badiiy san'atlar_qo'llanma

PDF 12 pages 743.0 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 743.0 KB

File type PDF

Pages 12

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

tursunov javohirbek @tilshunos_talaba /+998931090605 tursunov javohirbek badiiy-tasviriy vositalar tursunov javohirbek badiiy – tasviriy vositalar abituriyentlar uchun maxsus qo`llanma tajnis tashbeh istiora tashxis assonans tarse’ 1 andijon - 2018 tursunov javohirbek @tilshunos_talaba /+998931090605 mualliflik huquqi qonun himoyasida. tursunov javohirbek @tilshunos_talaba /+998931090605 badiiy san’at turi izohi misollar tashxis odamlarga xos xususiyatlarni jonsiz predmetlarga, tabiatning turli hodisalariga ko‘chirish orqali, to‘g‘rirog‘i, ularni insoniylashtirish orqali paydo bo‘ladigan tasvirdir. “zoriqtirmay kelsang-chi bir, intizor qilding buncha...,” deb yaproqlar tebranadi. to charchab uxlaguncha. intoq arabcha “so`zlatish”, “gapirtirish”. nutqi yo‘q narsa va predmetlarni nutq egasi sifatida jonlantirish usuli. manga holat o`zga qushlardek emas, qumriyo bulbuldek el vasfim demas. savlatim mufritduru qahrim yamon, tog` mulki ichra menmen qahramon. (“lison ut-tayr” / bulbul tilidan) apostrofa jonlantirishning bir ko`rinishi bo`lib, jonsiz narsa yoki hodisalarga jonli narsadek murojaat qilish yoxud yo`q shaxsga bordek qarash. go`zal oy, senga bir gap demakka xo`p hayronman bemahal to`lganingdan toza ham pushaymonman. (hamid olimjon) giperbola (mubolag`a) arabcha “lof …

2 / 12

t) arabcha “haddan oshish”. giperbolaning ikkinchi turi. tasvirdagi aqlga sig‘maydigan, inson tafakkuri mantig`iga to‘g‘ri kelmaydigan mubolag'a. ul sanamkim suv yaqosinda paritek o`ltirur, goyati nozuklukindin suv bila yutsa bo‘lur. (atoiy) g`uluv arabcha “qiychuv”. giperbolaning uchinchi turi. tasvirdagi tasavvur qilib bo`lmaydigan, haddan ziyod mubolag‘ani hayotda hech kim ko`rmagan. sening uchun butun elni og‘ir uyat tutsinmi? seni ko‘rganda quyosh yuzini bekitsinmi?.. ko‘zing tushganda amu ilondek to‘lg‘onsinmi? zarafshon uyatingdan yantoq kabi yonsinmi?..(“jangchi tursun”) litota yunoncha“oddiy”,“kichik”.mubolag‘aning teskarisi bo‘lib, badiiy asardagi biror predmetni, hodisani, detalni bir necha barobar kichraytirib tasvirlash san’atidir. bo`ying sarv-u sanobartek, beling qil, vafo qilgan kishilarga vafo qil. (xorazmiy) tursunov javohirbek @tilshunos_talaba /+998931090605 tashbeh arabcha “o`xshatish”.muayyan bir predmet, hodisani aniq tasawur qilish uchun uni boshqa tanish bo‘lgan predmet, hodisalarga solishtirishdir. o‘xshatishlar ,,dek“, ,,day“, ,,larcha“, ,,o‘xshash“, ,,xuddi“, ,,simon“, ,,deganda“, ,,taxlit“, ,,yanglig‘“, ,,misli“, ,,go‘yo“ kabi qo‘shimchalar, leksik vositalar, ko‘makchilar yordamida yaraladi. la’li labing qand-u asal,qildi tamannosi kasal, kom olmaganda filmasal, men mubtalo qayga boray. (muqimiy) …

3 / 12

yolg‘izim, yolg‘iz yursa, chang chiqarmas yaxshi ot. mulamma’ (talmi’) she’rni atayin ikki yoki undan ortiqroq til so‘zlari asosida yaratish san’atidir. 2 tilda – shiru -shakar xiroming ajib-u jamoling bade’, kaloming balig‘-u maqoming rafe’. uzoringga bermish xating jo ‘shish tarovat, chu rayhon fasti rabe’... (bade’, rafe’, rabe’ - arabcha) 3 tilda – shiru shahdu-shakar tardi aks arabcha “teskari qilib takrorlash”. she’rning birinchi misrasida keltirilgan ikki so‘z yoki so‘z birikmalarini keyingi misrada o‘rnini almashtirib takrorlashdan iborat san’atdir. ko‘pgulga bo‘ldi ajoyib balo qarosoching, shikasta ko‘ngluma qaro balo soching. (z.m.bobur) takrir arabcha “takrorlash”. muayyan she’rda u yoki bu so'zni takror qo‘llashdir. „layli, layli!— debon chekib un, el deb: „majnundir, ushbu majnun“ (a.navoiy) mukarrar arabcha “takror-takror”, “qayta-qayta”. muayyan so`z muayyan o`rinda takrorlanib keladi. takrirdan farqli ravishda mukarrar so‘zlar orasiga chiziqcha qo‘yiladi va takror so‘zning ikkinchisi nutqdagi ,,xo‘p, juda, rosa“ kabi kuchaytiruvchi so‘z vazifasini bajaradi. o`tarsen o‘ynay-o‘ynaymen gadoyi xasta yo‘l uzra, qolurmen bir qiyo boqmoq uchun …

4 / 12

abing bag‘rimni qon qudi, ko‘zimdin qon ravon qildi, nega holim yomon qildi — men andin bir so‘rorimbor. (z.m.bobur) tazod arabcha “qarshilantirish”, “zid”. baytda bir-biriga qarama-qarshi, zid ma’noli so‘zlarni (antonimlarni)qo‘llash. e, masihodam begim, bir dam ila bergil shifo, sheva birla ko‘zlaring jonimni bemor ayladi. tazmin arabcha “bir narsani ikkinchi bir narsa orasiga qo`ymoq”.san’atkor yaratilayotgan asariga boshqa biror shoirning kuchli ta’sir qilgan misra yoki misralarini o'zgartirishsiz kiritadi. “derazamning oldida bir tup, o‘rik oppoq bo‘lib gulladi...” gulni ko‘rib ishqparast qalbim, ming aytilgan darddan kuyladi (zulfiya) tadrij arabcha “ketma-ket”, “peshma-pesh”. tasvirga olingan obyekt darajama-daraja rivojlantirib boriladi, bu rivojlanish jarayoni o‘xshatish vositasi bilan ketma-ket o‘sib boradi. na bo‘lg‘ay bir nafas men ham yaprog‘ing uzra xol bo‘lsam, labing yaprog`idan tomganki go‘yo qatra bol bo‘lsam (h.olimjon) isrol-u masal arabcha “maqol keltirish”. she’riy baytda maqol, matal, hikmatli so`zlarni qo`llash. sabr qilsang g‘o‘radin halvo bitar, besabrlar o‘z oyog‘idan yitar. (gulxaniy) isrol-u du masal baytda ikkita maqol qo`llash san’ati. kimki …

5 / 12

va ular vositasi bilan lirik qahramonning qiyofasi go‘zal ifoda etiladi. ko‘zbirla qoshingyaxshi, qabog`ingyaxshi, yuzbirla so‘zingyaxshi, dudog`ingyaxshi, engbirla mengingyaxshi, saqoqingyaxshi, bir-bir ne deyin boshtin-ayog`ingyaxshi. (a.navoiy) tamsil arabcha “misol keltirish”. she’r baytining birinchi misrasida ifodalangan fikrga dalil sifatida ikkinchi misrada hayotiy bir hodisani misol qilib keltirishga asoslangan san’atdir.. ey ko‘ngil, jonni xayoli olida qil peshkash, har nima bo‘lsa aziz, eltur kishi mehmon sori (lutfiy) tursunov javohirbek @tilshunos_talaba /+998931090605 anafora (takror) she’riy misralarning yoki nasriy gaplarning boshida bir xil so‘z va iboralarning, tovushlarning aynan takrorlanib kelishi. shag`iraydi betinim dayro, shag`iraydi vahm tog`lar jar. epifora she’riy asarning misralari oxirida tovushlar, so‘zlar, iboralarning aynan takrorlanib kelishi hodisasidir. kulgan boshqalardir, yig‘lagan menman, o‘ynagan boshqalar, ingragan menman. (cho`lpon) assonans lotincha “hamohang”. satr, misra va bandda bir xil unli tovushlarning takrorlanishidir: botirlari kanal qazadi, shairlari g‘azal yozadi. (h.olimjon) dissonans fransuzcha “nouyg`un tovush”. och qofiyadagi faqat undosh tovushlarga asoslangan moslik. shaharlarga ishga chiqib el, odam bilan ta‘lar tekstil. (h.olimjon) …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "badiiy san'atlar_qo'llanma"

tursunov javohirbek @tilshunos_talaba /+998931090605 tursunov javohirbek badiiy-tasviriy vositalar tursunov javohirbek badiiy – tasviriy vositalar abituriyentlar uchun maxsus qo`llanma tajnis tashbeh istiora tashxis assonans tarse’ 1 andijon - 2018 tursunov javohirbek @tilshunos_talaba /+998931090605 mualliflik huquqi qonun himoyasida. tursunov javohirbek @tilshunos_talaba /+998931090605 badiiy san’at turi izohi misollar tashxis odamlarga xos xususiyatlarni jonsiz predmetlarga, tabiatning turli hodisalariga ko‘chirish orqali, to‘g‘rirog‘i, ularni insoniylashtirish orqali paydo bo‘ladigan tasvirdir. “zoriqtirmay kelsang-chi bir, intizor qilding buncha...,” deb yaproqlar tebranadi. to charchab uxlaguncha. intoq arabcha “so`zlatish”, “gapirtirish”. nutqi yo‘q narsa va predmetlarni nutq egasi ...

This file contains 12 pages in PDF format (743.0 KB). To download "badiiy san'atlar_qo'llanma", click the Telegram button on the left.

Tags: badiiy san'atlar_qo'llanma PDF 12 pages Free download Telegram