа назариясини илгари суради. коменский ўқитиш жараёнига шу позициядан қарайди. билиш сезишдан бошланади. сезиш бўлмаган ерда билиш ҳам йўқ, дейди у. 2. чех қардошлари жамоаси диний жамоа бўлганлиги учун коменский ҳам диндор руҳонийдир. лекин коменскийнинг руҳонийлиги турмушга амалий қараш билан боғлиқ эди. 3. коменский дунёқарашининг баъзи жиҳатлари уйғониш даври таъсирида вужудга келади. одамларга нисбатан муҳаббат, ҳушчақчақлик, одамларнинг яхшилик яратишига ишонч билан қараш, буларнинг ҳаммаси ўрта аср одамига нисбатан ишончсизлик билан қарашга қарама-қаршидир. коменский ташқи …

бўлаги деб қараши (худо томонидан бунёд этилмаган) табиат қонунлари унинг ўсишига таъсир этади дейиши ўз даврида илғор саналади. лекин киши ижтимоий борлиқ бўлиб, ижтимоий қонун таъсирида ўсади. коменский, тарбиячи боладаги истеъдодни ўстириши керак. агар бола педагогик таъсирсиз яшаса, бу истеъдод тасодифан ўсади. киши дунёга келганда кишига хос истеъдодга эга бўлади. худди олмадаги уруғга ўхшаб баъзида кўпроқ, баъзида камроқ бўлади. коменский тарбиянинг табиатга уйғунлик масаласида ҳамма нарсанинг асоси 4 та дейди. масалан: олам 4 нарсадан юзага келган, яъни; ер, сув, ҳаво, ёруғлик. дунёнинг ривожланиши ҳам 4 қисмга бўлинади, булар: баҳор, ёз, куз, қиш. инсоннинг ривожланиши ҳам 4 даврга бўлинади; гўдаклик, болалик, ўсмирлик, етуклик. шунингдек таълим жараёни ҳам 4 га бўлинади; мактабгача тарбия, бошланғич таълим, ўрта таълим, олий таълим. умумтаълим ғояси. коменский яшаган даврда ҳаммани ўқишга тортиш шарт эмас, қобилиятли кишигина ўқиши керак, деган ғоя мавжуд эди. коменский эса ўқишга ҳамманинг тортилишини, ҳамма ўз она тилида умум бошланғич таълим олиши кераклигини уқтиради. …

инг болани ёш даврларга бўлиши. бунда у табиийлик принципига амал қилиб, бола ёшини 4 даврга бўлади. 1. туғилганидан 6 ёшгача — она мактаби. бу даврда боланинг сезиш органларини ўстиришга, боланинг қабул қилишини, атрофдаги дунё билан таништиришга катта аҳамият беради. болани меҳнатга ўргатиш, ўз-ўзига хизмат қилишга жалб этиш керак. она боладаги ахлоқий тарбиянинг асосларини, тўғрилик, ҳаққонийлик, меҳнатни севиш ва бошқаларни вужудга келтиради. она мактаби боғча ёшидаги бола тарбиясини кўзда тутади. 2. 6—12 ёшгача — халқ мактаби ёки она тили мактаби. бунда ўқувчи эсда сақлаши, сўзлашга ўрганиши, ёзиш, бошланғич мактаб кўникмасини ҳосил қилиши керак бўлиб, бунинг учун геометрия, география, табииёт фанларини ўрганиши лозим. 3. 12—18 ёшгача — гимназия. бу ўқув юртининг вазифаси бола тушунчасини, тафаккур қобилиятини ўстиришдан иборат бўлиб, унда классик тиллар, табииёт билимлари, ахлоқ, илоҳий фанлар ўқитилиши керак. 4. 18—24 ёшгача — университет. академия. бу ўқув юртлари ўқувчининг иродасини, шахсини бир бутун ўстириши керак. шундай қилиб, мактаб коменский қарашича ўқувчиларни ўйлашга, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ян амос коменский ( 1592-1670 )"

1663838148.doc ян амос коменский ян амос коменский (1592—1670) чехословакиялик гуманист-педагог ян амос коменский педагогика илмнинг пойдеворини қурган, унинг кейинги ривожланиш йўлларини кўрсатиб берган, ўзининг онгли ҳаётини, амалий педагогик фаолиятини болаларни ўқитиш ва тарбиялашдек олижаноб ишга бағишлаган улуғ педагогдир. буюк чех педагоги я.а.коменский 1592 йил 28 март «угорский брод» деган жойда моравияда тегирмончи оиласида дунёга келади. унинг оиласи руҳоний «чех қардошлари» жамоасига тегишли бўлиб, бу жамоа чехиянинг озодлиги учун курашувчи ватанпарварларни ўз атрофига тўплаган эди. коменский ота-онасидан ажралиб, анча вақт ўқий олмайди, 16 ёшида «чех қардошлари» жамоасининг ёрдами билан лотин мактабига ўқишга киради, бу ерда у тарбия тизимининг ёмонлигини, ўқув методларининг я...

DOC format, 86.5 KB. To download "ян амос коменский ( 1592-1670 )", click the Telegram button on the left.

Tags: ян амос коменский ( 1592-1670 ) DOC Free download Telegram