xix–xx asrlarga mansub chet el tokkatalari

DOCX 15.1 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1667586536.docx xix–xx asrlarga mansub chet el tokkatalari texnik ko’nikmalarni izchil egallash bo’yicha fundamental fortepiano maktabi asoschisi k.cherni qalamiga mansub tokkata c-dur op.92 (1828) uning estetik tamoyillari o’zanida joylashgandir. asar qo’sh notalar texnikasiga tayangan, ko’p unsurli musiqiy texnikani o’zida jamlagan mahobatli kompozitsiyani namoyon etadi. tokkata shaklan keng rivojlantirilgan yakuniy qismga ega uch qismli tuzilmani namoyon etadi. tokkatadagi asosiy chalish usuli legatodir. artikulyatsiyaning barcha turlari orasida – deya ta’kidlaydi n.terenteva, k.cherni ayniqsa “legato”ga katta ahamiyat bergan. l.betxovenning pianinochilik xususidagi vasiyatlariga rioya qilgan k.cherni tovush sadolantiruvchi bu usulni asosiy, deb hisoblagan: “qolgan barcha turlar tushe (bosib chalish usuli) - artikulyatsion belgilar ko’rsatilmagan taqdirda ham istisno tariqasida nazarda tutiladi”[footnoteref:1]. tokkataning birinchi taktida esa nota matnida ko’rsatilgan ligalardan tashqari yana legato remarkasi ham mavjud: [1: терентьева н. карл черни и его этюды. л., 1978, с.40 ] № 37 misol. tokkata ustida ishlashni boshlayotib, talaba e’tiborini u qadar tezkorlikni ko’zlamagan allegro commado sur’at belgisiga qaratish lozim, …

taktlik bir oktava yuqorida takrorlanadi, va u baland registrda o’zgacha tembr bo’yog’ida, birmuncha yorug’ va shaffof yangrashi kerak, garchi p belgisi xuddi boshlanishdagi kabi saqlanib qolgan bo’lsa-da: № 38 misol. musiqiy rivoj f nyuansidagi yorqin pastlovchi kaskadga olib keladi: № 39 misol. k.cherni bu yerda pianinochiga legato chalish lozimligini eslatadi. o’ng qo’l partiyasidagi applikaturani nihoyatda puxtalik bilan tanlash va yaxshi legatoga erishish lozim. 22-taktda “o’n oltitaliklar” guruhining har birinchi notasiga tushuvchi sf alohida e’tibor talab qiladi. xromatizmlar ijrosi juda ifodali va yorqin bo’lishi kerak. 23-taktdan shiddatli modulyatsion rivoj va artikulyatsiyaning yangi turlari bilan, xususan “legato” va “staccato”ning o’zaro almashinuvi ila tavsiflanuvchi pyesaning o’rta qismi boshlanadi: № 40 misol. ushbu usul tufayli musiqa skersosimon tus oladiki, uni tinglovchiga yetkazib berish maqsadga muvofiqdir. passajlarning rang-barang turlari cholg’uning barcha registrlarini qamrovchi tersiyaviy ketma-ketliklarning kulminatsion passajiga olib keladi: № 41 misol. bu passaj juda yorqin, parvozli, hech qanday tarangliksiz yangrashi lozim. shundan so’ng asosan …

lan, tokkataning birinchi takti trel texnikasini ishlab chiqishga yo’naltirilgan. o’ng qo’l partiyasidagi tersiyalarning o’zaro almashinuvi ustida ishlash barmoqlarning mukammal mustaqilligini rivojlantirishga mo’ljallangan. sof texnik maqsadlardan tashqari k.cherni bunda dinamik artikulyatsion vazifalarni ham nazarda tutgan. musiqiy mato ovozlari muayyan tovush bo’yog’iga ega bo’lishi kerak. tokkatada keng diapazonni qamragan tersiyaviy ketma-ketliklar asosidagi gammasimon passajlar muhim ahamiyat kasb etadi. bu harakatning ham parallel, ham tarqaluvchi, ham yig’iluvchi turlaridir. “k.cherni – deya ta’kidlaydi n.terenteva - xviii-xix asrlarda yashab ijod etgan ko’plab pedagoglar singari c-dur gammasini boshlang’ich deb, qo’llarning oq klavishlardagi holatini esa eng tabiiysi deb hisoblagan”[footnoteref:2]. [2: терентьева н. карл черни и его этюды. л., 1978, с.27-28 ] qo’sh notali gammasimon passajlar ustida ishlash ijrochi oldiga murakkab vazifalarni qo’yadi. texnikaning bunday turini o’zlashtirish asl virtuoz epchillikni tarbiyalaydi, talabani passajni yagona irodali intilish sifatida tafakkur etishga o’rgatadi. keng tasavvurni, shuningdek qo’llarni butun klaviatura bo’ylab yurgizishni rivojlantiradi. tokkatani o’rganish ko’p jihatdan o’ta foydalidir. birinchidan, u barmoqlarni …

o’n oltitaliklar” chizmasi stereotoifasini ongli ravishda saqlab qolgan, boisi u ritm va motorika bog’liqligini juda yaxshi anglagan. ya’ni, b.teplov ta’kidlaganidek, “ritm hissi o’zining asosida motorli tabiatga ega”[footnoteref:3]. k.cherni tokkatasi buning yorqin ifodasidir, unda bir maromli pulsatsiya dvigatelli ko’nikmalar tashkilotiga vaqt bo’yicha tayanadi. mazkur pyesa aynan shu ma’noda fortepiano mahoratini egallash va san’atning bu yo’lini doimiy takomillashtirishdagi haqiqiy, tengsiz pog’onadir. k.cherni tomonidan topilgan tokkata usullaridan keyingi davrlarda yashagan barcha kompozitorlar individual o’zgartirishlar bilan foydalanganlar. bunga fortepiano texnikasining barcha murakkab turlari bilan to’yingan ulkan polotnolarni namoyon etuvchi r.shuman va s.prokofyev tokkatalari yorqin misoldir. [3: теплов б. психология музыкальных способностей. м., 1947, с.272 ] * * * r.shumanning c-dur op.7 tokkatasi (1830, ikkinchi tahriri 1833) – buyuk nemis kompozitorining mazkur janrda yaratgan yagona asaridir. kompozitor bu asarini o’zining eng yaqin do’sti, iste’dodli pianinochi va kompozitor lyudvig shunkega (1810-1834) bag’ishlagan. u shumanning “yangi musiqiy jurnal”da hamkor muharrir, kompozitorning hamfikri edi. l.shunke musiqachi-valtornachilar oilasida o’sgan, …

yratlantirdi. r.shuman uchun tokkata yaratishda bir qator zamonaviy asarlar, xususan, fransuz kompozitori va pianinochisi jorj onslovning kapris va or.6 tokkatasi turtki bo’lib xizmat qildi. uning asaridagi so’nmas energiya, garmonik originallik o’sha davrda yaratilgan shu kabi tajribalarning barchasini ortda qoldirdi. r.shuman tokkatasi – o’zining qat’iy uslubiga qaramay tinglovchiga teran, zabt etuvchi sehr bilan ta’sir o’tkazadigan, originallik va yangilikka to’la asardir. tokkata - sonata shaklida yozilgan bo’lib, bu ham uni shunga o’xshash asarlar orasidan ajratib turadi. r.shumanning novatorligi pyesaning dadil garmonik tilida, kompozitorga xos bo’lgan polifonik bayon uslubi bilan bog’liq akkordli va akkordsiz tovushlar kesishuvida ham namoyon bo’ldi. asar ikki taktli muqaddima bilan ochiladi, unda r.shumanning epigrafimperativi tinglovchilarni to’xtovsiz tovush oqimi bilan shiddatli tarzda intilayotgan voqealarga chorlagan holda, mag’rurlik bilan e’lon qilinadi: № 43 misol. bosh partiyaning akkordli tuzilmasi, to’rtovozli bayoni barmoqlarni faol ishlashga, spetsifik motorli zarbli texnikadan foydalanishga majbur qilib, juda katta aniqlik va zarblar mustahkamligini talab etadi. ҳosil bo’lgan dissonans …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "xix–xx asrlarga mansub chet el tokkatalari"

1667586536.docx xix–xx asrlarga mansub chet el tokkatalari texnik ko’nikmalarni izchil egallash bo’yicha fundamental fortepiano maktabi asoschisi k.cherni qalamiga mansub tokkata c-dur op.92 (1828) uning estetik tamoyillari o’zanida joylashgandir. asar qo’sh notalar texnikasiga tayangan, ko’p unsurli musiqiy texnikani o’zida jamlagan mahobatli kompozitsiyani namoyon etadi. tokkata shaklan keng rivojlantirilgan yakuniy qismga ega uch qismli tuzilmani namoyon etadi. tokkatadagi asosiy chalish usuli legatodir. artikulyatsiyaning barcha turlari orasida – deya ta’kidlaydi n.terenteva, k.cherni ayniqsa “legato”ga katta ahamiyat bergan. l.betxovenning pianinochilik xususidagi vasiyatlariga rioya qilgan k.cherni tovush sadolantiruvchi bu usulni asosiy, deb hisoblagan: “qolgan barcha turlar tushe (...

DOCX format, 15.1 MB. To download "xix–xx asrlarga mansub chet el tokkatalari", click the Telegram button on the left.

Tags: xix–xx asrlarga mansub chet el … DOCX Free download Telegram