qadimiy mumtoz tokkatalar

DOCX 5,1 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1667586497.docx . qadimiy mumtoz tokkatalar jirolamo freskobaldining fa-major tokkatasi (1628) kansonalarni ham o‘z ichiga olgan tokkatalarning iikkinchi kitobiga kiritilgan. ushbu asarlar i.s.bax davrigacha bo‘lgan qadimgi italyan tokkatalarining namunasidir. fa-major tokkatasi uch qismli reprizali shaklda yozilgan bo‘lib, polifonik rivojlanish usullari va musiqiy material rivojining badihaviy usullarini o‘zida noyob tarzda muvofiqlashtirgan. talabani tokkata bilan tanishtirayotib, unda sur’at va dinamik belgilarning yo‘qligiga, o‘lchovning tez-tez almashinuvi va bayon turiga e’tiborni qaratish lozim. tabiiyki, bularning barchasi pedagog oldiga bir qator vazifalarni qo‘yadi, ularning muvaffaqiyatli yechimi esa asarning teran ijrochilik tahlili va shunga muvofiq ravishda o‘zgacha ijro talqinidadir. tokkata uchun sur’at tanlash borasida bayonning polifonik uslubiga, erkin kanonik imitatsiyaga e’tiborni qaratish lozim: № 1 misol. boshlang‘ich melodik tuzilma ikkita o‘zaro kontrast unsurlardan tashkil topgan: cho‘zilgan tovush va naqshinkor figuratsion harakatni hosil qiluvchi qisqa cho‘zimlardan. bunday struktura dastlabki 10 takt davomida kuzatiladi, u nisbatan tugallangan kadentsiyali va cho‘zilgan akkordli mustaqil bo‘limni hosil qiladi. tokkataning xarakteri barokko musiqasi …

alab etadi. ijroning metroritmik erkinligi qadimgi tokkatadek badihaviy shakllarga xos bo‘lgan cho‘zimdorlikni, to‘xtamni, kichik sekinlashuvni, sur’at tezligini nazarda tutadi. barokko davri musiqa ijrochiligining yuksak virtuozlilik ifodasi bo‘lgan har ikki qo‘ldagi passajlar alohida qiyinchilik tug‘diradi: № 3 misol. har ikki qo‘ldagi passajlarni birmuncha sekin chalish tavsiya etiladi, shunda ular yaxshiroq ajralib, qo‘llar epchilligi va bilak harakatining egiluvchanligini ilg‘ash imkonini beradi. passajning affektli ijrosi erkin, badihaviy kadension akkorddagi to‘xtam bilan amalga oshirilishi zarur. sur’atning kadension sekinlashuvi asarning musiqiy shaklini yorqinroq ko‘rsatishga yordam beradi. musiqa shaklini his etishga shuningdek, cho‘zimlarning yiriklashuvi yoki maydalashuvi ham sabab bo‘ladi. shunday qilib, tokkataning o‘rta qismi cho‘zimlarning yiriklashuvi, o‘lchovning navbatdagi almashinuvi va cho‘zimlarning maydalashuvi bilan boshlanadi: № 4 misol. j.freskobaldining tokkatasi ritmik jihatdan nihoyatda rang-barangdir. bunda punktirli figuralarni ham, sinkopalangan ritmlarni ham, triollar va duollarning o‘zaro muvofiqlashuvini ham ko‘rish mumkin. bularning barchasi tokkataning o‘rta qismida turfa ko‘rinishlarda namoyon etilgan bo‘lib, unda kompozitor musiqa yozuvining polifonik texnikasini ajoyib tarzda …

jlanishiga yordam beradi. mazkur tokkatani o‘rganish barokko davri kompozitorlari asarlaridagi cholg‘u shakllarini tafakkur etish imkonini beradi. * * * qadimgi klavir tokkatalarini o‘zlashtirishda ditrix bukstexude (1637-1707) tokkatalari muhim o‘rin tutadi. uning klavir uchun yozgan tokkatalari yirik virtuoz asarlardandir. kompozitor o‘z asarlarini tor ma’noda klavir uchun mo‘ljallagan – ya’ni, klavesin, klavikord uchun, va bu ko‘p jihatdan eksperimental ahamiyat kasb etib, ularda kompozitsiyaning turli usullarini qo‘llash erkinligini taqdim etgan. sol-major tokkatasi qadimgi tokkatalarning oxirgi toifalariga yaqin turadi. u hajmdor uch qismli kompozitsiyaga ega bo‘lib, unda qadimgi syuita qirralarini ko‘rish mumkin, zero, asarning barcha bo‘limlari asosiy sol-major tonalligida yozilgan va ularning har birida o‘sha davrda syuita tarkibiga kirgan u yoki bu qadimgi raqs qirralari kuzatiladi. tokkatada imitatsion rivoj katta rol o‘ynaydi. boshlang‘ich akkord – sol-majorning tonika uchtovushligi tinglovchini sozlaydi va harakatga chaqiruv sifatida yangraydi. bir-birini o‘zaro to‘ldiruvchi, melodiko-garmonik figuratsiyalar o‘yiniga qurilgan pyesaning boshlanishi nihoyatda go‘zal tovush effektini yaratadi: № 6 misol. tokkatada sur’at …

ng o‘rta qismi fugalashgan tuzilmaga ega bo‘lib, uning asosida “o‘n oltitaliklar”ning jimjimador figuratsiyalaridan tarkib topgan ikki taktli musiqiy mavzu yotadi. ushbu mavzuni tahlil qilayotib, shogird e’tiborini yashirin polifoniya unsurlari va taktning kuchsiz hissalariga to‘g‘ri keladigan mordentlar xarakteriga qaratish zarur. mordentlar ajralib qolmasligi uchun ularni umumiy harakat kesimida tabiiy va ravon ijro etish lozim: № 7 misol. tokkataning o‘rta qismi ustida ishlayotib, shogirdga qadimgi polifonik uslubning bitta badiiy obrazini yoritish asosini, musiqa mazmunini belgilab beruvchi bitta mavzu, bitta yadro (negiz)ning ko‘p marotabali takrori asosiga qurilishini tushuntirib berish muhimdir. bunday turdagi mavzular ijrochilardan avvalambor fikrlash ishini talab etadi-ki, u, ham ritmik, ham intervalli melodik strukturaga erishishga intilishni nazarda tutadi. mavzuni tahlil etib, uning ko‘p marotabali o‘zgarishlarini kuzatgan shogird intellektual vazifani bajaradi. fikrlashning faol ishi mos keluvchi hissiyotlar, tuyg‘ular va kayfiyatlar oqimini jalb etadi. uch ovozli fugalashgan tuzilma figuratsiyalar o‘yini, ovozlar almashinuvi va harakatning umumiy shakliga asoslangan prelyudiyaviy-invension bo‘lim bilan almashinadi: № 8 …

sezdirmasdan o‘tish lozim, biroq ayni paytda ijrochi rivojlanishning yangi bosqichi, yangi fazasini ko‘rsatib berishi ham muhim. jiga uslubida yaratilgan tokkataning yakunlovchi bo‘limi odatda qadimgi klassik syuitaning bezagi bo‘lib, u avvalgi rivojlanishning mantiqiy yakuni sifatida final hissi bilan ijro etilishi lozim. pyesaning oxirgi beshta taktida d.bukstexude harakatni “o‘n oltitaliklar” bilan yangilaydi, bu esa olamni optimistik ruhda idrok etib, hayot boqiy harakatining yorug‘, pozitiv obrazini ta’kidlagan holda, asarga uslub birligi va yaxlitligini baxsh etadi. tokkata ijrochining ham texnik, ham intellektual rivojlanishiga ta’sir ko‘rsatib, uning tafakkurini faollashtiradi, badiiy didi va qadimgi klassik uslub tushunchasini charxlaydi. tokkataning yakunlovchi bo‘limi figuratsiyalar almashinuvi munosabati bilan alohida e’tibor talab etadi. bu, “o‘n oltitaliklar”ning muttasil oqimidan so‘ng to‘xtatib bo‘lmaydigandek tuyulgan harakatni vazminlashtirish usuli deyiladi. triolli bo‘limdan so‘ng, pyesaning oxirgi beshta taktidagi “o‘n oltitaliklar” avvalgi rivojning umumlashmasi sifatida yiriklashtirilib, birmuncha og‘ir va ahamiyatli yangrashi kerak. umuman olganda tokkataning fakturasiga uning ijro amaliyoti asoslari singdirilgan. d.bukstexudening sol-major tokkatasi avvalgisidan farqli …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qadimiy mumtoz tokkatalar"

1667586497.docx . qadimiy mumtoz tokkatalar jirolamo freskobaldining fa-major tokkatasi (1628) kansonalarni ham o‘z ichiga olgan tokkatalarning iikkinchi kitobiga kiritilgan. ushbu asarlar i.s.bax davrigacha bo‘lgan qadimgi italyan tokkatalarining namunasidir. fa-major tokkatasi uch qismli reprizali shaklda yozilgan bo‘lib, polifonik rivojlanish usullari va musiqiy material rivojining badihaviy usullarini o‘zida noyob tarzda muvofiqlashtirgan. talabani tokkata bilan tanishtirayotib, unda sur’at va dinamik belgilarning yo‘qligiga, o‘lchovning tez-tez almashinuvi va bayon turiga e’tiborni qaratish lozim. tabiiyki, bularning barchasi pedagog oldiga bir qator vazifalarni qo‘yadi, ularning muvaffaqiyatli yechimi esa asarning teran ijrochilik tahlili va shunga muvofiq ravishda o‘zgacha ijro talq...

Формат DOCX, 5,1 МБ. Чтобы скачать "qadimiy mumtoz tokkatalar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qadimiy mumtoz tokkatalar DOCX Бесплатная загрузка Telegram