temuriy malikalar

PDF 76 стр. 19,3 МБ Бесплатная загрузка

76 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 19,3 МБ

Тип файла PDF

Страницы 76

Обновлено Май 2026

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 76

turg'un fayziyev emuriy alikalar a § r- »rj o> kitob shu erda ko'rsatilgan muddatdan kechiktirilmagan hojda topshirilishi shart ilgarigi berilmalar miqdori turg'un fayziyev emuriy alikalar mulk x/jnim gavhar §h^)dmuik xotun xadkha h^m xan^a h^m ^uihaddh he^m ^urjaikm h^m z^tjumand botiu ^ah&n oro zeimnniso he^m toshkent - «o'zbekiston» - 2013 udk 821.512.133-3 bbk 63.3(5o‘)4 f20 temur va temuriy shahzodalar xiv asming ikkinchi yarmi- dan xvi asrning birinchi choragigacha o‘rta osiyo, shimoliy afg'oniston, qisman eron hamda iroq mamlakatlarida hukm- ronlik qilganlar. shahzodalar singari temuriylar sulolasiga mansub malikalar orasida ham iste’dodli siyosatdon, suxandon, yetuk olima va hassos shoiralar yetishib chiqqan. ular tarix zarvaraqlarida o'zlaridan o'chmas iz qoldirganlar. mazkur risolada saroy mulk xonim, gavhar shod begim, shodmulk xotun, arjumand bonu, zebunniso begim singari iste’dodli temuriy malikalar haqida qiziqarli ma’lumotlar o‘rin olgan. marhum tarixchi olim turg'un fayziev tomonidan tayyorlangan «temuriy malikalar» kitobchasi sizda katta taassurot qoldiradi, degan umiddamiz. isbn 978-9943-01-452-7 ® qodiriy nomidagi xalq mcrosi …

2 / 76

ayollar g'arbda barmoq bilan sanalsa-da, sharq mamlakatlarida ularni ko'plab uchratish mumkin. birgina temur va temuriylar sulolasiga mansub xotin- qizlardan ayrimlarini sanab otaylik: buyuk sohibqiron 3 amir temurning (1336—1405) rafiqasi — saroy mulk xonim (1341 — 1408, bibixonim), hirotda shohruh mirzoning (1377—1447) rafiqasi — gavhar shod begim (1379—1457), xalil sulton mirzoning (1384—1411) suyukli xotini — shodmulk xotun (1387—1411), sulton husayn boyqaroning (1438— 1506) xotini — xadicha begim (1451—1511), umar shayx mirzoning (1456—1404) to‘ng‘ich qizi — xon zoda begim (1477—1544), zahiriddin muhammad bo- burshohning (1483—1530) qizi — gulbadan begim (1523—1603), badaxshon hukrndori sulaymon mirzoning xotini — haram begim (1514—1589), jahongir shohning (1569—1627) suyukli xotini — nurjahon begim (mehriniso, 1577—1645), shoh jahonning (1592—1666) sevikli xotini — mumtoz mahal (arjumand bonu, 1594—1631), shoh jahonning qizi — jahon oro begim (1614—1681), avrangzeb olamgirning (1618—1707) qizi — zebun niso begimlar (1639—1702) ana shular jumlasidan- dir. bu malikalar haqida ko‘pgina qo‘lyozma va toshbosma asarlarda qiziqarli ma’lumotlar mavjud. …

3 / 76

ar saltanatining to‘rtinchi hukmdori jahongirshohning (1569—1627) «jahongirnoma» («jahongir tuzuklari»), mirzo alouddin aloul mulk at-tavjiyning «shohjahonno- ma», hakimxon to‘raning «muntaxab ut-tavorix», «tazkirat ul-xavotun» («xotinlar tazkirasi») va «ma- shohir un-nisvon» (mashhur xotinlar) kabi asarlarda shu qimmatli ma’lumotlarni o‘qiymiz. yuqorida nomlari zikr qilingan mahkalar faoliyat- larini yoritishda qomimizdagi mazkur manbalar va xalq og‘zaki naql va rivoyatlariga asoslanib ish ko‘rdik. saroy mulk xonim aroy mulk xonim chig‘atoy ulusiga mansub mo‘g‘ul xonlaridan qozonxonning qizi bo‘lib, 1341-yilda tug‘ilgan. qozonxon taxtdan azl etilib, qatl qilingan chog‘da saroy mulk xonim hali besh yoshda edi. saroy mulk xonim balog‘atga yetgach, 1355-yilda movarounnahr hukmdori amir qozog‘onning nabirasi amir husayn uni nikohiga kiritdi. 1370-yilda sohibqiron amir temur jangda amir husaynni yengib, uni qatl qildirgach, movarounnahr hukmronligini o‘z qomiga oladi. tabiiyki, amir husaynning bir necha xotinlari bo‘lib, haramning ulug‘ bekasi — tarmashirinxonning qizi suyunch qutlug‘ og‘o edi. sohibqiron amir temur maqtulning haramidagi malikalar orasidan qozonxonning qizi — saroy mulk xonimni. bayon sulduzning …

4 / 76

ta, bunday e’zozga musharraf bo‘lish uchun aql-zakovat, did-farosat, fikrlash doirasining ulkanligi bosh omil bo'lgan. zotan, tarixiy manbalarning guvohlik berishicha, saroy mulk xonim zamonasining yuksak idrokli, farosatli, tadbirkor va aql-zakovat sohibasi, husn-latofat bobida ham benaziri edi. saroy mulk xonim insonparvar, vatanni sevguv- chi, mamlakatning siyosiy-ijtimoiy, iqtisodiy va mada- niy hayotidan yaxshigina xabardor bo'lgan, saltanat ish larida dono maslahatlari bilan qatnashib turgan ayol edi. ayniqsa, ilm-ma’rifatga alohida e’tibor ila qarar, tolibi ilmlarga homiylik qilardi. sohibqiron amir temurning harbiy yurishlarida saroy mulk xonim ko'pincha birga yurgan. tarixiy 7 manbalarning yakdillik bilan bergan ma’lumotlariga ko‘ra, o‘ta ziyrak, tadbirkor saroy mulk xonim saltanatni boshqarishda vujudga kelgan ayrim muammolarni hal qilishda o‘zining oqilona mas- lahatlari bilan faol qatnashgan. amir temur saroy mulk xonimga oshkora bo‘ysunmasa-da, biroq uning oqilona maslahatlariga o‘zida qandaydir ehtiyoj sezib turgan. naql qilishlaricha, amir temur eronga qarshi yurish boshlaganda, isfaxonning qamali ko‘pga cho‘zilib, qo‘shinni ozuqa bilan ta’minlash^a mablag‘ yetishmay qoladi. nihoyat, amir temur …

5 / 76

va qishloqlarda suyak pulga qo‘shin uchun oziq-ovqat sotib olinadi. tez kunda isfaxon shahri taslim botgach, suyak pullar zar bilan almashtiriladi. amir temur saroyida joriy qilingan tartibga ko‘ra, chet ellik elchilarni qabul qilish marosimlarida hukmdor yonida xotinlari ham ishtirok etishgan. ispaniya qiroli genrix iii ning samarqand hukmdori amir temur huzuriga yuborgan elchisi ryui gonzales de klavixoning yozishicha, 1404-yil 8-sentabr dushanba kuni amir temur samarqand chetidagi «dilkusho» bog‘ida elchilarni qabul qiladi. qabul marosimi katta ziyofat va tantana bilan boshlangan. klavixoning hikoya qilishicha, qabul marosimida hukmdor temurning yonida saroy mulk xonim boshliq boshqa xotinlari ham yuzlariga parda tashlab o‘tirganlar. ispan qiroli yuborgan hadyalar orasida hukmdorga ko‘proq qizil movut ma’qul bo'lgan. bu haqda u o‘z xotinlari, awalo saroy mulk xonim bilan fikrlashadi. 1404-yil i7-oktabr juma kuni saroy mulk xonim ham katta ziyofat beradi. ziyofatda boshqa elchilar qatorida ispan elchisi ryui gonzales de klavixo ham qatnashadi. klavixo temur bog’larida berilgan ziyofatlaming to‘kin-sochinligi, bog’lardagi rang-barang ipak …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 76 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "temuriy malikalar"

turg'un fayziyev emuriy alikalar a § r- »rj o> kitob shu erda ko'rsatilgan muddatdan kechiktirilmagan hojda topshirilishi shart ilgarigi berilmalar miqdori turg'un fayziyev emuriy alikalar mulk x/jnim gavhar §h^)dmuik xotun xadkha h^m xan^a h^m ^uihaddh he^m ^urjaikm h^m z^tjumand botiu ^ah&n oro zeimnniso he^m toshkent - «o'zbekiston» - 2013 udk 821.512.133-3 bbk 63.3(5o‘)4 f20 temur va temuriy shahzodalar xiv asming ikkinchi yarmi- dan xvi asrning birinchi choragigacha o‘rta osiyo, shimoliy afg'oniston, qisman eron hamda iroq mamlakatlarida hukm- ronlik qilganlar. shahzodalar singari temuriylar sulolasiga mansub malikalar orasida ham iste’dodli siyosatdon, suxandon, yetuk olima va hassos shoiralar yetishib chiqqan. ular tarix zarvaraqlarida o'zlaridan o'chmas iz qoldirganlar. mazkur riso...

Этот файл содержит 76 стр. в формате PDF (19,3 МБ). Чтобы скачать "temuriy malikalar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: temuriy malikalar PDF 76 стр. Бесплатная загрузка Telegram