xalq cholg‘ularida ijrochilik san’atining ikki asosiy yo‘nalishda rivojlanishi

DOC 3,7 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1522510924_70533.doc xalq cholg‘ularida ijrochilik san’atining ikki asosiy yo‘nalishda rivojlanishi reja: 1. o‘zbek xalq cholg‘u ijrochiligi amaliyotida ansambllarning tarkibi va ijro repertuarlari 2. o‘zbek xalq cholg‘ulari orkestri 3. o‘zbek xalq cholg‘ularida ijrochilik amaliyoti hozirgi kunda o‘zbekistonda yakka va jamoaviy ijrochilik san’atida ijrochilikning ikki madaniyati ma’lumdir. bulardan biri – asarlar davomida bizgacha ustoz-shogird an’anasi orqali og‘zaki tarzda etib kelgan - an’anaviy ijrochilik bo‘lsa, ikkinchisi xx asrning 30-yillarida paydo bo‘lgan yozma an’anadagi akademik ijrochilikdir. o‘zbekiston davlat konservatoriyasi “sharq musiqasi” fakultetida ham “an’anaviy ijrochilik” va “xalq cholg‘ularida ijrochilik” kafedralari mavjud bo‘lib, o‘quv jarayoni ham ushbu kafedralarda mustaqil ravishda olib borilmoqda. ma’lumki, sharq musiqasi azaldan, asrlar davomida ustozdan-shogirdga og‘zaki tarzda o‘tib kelgan, ya’ni ustoz biror bir kuyni ijro etadi, shogird esa uni yaxshilab tinglab, ustozidan so‘ng xuddi ustozi chalgandek qaytarishga harakat qiladi, toki kuyni ustozidek chala olgunga qadar. buning uchun bir necha yillar talab etiladi. undan keyingina u ustoz hisoblanib, o‘ziga shogird olib, o‘zidagi ijro …

an cholg‘ularni unison ansambl tarkibiga kiritish fikri paydo bo‘ladi va shu maqsadda usta usmon zufarov tomonidan yasalgan “katta g‘ijjak”, “katta tanbur” va “katta dutor”lar qo‘llaniladi . to‘xtasin jalilov rahbarligidagi 98 kishilik an’anaviy ansambl. 1936 y. ansambl t.jalilov rahbarligida konsert faoliyatini qizg‘in tarzda olib boradi. ular o‘zbek xalq musiqasini katta muvaffaqiyat bilan nafaqat o‘zbekistonda, balki undan tashqarida ham keng targ‘ib etadi. ansambl tarkibida abduqodir ismoilov, ahmadjon umrzoqov, ashurali yusupov kabi mashhur xalq sozandalari bilan bir qatorda respublikada faoliyat olib borayotgan badiiy havaskorlik to‘garaklaridan kelgan iqtidorli yoshlar ham bor edi. jamoa o‘z konzert ijrochiligini nafaqat o‘zbekistonda, balki undan tashqarida ham keng targ‘ib etadi. 1936 yili unison orkestr xalgaro festivalda qatnashib, birinchi o‘rinni egallaydi va shu bois 1937 yilda ilk bor respublikamizdan tashqarida, ya’ni moskvada o‘zbek san’ati dekadasida ishtirok etadi. keng qamrovli tinglovchilar ularning chiqishlarini qo‘llab-quvvatlaydilar. xalq sozandalarining o‘ziga xos yorqin ijrolari moskvalik tinglovchilarning olqishlariga sazovor bo‘ladi. o‘sha davrdagi asosiy masalalardan biri sozandalarning …

. 1937-yilning oxirida n.mironov t.jalilov rahbarligidagi unison ansambl ishtirokchilaridan 24 nafar yosh iqtidorli sozandalarni tanlab olib, ularni nota orqali ijro etadigan orkestr deb nomlaydi va ular bilan aynan shu tarkib uchun yozilgan murakkab bo‘lmagan, orkestr uchun moslashtirilgan va qayta ishlangan xalq kuylarini nota orqali ijro eta boshlaydi. jamoa tarkibi an’anaviy o‘zbek xalq cholg‘ulari hamda fortepiano, truba, trombondan iborat edi. bunday orkestrlarda bas cholg‘ulari yo‘qligi tufayli, jamoa rahbarlari simfonik orkestr cholg‘ularidan: fortepiano, fagot va trombonlarni qo‘shishga majbur bo‘lishardi. n.mironov rahbarligidagi “notali” orkestr alohida bir konsert jamoasi bo‘lmay, balki t.jalilov ansambli tarkibida bo‘lib, konsertlarda faqatgina bir necha asarlarni alohida ijro etardi xolos. 1939-yilda o‘zbek davlat filarmoniyasi qoshida yunus rajabiy va lutfixonim sarimsoqovalar tashabbusi bilan ilk bor dutorchi qiz-juvonlar ansambli tashkil etiladi. dutor chalib qo‘shiq kuylovchi o‘ttiz ijrochidan iborat havaskor ayollar ansambliga badiiy rahbar etib l.sarimsoqova, musiqiy rahbarlik lavozimiga esa f.sodiqov tayinlanadi. ushbu ansamblda f.sodiqov muallimlik qilish bilan birga bastakorlik faoliyatini ham jamoa …

n etuk sozanda va xonandalar jalb qilinadi. akademik yunus rajabiy badiiy rahbarligidagi maqom ansamblida jonkuyar, zahmatkash musiqa rahbari bo‘lib umrining oxirigacha xizmat qilgan fahriddin sodiqovning ish faoliyatini 1980yillardan boshlab abduxoshim ismoilov namunali davom ettirib kelmoqda. shashmaqomning ashula va cholg‘u bo‘limini zamonaviy yangi talqinda ijro etishga katta ahamiyat berilmoqda. sozandalar ansambli tarkibiga ud, qonun, nog‘ora, afg‘on rubobi kabi cholg‘ular qo‘shildi. natijada ansamblning sadolanishi yanada boyidi. ayniqsa, yakka cholg‘ularda sozandalar ansambli jo‘rligida mumtoz musiqa merosining yirik namunalari, maqom ashulalarining turli cholg‘ulardagi ijrosi keng targ‘ib etildi. “maqomlarni magnit tasmalariga, gramplastinkalarga yozishda ansambl faoliyatida maqom ijrochilik an’analari va mashhur ustozlar hoji abdulaziz abdurasulov, mulla to‘ychi toshmuhammedov, levi boboxonov, mixail tolmasov, ibrohim shoumarov, gabriel mullaqandov ijrochilik uslublaridan unumli foydalanildi. ayniqsa, shashmaqomning badiiy qiymatini ochib berish va uning yo‘llarini o‘zlashtirish borasida katta izlanishlar olib borildi” , deb yozadi professor r.qosimov. 1972-yili konservatoriyada tashkil etilgan “sharq musiqasi” kafedrasi (1992yildan ushbu kafedra ikkiga bo‘linib, “an’anaviy ijrochilik” va “musiqiy …

oshlab o‘zbek milliy cholg‘u ansambllariga qadimiy cholg‘ularimizdan bo‘lmish - ud va qonunlarning kiritilishi nafaqat jamoa tarkibini, balki ovoz tarovatini ham betakror tembrlar hisobiga boyitdi. mazkur cholg‘ularni o‘rgatish va targ‘ib qilish konservatoriyaning “an’anaviy ijrochilik” kafedrasida keng yo‘lga qo‘yildi. bugungi kunda ushbu kafedralar o‘z ijodiy faoliyatlarini yuqori malakali maqom san’ati bilimdonlari, xalq hofizlari va xalq sozandalari bilimlariga tayanib davom ettirmoqdalar. bu esa o‘z navbatida davr talabiga mos keladigan professional mutaxassislarni tayyorlashga qo‘l keladi. kafedralar professoro‘qituvchilari respublika oliy o‘quv yurtlari akademik litsey va musiqa kollejlari hamda bolalar musiqa va san’at maktablarini yuqori malakali, mahoratli kadrlar bilan ta’minlab, milliy mumtoz musiqamizning rivojiga o‘z hissalarini qo‘shib kelmoqdalar. fahriddin sodiqov nomidagi o‘zbekiston davlat konservatoriyasi “an’anaviy cholg‘u ijrochiligi” kafedrasi maqomchilar ansambli shuningdek, 1978-yilda dutorchi qizlar ansambli qaytadan tashkil etiladi. ushbu jamoaga qator yillar davomida mohir sozanda, bastakor, o‘zbekiston xalq artisti g‘anijon toshmatov rahbarlik qildi. ansambl dasturi o‘zbek xalq qo‘shiqlari, yallalar va laparlardan iborat edi. jamoa o‘zining betakror …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xalq cholg‘ularida ijrochilik san’atining ikki asosiy yo‘nalishda rivojlanishi"

1522510924_70533.doc xalq cholg‘ularida ijrochilik san’atining ikki asosiy yo‘nalishda rivojlanishi reja: 1. o‘zbek xalq cholg‘u ijrochiligi amaliyotida ansambllarning tarkibi va ijro repertuarlari 2. o‘zbek xalq cholg‘ulari orkestri 3. o‘zbek xalq cholg‘ularida ijrochilik amaliyoti hozirgi kunda o‘zbekistonda yakka va jamoaviy ijrochilik san’atida ijrochilikning ikki madaniyati ma’lumdir. bulardan biri – asarlar davomida bizgacha ustoz-shogird an’anasi orqali og‘zaki tarzda etib kelgan - an’anaviy ijrochilik bo‘lsa, ikkinchisi xx asrning 30-yillarida paydo bo‘lgan yozma an’anadagi akademik ijrochilikdir. o‘zbekiston davlat konservatoriyasi “sharq musiqasi” fakultetida ham “an’anaviy ijrochilik” va “xalq cholg‘ularida ijrochilik” kafedralari mavjud bo‘lib, o‘quv jarayoni ham ushbu kafedral...

Формат DOC, 3,7 МБ. Чтобы скачать "xalq cholg‘ularida ijrochilik san’atining ikki asosiy yo‘nalishda rivojlanishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xalq cholg‘ularida ijrochilik s… DOC Бесплатная загрузка Telegram