xx asrning 20-30-yillarida o‘zbek xalq cholg‘ularida ijrochilik

DOC 301,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1522510992_70535.doc xx asrning 20-30-yillarida o‘zbek xalq cholg‘ularida ijrochilik reja: 1. o‘zbek teatr san’atining asoschisi, dramaturg, bastakor h.h.niyoziy 2. o‘zbekistonda musiqiy va teatr havaskorlik jamoalarini va iste’dodli shaxslarni san’atga bo‘lgan qiziqishlarini rag‘batlantirish 3. xx asr boshlarida o‘zbekistonda ommaviy musiqali harakat avj oldi. 20 asarning 20-yillarida o‘zbek musiqa san’ati jadal ravishda taraqqiy eta boshladi. musiqa o‘quv yurtlari - toshkentdagi turkiston xalq konservatoriyasi (1918) va uning samarqand, farg‘ona (1919) va buxorodagi (1920) filiallarida katta ishlar amalga oshirildi. ularda asosan o‘zbek xalq cholg‘ulari hamda ba’zi evropa musiqa cholg‘ulari (fortepiano, skripka va damli cholg‘ular)ni chalish o‘rgatilar edi. shu tufayli respublikaning ko‘pgina shaharlarida musiqa havaskorligi keng quloch yoydi. o‘zbekistonda 1920-yillardan boshlab an’anaviy ijrochilik ansambllari asosida turli tarkibdagi o‘zbek xalq cholg‘u ansambllari tashkil etila boshladi. viloyat markazlari: marg‘ilon, andijon, buxoro, samarqand, farg‘ona va qo‘qonda milliy cholg‘ular ansambli tuzildi va ular tarkibida xalq musiqa san’atining yirik namoyandalari - mulla tuychi toshmuhammedov, to‘xtasin jalilov, berkinboy fayziev, abduqodir ismoilov, hayit …

‘quv yurtlari va tashkilotlarda musiqiy to‘garaklar tashkil etdi. bundan tashqari u milliy ansambl tarkibida bir necha bor chekka qishloqlarda konsert dasturini namoyish etgan. samarqandda xorazmlik musiqachi matyusuf xarratov bir necha to‘garaklarga rahbarlik qilgan. o‘sha davrda respublikamizning barcha viloyatlarida badiiy havaskorlik to‘garaklari paydo bo‘la boshladi. ularning musiqiy dasturi asosan o‘zbek musiqa san’atining mashhur xalq ustalari tomonidan kuylanadigan qadimiy - “bir keling”, “bog‘ aro” kabi lirik mazmundagi sevgi qo‘shiqlaridan iborat edi. shu bilan birga to‘garak dasturi yangi hayotni madh etuvchi qo‘shiqlar bilan to‘lib bordi. shunday qo‘shiqlardan biri noma’lum muallif tomonidan yaratilgan “fabrika” qo‘shig‘i edi. u bir necha variantda mavjud bo‘lib, katta mashhurlikka ega bo‘lgan. o‘zbek musiqa to‘garaklarining faoliyati o‘sha davrda yakkaxonlarga jo‘r bo‘luvchi an’anaviy milliy cholg‘u ansambllariga yaqinlashtirilgan. shuningdek alohida an’anaviy milliy cholg‘u ansambllari ham faoliyat ko‘rsatgan. o‘zbek badiiy havaskorlik to‘garaklarining dasturi ham qo‘shiq va cholg‘u kuylaridan iborat edi, “qari navo”, “ilg‘or”, “do‘st yalli-yalli”, “mirza davlat”, “usmoniya”, “rohat” kabi xushchaqchaq, quvnoq kuylar …

hqari - fleyta, goboy va boshqa simfonik orkestr cholg‘ularidan tuzilgan aralash ansambllar ham faoliyat yuritgan. o‘zbek teatr san’atining asoschisi, dramaturg, bastakor h.h.niyoziy (18891929) musiqa san’ati rivojiga katta hissa qo‘shdi. “yasha sho‘ro”, “xoy ishchilar”, “ishchilar uyg‘on”, “biz ishchimiz”, “ishchi bobo” kabi o‘sha davrning ijtimoiy yo‘nalishdagi ilk qo‘shiqlarini yaratib e’tiborga tushgan. hamzaning ko‘p qirrali ijodiy va pedagogik faoliyati uning o‘zbek cholg‘ulari ijrochilik maktabining shakllanish va rivojlanish jarayonida muhim o‘rin tutganligini tasdiqlaydi. u farg‘onada birinchi bo‘lib damli cholg‘ular orkestrining tashkilotchisidir (1916). 1918 yilda hamza farg‘onada solistlar, xor va damli cholg‘ular orkestridan iborat, sayyor musiqiy dramatik truppani tuzadi. uning repertuari hamza qo‘shiqlari va kuylaridan iborat edi (ularni kapelmeyster i.grigorev orkestr uchun moslashtiradi). hamza o‘zbekistondagi musiqachilar orasida birinchilardan bo‘lib, ko‘p ovozli xalq orkestrini tuzish uchun o‘zbek xalq cholg‘ularini takomillashtirish va xromatizatsiya qilish lozimligini aytadi (u chalgan tanbur hozirgi kunda o‘zbekiston davlat konservatoriyasi “milliy cholg‘u” iichel musiqa cholg‘ulari muzeyida saqlanmoqda). hamza ijodi o‘zining baynalminalligi bilan o‘zbek …

ahim shoumarov 1918 yili “sanoyi nafisa” nomli birinchi kasaba uyushmasini tuzib, shahardagi jamiyki san’atkorlarni huquqlarini himoya qilish va musiqiy san’atni xalq orasida targ‘ibot qilishda tashabbuskorlik qildi. uning rahbarligida tuzilgan ansamblda, ustozi mulla to‘ychi toshmuhammedov, ilhomjon dutorchi, karimbek xo‘ja g‘ijjakchi, shoborot - tanburchi, ilyosxo‘ja - changchi va ularning shogirdlari: yunus va risqi rajabiylar, g‘ijjakchi bastakor imomjon ikromov, kamonchi bastakor po‘lat rahimov, dutorchi abdusoat vahobov, hofizlar shoqosim, shoolim, shoakbar shojalilovlar kabi san’at ustalari xalqqa faol xizmat qildilar. ustoz shorahim shoumarovning chorsu bozori yonida “qizil choyxona”da joylashgan ansambli va yunus rajabiyning “chaqar” mahalla choyxonasida tuzgan ansambli yosh havaskor san’atkorlar uchun haqiqiy musiqa maktabi bo‘ldi. bu ikki dargohda toshkent san’atkorlaridan tashqari farg‘ona vodiysidan, buxoro, samarqand, xorazmdan mashhur san’at ustalari va ularning shogirdlari ham birgalikda xalqqa o‘z san’atlarini namoyish qilishardi. ularning konsert dasturlari asosan klassik maqom va mumtoz ashulalardan va o‘zlari bastalagan kuy va qo‘shiqlardan iborat edi. bundan tashqari ustoz san’atkorlar o‘zlari ham turli klub …

g‘anijon toshmatov, ishoq qori, salohiddin hoji kabi havaskor yoshlarni ham ko‘rish mumkin edi. mazkur jamoani keyinchalik mashhur bastakor, o‘zbekiston xalq artisti to‘xtasin jalilov ham boshqargan. u o‘zining ustozi orif toshmatovning faoliyatini shunday ta’riflagan edi: “bizning rahbarimiz orif aka garmonda o‘zbek xalq kuylaridan “abdurahmonbegi”, “nasrulloi”, “ajam”, “tanovar”, “ufor” kabi klassik musiqalardan tashqari, “dunayskie volnы”, “amurskie volnы”, “krakovyak”, “polka”, “varshavyanka”, “internatsional”, “smelo mii poydyom” kabi ruscha va hamzaning kuylarini va o‘zi bastalagan musiqalarni jo‘shqinlik bilan ijro etib, hammani lol qoldirar edi. shular orasida uning “andijon polkasi” juda ham mashhur bo‘lib ketdi. shunisiga qoyil qolar edimki, ustoz o‘zbek xalqining mumtoz kuylarini dutorda qanday chalsa, garmonda ham shunday nozik mohirlik bilan ijro etar edi”. bu holat o‘sha davr o‘zbek tomoshabinlari uchun ham qiziqarli, ham yangilik edi. 1920-1930-yillarda etim qolgan qiz bolalar uchun maxsus internat - maktablar ochiladi. respublikamizda bunday internat - maktablar har bir viloyat markazlarida tashkil topdi. bunday maktablarda umumta’lim fanlarni o‘qitishdan tashqari …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xx asrning 20-30-yillarida o‘zbek xalq cholg‘ularida ijrochilik"

1522510992_70535.doc xx asrning 20-30-yillarida o‘zbek xalq cholg‘ularida ijrochilik reja: 1. o‘zbek teatr san’atining asoschisi, dramaturg, bastakor h.h.niyoziy 2. o‘zbekistonda musiqiy va teatr havaskorlik jamoalarini va iste’dodli shaxslarni san’atga bo‘lgan qiziqishlarini rag‘batlantirish 3. xx asr boshlarida o‘zbekistonda ommaviy musiqali harakat avj oldi. 20 asarning 20-yillarida o‘zbek musiqa san’ati jadal ravishda taraqqiy eta boshladi. musiqa o‘quv yurtlari - toshkentdagi turkiston xalq konservatoriyasi (1918) va uning samarqand, farg‘ona (1919) va buxorodagi (1920) filiallarida katta ishlar amalga oshirildi. ularda asosan o‘zbek xalq cholg‘ulari hamda ba’zi evropa musiqa cholg‘ulari (fortepiano, skripka va damli cholg‘ular)ni chalish o‘rgatilar edi. shu tufayli respublikaning ko‘...

Формат DOC, 301,5 КБ. Чтобы скачать "xx asrning 20-30-yillarida o‘zbek xalq cholg‘ularida ijrochilik", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xx asrning 20-30-yillarida o‘zb… DOC Бесплатная загрузка Telegram