xix asrning ikkinchi yarmi xx asr boshlarida cholg‘u musiqasining tutgan o‘rni

DOC 816,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1522510951_70534.doc xix asrning ikkinchi yarmi xx asr boshlarida cholg‘u musiqasining tutgan o‘rni reja: 1. xix asrning ikkinchi yarmida o‘zbek xalq cholg‘ulari ijrochiligi sohasidajiddiy o‘zgarishlar 2. xx asrning ikkinchi yarmida qo‘qon mashhur cholg‘uchilar xix asrning ikkinchi yarmida o‘zbek xalq cholg‘ulari ijrochiligi sohasidajiddiy o‘zgarishlar yuz berdi: yangidan-yangi shakllar paydo bo‘ldi. xalq ijrochiligi an’analari asosida yangi, nisbatan murakkab va mukammal, xalq hayotining turli tomonlarini yorituvchi kuy va qo‘shiqlar yaratila boshlandi. taniqli dutorchi, tanburchi, doyrachi, naychi, surnaychi, bulamonchi, g‘ijjakchi, qashqar va afg‘on rubobchilari paydo bo‘ldi. xalq cholg‘ulari musiqa ixlosmandlari orasida keng yoyildi. ular “navro‘z” bayramlarida va shu singari xalq sayllari va tomoshalarida, hosil bayramlarida faol ishtirok etdilar. cholg‘ular orasida musiqa tovushlarini yozib ko‘rsatadigan maxsus belgilar tizimini (notatsiya) yaratishga intilish paydo bo‘ladi. buni amalga oshirish shoir va musiqachi pahlavon niyoz mirzaboshi (komil xorazmiy 1825- 1879)ga nasib etadi. iste’dodli musiqa ijrochisi, mohir tanburchi va g‘ijjakchi pahlavon niyoz komil xorazmiy mirzaboshi sayohat chog‘ida nota bo‘yicha kuy chalayotgan …

eradi. muhammad rahimxon (feruz)ning yordamida mashhur xattotlar tomonidan nusxalar ko‘paytiriladi. nusxalardan bittasi abu rayxon beruniy nomidagi sharqshunoslik institutida, 1tasi o‘zbekiston davlat konservatoriyasida saqlanib kelinmoqda. mukammal bo‘lmasada, bu yangi nota yozuv uslubi ijrochilik tarixiga musiqa merosini yozib olish va saqlab qolish yo‘lidagi ilk urinish sifatida kirdi. notatsiya muallifi katta musiqa arbobi va o‘qituvchisi ham edi. xudoybergan muxrkan, xudoyberdi mahsum, bobojon bo‘lamonchi, muhammad rasul mirzo, matyoqub xarratov, matniyoz yusupov va ko‘pgina boshqa taniqli sozanda va xonandalar undan dutor, tanbur, g‘ijjak, bo‘lamon, surnay, doyra va boshqa cholg‘ular chalishni o‘rganishgan. o‘zbek xalq cholg‘u ijrochiligi taraqqiyotiga xorazmlik sozandalardan - dutorchi qambar bobo, bo‘lmonchilar abdurahmonbek, abdulla bo‘loman, yoqub bo‘lamon, surnaychi sharif mehtar, tanburchi muhammad yoqub xarratov, usta xudoyberdi, niyozxo‘jalar katta hissa qo‘shishgan. xorazmda garmonchilarda safo mug‘anniy, xo‘ja otajonov, jumaniyoz xayitboev va boshqalar xalq orasida juda mashhur edilar. ta’kidlash kerakki, notatsiya kashf qilinganligiga qaramay o‘zbek xalq musiqa cholg‘uchiligi asosan ko‘p sonli ijrochilik san’ati ustalari tomonidan yaratilgan an’anviy …

avjud bo‘lgan nota ilmini egallashni orzu qilgan. u qator iste’dodli ijrochilarni tayyorlagan, usta tanburchi sifatida ijrochilik mahorati sirlarini mustafo, yunus, asqar, matyusuf xarratov, matpano ota xudoyberganov va boshqalarga o‘rgatgan. muhammad rahimxon (1806-1825) saroyida ishlagan mashhur tanburchi va qo‘shiqchi niyozxo‘ja xojining ijodiy va ijrochilik faoliyati xivada kechdi. u xorazm musiqa madaniyatiga katta e’tibor berdi. matyoqub xarratovning aytishicha, niyozxo‘ja buxoroga “shashmaqomni” o‘rganish uchun borgan. u buxorodan qaytgach, buxorocha maqomlar xiva cholg‘ulari tomonidan o‘zlashtirilib, xorazmda keng tarqala boshlandi. xorazmning mashhur cholg‘uchilari muhammadrahim feruz, komil xorazmiy, mirzo muhammadrasul va boshqalar niyozxo‘ja bilan hamkorlikda maqomlarga yangi cholg‘u bo‘limlari qo‘shib, ularni boyitdilar. xix asrning ikkinchi yarmida qo‘qon mashhur cholg‘uchilar to‘plangan markazga aylandi. bu erda usta xudoyberdi rahbarligida o‘zbek xalq cholg‘ularida ijrochilik maktabini o‘rganish bo‘yicha o‘ziga xos maktab yaratiladi. farg‘ona cholg‘uchilari buxorocha shashmaqomni faol o‘zlashtira boshlashdi. maqomlar ijrosida xonandalar bilan bir qatorda tarkibi turlicha bo‘lgan o‘zbek xalq cholg‘ulari ansambllari ham ishtirok etdi. cholg‘ular ansambliga buxoroda tanbur va …

i edi. u dastlabki musiqa ilmini onasidan o‘rgandi, so‘ngra maqomlarning zukko bilimdoni va mohir ijrochisi bo‘lgan otasidan ta’lim oldi. ota jalol nosirov uzoq yillar mobaynida amir olimxon (buxoro), amir muzaffarxon (shaxrisabz), amir otajonlar (karmana, hozirda navoiy) saroyida o‘zbek xalq cholg‘ulari ansamblining doimiy rahbari va xonandasi bo‘lgan. xoji abdulaziz rasulov (1852-1936) — o‘zbek va tojik musiqasining taniqli ijrochilaridan biri, mohir tanburchi xoji rahimqulning shogirdi. 1888 yilda buxoroga boradi. u erda ota jaloliddin nazirov rahbarligi ostida bir yil ichida shashmaqomni mukammal o‘rganadi. a.rasulov farg‘ona, samarqand, toshkent shaharlarida o‘zbek xalq musiqasi va maqomlarini faol targ‘ib qiladi. u o‘zbek xalq cholg‘ulari ijrochiligi rivojiga tanburchi, dutorchi va xonanda sifatida salomoqli hissa qo‘shib, xalq va musiqa jamoatchiligining mehr-muhabbatiga sazovor bo‘ldi. xx asrning i yarmida o‘zbek doyra ijrochiligi san’atining rivojlanishi, yangi “zarbli” asarlarning yaratilishi mashhur sozanda usta olim komilov nomi bilan bog‘liqdir. u o‘zining yarim asrlik umrini xalq san’atini o‘rganish va rivojlantirishga bag‘ishlagan. xalq cholg‘ularidan chang va …

o‘liga doyrasini olib, xotirasida saqlanib qolgan usullarini qaytara boshlaydi. tez orada u yallachi (qo‘shiqchi) ayol salom xolaning e’tiborini o‘ziga jalb etadi. u boladagi musiqaga bo‘lgan qiziqishini ko‘rib o‘zi bilan to‘ylarga olib boradi. shu tariqa u asta-sekin turli tadbirlarda musiqa va raqslarga jo‘rnavozlik qila boshlaydi. olimjonning mahoratli sozanda bo‘lib etishishida taniqli doyrachi masaid otaning xizmatlari beqiyosdir. u yosh iqtidor egasiga doyra chalishning o‘ziga xos nozik yo‘llari va sirlarini o‘rgatadi. olimjon doyradan tashqari chang, nog‘ora va dutor chalishni ham mukammal o‘rgandi. doyra ijrochiligida uning iste’dodi yorqinroq namoyon bo‘ldi. u chalayotgan doyra alohida ta’sirchanlik kasb etardi. uning sadolari o‘ziga xos va ta’sirli bo‘lardi. cholg‘uchining ijrosi o‘zining ritmik aniqligi, dinamik va tembr bo‘yoqlarining rang-barangligi hamda jilvador va betakror ovoz tarovati bilan boshqalardan ajralib turardi. 1918-yili u marg‘ilondagi turli tashkilotlarda musiqiy havaskorlik badiiy jamoalarini tuzib, ular bilan choyxonalarda va qishloqlarda konsertlar bera boshlaydi va iqtidorli yoshlarni ushbu ansamblga kelib qo‘shilishga jalb etadi. o‘sha davrda u …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xix asrning ikkinchi yarmi xx asr boshlarida cholg‘u musiqasining tutgan o‘rni"

1522510951_70534.doc xix asrning ikkinchi yarmi xx asr boshlarida cholg‘u musiqasining tutgan o‘rni reja: 1. xix asrning ikkinchi yarmida o‘zbek xalq cholg‘ulari ijrochiligi sohasidajiddiy o‘zgarishlar 2. xx asrning ikkinchi yarmida qo‘qon mashhur cholg‘uchilar xix asrning ikkinchi yarmida o‘zbek xalq cholg‘ulari ijrochiligi sohasidajiddiy o‘zgarishlar yuz berdi: yangidan-yangi shakllar paydo bo‘ldi. xalq ijrochiligi an’analari asosida yangi, nisbatan murakkab va mukammal, xalq hayotining turli tomonlarini yorituvchi kuy va qo‘shiqlar yaratila boshlandi. taniqli dutorchi, tanburchi, doyrachi, naychi, surnaychi, bulamonchi, g‘ijjakchi, qashqar va afg‘on rubobchilari paydo bo‘ldi. xalq cholg‘ulari musiqa ixlosmandlari orasida keng yoyildi. ular “navro‘z” bayramlarida va shu singari xalq sayl...

Формат DOC, 816,5 КБ. Чтобы скачать "xix asrning ikkinchi yarmi xx asr boshlarida cholg‘u musiqasining tutgan o‘rni", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xix asrning ikkinchi yarmi xx a… DOC Бесплатная загрузка Telegram