t.fayziyev - temuriy malikalar

PDF 26 pages 389.8 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 389.8 KB

File type PDF

Pages 26

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

temuriy malikalar www.ziyouz.com kutubxonasi 1 turg'un fayziev temuriy malikalar a.qodiriy nomidagi xalq merosi nashriyoti 1994 temur va temuriy shahzodalar xiv asrning ikkinchi yarmidan xvi asrning birinchi choragigacha o'rta osiyo, shimoliy afg'oniston, qisman eron hamda iroq mamlakatlarida hukmronlik qilganlar. shahzodalar singari temuriylar sulolasiga mansub malikalar orasida ham iste'dodli siyosatdon, suxandon, etuk olima va xassos shoiralar etishib chiqqan. ular tarix zarvaraqlarida o'zlaridan o'chmas iz qoldirganlar. mazkur risolada saroy mulk xonim, gavhar shod begim, shodmulk xotun, arjumand bonu, zebunniso begim singari iste'dodli temuriy malikalar haqida qiziqarli ma'lumotlar o'rin olgan. muqaddima ko'hna moziydan xabar beruvchi tarix zarvaraqlarini varaqlar ekanmiz, ijtimoiy hayotning barcha sohalarida erkaklar bilan bir qatorda buyuk jasorat sohibalarining nomlari ham tarannum etib kelingani guvohi bo'lamiz. ayollar orasidan shavkatli hukmdorlar, oqila maslahatgo'ylar, etuk donishmandlar, zabardast olimalar, suxandon shoiralar va zukko san'atshunoslar etishib chiqqan. chunonchi, massagetlar hukmdori to'maris, qadimiy palmiraning hukmroni zinoviya, ispan qirolichasi izabella, arman malikasi tamaralar o'z davrining etuk siyosatdon hukmdorlari bo'lganlar. …

2 / 26

523—1603), badaxshon hukmdori sulaymon mirzoning xotini — haram begim (1514—1589), jahongir shohning (1569—1627) suyukli xotini — nurjahon begim (mehriniso, 1577—1645), shoh jahonning (1592— 1666) sevikli xotini — mumtoz mahal (arjumand bonu, 1594— 1631), shoh jahonning qizi — jahon oro begim (1614—1681), avrangzeb olamgirning (1618—1707) qizi — zebunniso begimlar (1639—1702) ana shular jumlasidandir. bu malikalar haqida ko'pgina qo'lyozma va toshbosma asarlarda qiziqarli ma'lumotlar mavjud. masalan, nizomiddin shomiyning «zafarnoma»si, sharafuddin ali yazdiyning (1454—vafoti) «zafarnoma», ibn arabshohning (1389—1450) «ajoyib ul-maqdur fi axbori taymur» (temir haqidagi xabarlarda taqdir ajoyibotlari), hofizi abro'ning (1430 vafoti) «zubdat ut-tavorixi boysung'uriy», kamoliddin abdurazzoq samarqandiyning (1413—1482) «matlai sa'dayn va majmai bahrayn» («ikki saodatli yulduzning chiqish va ikki dengizshshg qo'shilish joyi»), fasih xavofiyning (1375 yilda tug'ilgan) «mujmal-i fasihiy temuriy malikalar www.ziyouz.com kutubxonasi 2 (fasihiyiing tarixlar majmuasi), zahiriddin muhammad boburning (1433—1530) «boburnoma», g'iyosiddin muhammad xondamirning (1475—1535) «habib us-siyar fi axbor afrod ul-bashar» («inson xabarlarida do'stlarning tarjimayi holi»), gulbadan begimning (1523—1603) «humoyunnoma», abulfazl …

3 / 26

onxonning qizi bo'lib, 1341 yilda tug'ilgan. qozonxon taxtdan azl etilib, qatl qilingan chog'da saroy mulk xonim hali besh yoshda edi. saroy mulk xonim balog'atga etgach, 1355 yilda movarounnahr hukmdori amir qozog'onning nabirasi amir husayn uni nikohiga kiritdi. 1370 yilda sohibqiron amir temur jangda amir husaynni engib, uni qatl qildirgach, movarounnahr hukmronligini o'z qo'liga oladi. tabiiyki, amir husaynning bir necha xotinlari bo'lib, haramning ulug' bekasi — tarmashirinxonning qizi suyunch qutlug' og'o edi. sohibqiron amir temur maqtulning haramidagi malikalar orasidan qozonxonning qizi— saroy mulk xonimni, bayon sulduzning qizi — ulus og'oni, xizr yasuriyning qizi—islom og'oni hamda tag'oy turkon xotunni tanlab olib, idda muddati uch oy o'tgach, o'z nikohiga kiritadi. sohibqiron amir temur saroy mulk xonimni o'z nikohiga kiritgach, «ko'ragon» unvoniga musharraf bo'ldi. ko'ragon iborasi mo'g'ulcha so'z bo'lib, «kuyov» degan ma'noni ifodalaydi. zero, saroy mulk xonim mo'g'ul xonlaridan birining qizi bo'lgani tufayli sohibqiron amir temur mo'g'ul xonining kuyovi, ya'ni «amir temur ko'ragon» nomini …

4 / 26

ardi. sohibqiron amir temurning harbiy yurishlarida saroy mulk xonim ko'pincha birga yurgan. tarixiy manbalarning yakdillik bilan bergan ma'lumotlariga ko'ra, o'ta ziyrak, tadbirkor saroy mulkxonim saltanatni boshqarishda vujudga kelgan ayrim muammolarni hal qilishda o'zining oqilona maslahatlari bilan faol qatnashgan. amir temur saroy mulk xonimga oshkora bo'ysunmasa-da, biroq uning oqilona maslahatlariga o'zida qandaydir ehtiyoj sezib turgan. naql qilishlaricha, amir temur eronga qarshi yurish boshlaganda, isfaxonning qamali ko'pga cho'zilib, qo'shinni ozuqa bilan ta'minlashga mablag' etishmay qoladi. nihoyat, amir temur samarqandga chopar yo'llab, saroy mulk xonimga maktub jo'natadi. maktub qisqa 6o'lib, «qo'shinning zahirasi tugadi, xazinadan zar yuboring», deyilgandi. saroy mulk xonim maktub mazmunidan ogoh bo'lgach, maktubning orqa tomoniga «ulug' amir, zaringiz tugagan bo'lsa, siyosatingiz ham tugadimu?»—deb yozadi va uni choparga tutqazadi. amir temur maktubni olgach, saroy mulk xonimning kinoyali zamzamasini o'ylab-o'ylab, nihoyat bir qarorga keladi: lashkargohda so'yib eyilgan qo'y, qoramol, ot va tuya suyaklarini o'sha kuniyoq yig'dirib, turli hajmlarda qirqtirib, katta hajmdagisiga katta qiymat, …

5 / 26

yofat va tantana bilan boshlangan. klavixoning hikoya qilishicha, qabul marosimida hukmdor temurning yonida saroy mulk xokim boshliq boshqa xotinlari ham yuzlariga parda tashlab o'tirganlar. ispan qiroli yuborgan hadyalar orasida hukmdorga ko'proq qizil movut ma'qul bo'lgan. bu haqda u o'z xotinlari, avvalo saroy mulk xonim bilan fikrlashadi. 1404 yil 17-oktyabr juma kuni saroy mulk xonim ham katta ziyofat beradi. ziyofatda boshqa elchilar qatorida ispan elchisi ryui gonzales de qlavixo ham qatnashadi. klavixo temur bog'larida berilgan ziyofatlarning to'kin-sochinligi, bog'lardagi rang-barang ipak chodirlar, undagi oltin-kumush jihozlaru bog'larning o'ta did va farosat bilan jihozlangani haqida maroq ila hikoya qiladi. naql qilishlaricha, saroy mulk xonim kunlardan bir kun o'z jamg'armasi hisobiga, savoblik uchun xudo yo'lida bir madrasa bino qildirishga eri amir temurdan ijozat so'raydi. hukmdordan ruxsat bo'lgach, otasi qozonxon tomonidap sovg'a qilingan bir juft olmos baldog'ini sotuvga qo'yib, bu mablag'ni madrasa qurilishiga sarflaydi. saroy mulk xonim madrasa qurilishi jarayonnda qurilish maydoniga tez-tez kelib ish boshqaruvchilarga …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "t.fayziyev - temuriy malikalar"

temuriy malikalar www.ziyouz.com kutubxonasi 1 turg'un fayziev temuriy malikalar a.qodiriy nomidagi xalq merosi nashriyoti 1994 temur va temuriy shahzodalar xiv asrning ikkinchi yarmidan xvi asrning birinchi choragigacha o'rta osiyo, shimoliy afg'oniston, qisman eron hamda iroq mamlakatlarida hukmronlik qilganlar. shahzodalar singari temuriylar sulolasiga mansub malikalar orasida ham iste'dodli siyosatdon, suxandon, etuk olima va xassos shoiralar etishib chiqqan. ular tarix zarvaraqlarida o'zlaridan o'chmas iz qoldirganlar. mazkur risolada saroy mulk xonim, gavhar shod begim, shodmulk xotun, arjumand bonu, zebunniso begim singari iste'dodli temuriy malikalar haqida qiziqarli ma'lumotlar o'rin olgan. muqaddima ko'hna moziydan xabar beruvchi tarix zarvaraqlarini varaqlar ekanmiz, ijtimoiy ha...

This file contains 26 pages in PDF format (389.8 KB). To download "t.fayziyev - temuriy malikalar", click the Telegram button on the left.

Tags: t.fayziyev - temuriy malikalar PDF 26 pages Free download Telegram