16.09.2015 polimerlar fizikasi (o'quv qo'llanma)

DOC 250 pages 29.6 MB Free download

250 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 29.6 MB

File type DOC

Pages 250

Updated Jun 2026

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 250

oâzbekiston respublikasi oliy va oârta maxsus taâlim vazirligi mirzo ulugâbek nomidagi oâzbekiston milliy universiteti xolmuminov abdulfatto axatovich polimerlar fizikasi ðâquv qoâllanma . toshkent âuniversitetâ 2015 mazkur kitob ilk bor oâzbek tilida (lotin imlosida) âpolimerlar fizikasiâ fanining asoslari yoritilgan oâquv qoâllanmadir. qoâllanmada asosiy eâtibor tabiiy va sintetik polimerlarni hosil boâlishi, molekulyar tuzilishi, turli holatlari, tizimlari, xossalari haqidagi umumiy va prinsipial tushunchalarga qaratilgan. oâquv qoâllanma universitetlar va boshqa oliy oâquv yurtlarining shu sohaga tegishli boâlgan bakalavriat va magistratura talabalari, ilmiy xodimlar va tadqiqotchi-izlanuvchilar uchun moâljalangandir. ushbu qoâllanma mirzo ulugâbek nomidagi oâzbekiston milliy universiteti oâquv uslubiy kengashining qarori asosida nashrga tayyorlandi. taqrizchilar: fiz.-mat. fan. dokt., akademik a.t. mamadalimov fiz.-mat. fan. nomz., kat. ilm. xod. n.sh. ashurov mutaxassislik 5a140204 - kondensatsiyalangan muhitlar fizikasi va materialshunoslik magistratura mutaxassisligi boâyicha oâquv qoâllanma oâzbekiston respublikasi oliy va oârta maxsus taâlim vazirligining 2015 yil 12 iyundagi 555-sonli buyrigâiga asosan nashrga tavsiya etilgan ushbu oâquv qoâllanma mirzo ulugâbek nomidagi …

2 / 250

llantirishi boshqa turdagi birikma materiallarga nisbatan bir qator afzalliklarga ega doâlishini taâminlaydi. jumladan, yengilligi, egiluvchanligi, kam energiya sarflangan holda oson qayta ishlanishi, organizmga zararsiz ekanligigi, tabiiy sharoitda va sintetik ravishda katta miqdorlarda ishlab chiqarilishi va keng miqâyosdagi isteâmol mollari, maxsus xossali noyob buyum va jihozlar tayyorlanishiga imkon beradi. ularga boâlgan talablarni kun sayin oshib borayotganligi polimerlar fizikasini zamonaviy istiqbolli fan sifatida mukammal oârganishni va bu sohada mutaxassislarni tayyorlashni taqoza etadi. hozirda, ushbu yoânalishda oâquv materiallar sifatida tavsiya etilayotgan adabiyotlarning aksariyati xorijiy tillarda mavjud boâlib, ularning mazmuni va mohiyati turli saviya va tartibda bayon etilgan. ular guruhiga âðð²ðµð´ðµð½ð¸ðµ ð² ñð¸ð·ð¸ðºñ ð¿ð¾ð»ð¸ð¼ðµñð¾ð²â (ððµñðµð¿ðµñðºð¾ ð.ð., 1978), âðñð°ðºñð¸ðºñð¼ ð¿ð¾ ð²ññð¾ðºð¾ð¼ð¾ð»ðµðºñð»ññð½ñð¼ ñð¾ðµð´ð¸ð½ðµð½ð¸ñð¼â (ðð°ð±ð°ð½ð¾ð² ð.ð., 1985), âððµññðºð¾ñðµð¿ð½ñðµ ð¿ð¾ð»ð¸ð¼ðµñð½ñðµ ð¼ð¾ð»ðµðºñð»ñâ (ð¦ð²ðµñðºð¾ð² ð.ð., 1986), âð¤ð¸ð·ð¸ðºð° ð¿ð¾ð»ð¸ð¼ðµñð¾ð²â (ðð°ññðµð½ðµðµð² ð.ð., ð¤ñðµð½ðºðµð»ñð¡.ð¯., 1990), âintroduction to polymer dynamicsâ (de gennes p.g., 1990), âð¤ð¸ð·ð¸ðºð¾-ñ ð¸ð¼ð¸ñ ð¿ð¾ð»ð¸ð¼ðµñð¾ð²â (ð¢ð°ð³ðµñ ð.ð., 2007), âðð¾ð»ð¸ð¼ðµñ ñð¾ð»ð°ð»ð°ñ ñð¸ð·ð¸ðºð°ñð¸â (ðð°ð¼ð°ð´ð°ð»ð¸ð¼ð¾ð² ð.ð¢., ð ð°ñð¸ð´ð¾ð²ð° ð¡.ð¨., ð¥ð¾ð»ð¼ñð¼ð¸ð½ð¾ð² ð.ð., 2009) kabi kitoblarni kiritish …

3 / 250

ba oâzbek tilida tayyorlandi. uning tarkibiga polimerlar fizikasining muhim boâlimlari, jumladan, molekulyar tuzilishi va xususiyatlari, ustmolekulyar tuzilishi va suyuq fazali holatlari, termodinamikasi, gidrodinamikasi va reologiyasi asoslari, turli morfologik tavsifli materiallar va tizimlarining fizik xossalari, laboratoriya ishlari, test savollari kiritildi. boâlimlar mazmuni maxsus boblar va ulardagi mavzular orqali uzviy ravishda bayon etildi. mavzular mohiyatini shakllantirishda oâzbekiston milliy universitetida koâp yillar davomida polimerlar fizikasi boâyicha mutaxassislar tayyorlash borasida olib borilgan oâquv va amaliy mashgâulotlar materiallariga hamda ilmiy tadqiqot yutuqlariga tayanildi. bunda oâzmu qoshidagi polimerlar kimyosi va fizikasi ilmiy-tadqiqot markazi hamda boshqa respublika va xorijiy ilmiy muassasalar bilan hamkorlik asosida erishilgan ilm-fan va mutaxassislar tayyorlash sohasidagi yutuqlar ham inobatga olindi. polimerlar fizikasi fani umumiy va nazariy fizikaning bir qator fanlari, shuningdek, fizik-kimyo, biofizika, matematik modellashtirish kabi fanlar bilan uzviy bogâliqdir. uning nazariy asoslari nafaqat makromolekulalar-ning oâziga xos tuzilishlarini, balki ularning noyob xususiyatlarini ochib berishda samarali oârin tutadi. eksperimentlar esa keng miqyosli va prinsipial …

4 / 250

riallar shakllanishida hamda tuzilishi va xossalarini aniqlashda keng qoâllanadi. shu tufayli polimerlar fizikasini oârganish fizik materialshunos mutaxassislarni tayyorlashda muhim ahamiyat kasb etadi. i boâlim polimerlar tuzilishi, holatlari, tizimlari va xossalari jism va moddalar, shu jumladan polimerlarning fizik xossalari koâp jihatdan ularning molekulyarini tuzilishi va holatiga bogâliqdir. 1-bob polimerlarning makromolekulyar tuzilishi 1.1. makromolekulalarning asosiy taârif va tasniflari koâplab atom guruhlar yoki quyi molekulyar birikmalarning (monomer yoki elementar) takroranuvchi zvenolar boâlib kimyoviy bogâlanishi reaksion birikkan, zanjirsimon chiziqli va toârsimon shakllarga ega turli konfiguratsiya, konformatsiya va yuqori massali ulkan makromolekula polimer deyiladi. bunday yuqori molekulyar birikmalar tabiiy sharoitlarda va kimyoviy reaksiyalar asosida hosil boâladi va ular mos ravishda tabiiy va sintetik polimerlar deb yuritiladi. polimerlarda âpoliâ - koâp va âmerâ - qism degan maânoni anglatadi va âpoliâ old qoâshimchasi monomer nomi oldiga quyiladi, masalan, monomer etilen asosida sintez qilingan polimer polietilen deyiladi. polimer soâzi kimyoviy sintez qilingan yuqori molekulyar birikmalarga nisbatan qoâllanishi oâtgan …

5 / 250

birikmalar boâlib, odatda ular tabiiy polimerlar, jumladan, dnk, rnk, oqsil, polisaxaridlarning molekulalari tashkil etadi. umumiy hollarda makromolekulalalar elementar zvenolari deyilganda monomerlar ham nazarda tutiladi va aksincha. polimerdagi monomer (elementar) zvenolar soni n bilan belgilanadi va polimerlanish darajasi (pd) deyiladi. aynan sintetik polimer polietilen uchun quyidagi monomer asosidagi formula oârinli boâladi [âch2 â ch2 â]n shuningdek, tabiiy polimerlar tipik vakili polisaxarid sellyuloza uchun [image: image196.png] odatda zvenoning nisbiy molekulyar massasi (mo) deb belgilanadi va n boâyicha polimerning nisbiy molekulyar massasi (m), yaâni m = nmo topiladi. bunda n ning miqdori bir necha donadan 10000 va undan ortiq boâlishi mumkin. demak, n ga, yaâni polimerlanish darajasiga bogâliq holda polimerning molekulyar massasi turlicha boâladi va shartli ravishda quyidagi toifalarga boâlinadi: m = 500 ã· 10000 boâlsa oligomer, undan yuqori m = 10000 ã· 50000000 boâlsa yuqori molekulyar birikma deyiladi. yuqori molekulyar birikmalar odatda molekulyar massalarga nisbatan quyi molekulyar massali (m = 10000 ã· …

6 / 250

xiliga qarab turli ranglar[image: image2.png] bilan belgilasak, unda chiziqli polimer (a) va sopolimer (b) molekulyar koârinishini quyidagicha tasavvur qilish mumkin: [image: image3.png]a [image: image4.png]b tarmoqsimon polimerlar (a) yoki sopolimerlar (b) ham uzun zanjirsimon tuzilishga ega boâlib, ularning makromolekulasi asosiy (yoki bosh) zanjir va bir qator turli oâlchamlarga ega yon zanjirlardan iborat boâlishi mumkin. [image: image5.png]a [image: image6.png]b bunday makromolekulalarning asosiy yoki yon zanjirlari qattiq (yoki egiluvchan) boâlishi, shuningdek, gidrofilligi bilan farqlanishi mumkin. toârsimon yoki fazoviy makromolekula deb monomerlar (elementar zvenolar) uzun zanjirlar boâlib bir biri bilan uch oâlchamli toârsimon shaklda birikkan polimer (a) yoki sopolimerga (b) aytiladi. bunday sopolimerlarda ham monomerlar (elementar zvenolar) turlicha boâladi. [image: image7.png]a [image: image8.png]b toârsimon makromolekulalar, odatda, yuqori elastiklikka ega boâladi, ular hajmiga quyi molekulyar birikmalar diffuzion tarzda kirishi, erituvchilarda cheklangan miqdorda boâkishi va gel-tuzilish hosil qilishi mumkin, ammo erimaydi. bunday tuzulishni namoyon qiluvchilarning tipik vakillari kauchuk, jun keratini, teri kollageni kabi yuqori molekulyar birikmalardir. …

Want to read more?

Download all 250 pages for free via Telegram.

Download full file

About "16.09.2015 polimerlar fizikasi (o'quv qo'llanma)"

oâzbekiston respublikasi oliy va oârta maxsus taâlim vazirligi mirzo ulugâbek nomidagi oâzbekiston milliy universiteti xolmuminov abdulfatto axatovich polimerlar fizikasi ðâquv qoâllanma . toshkent âuniversitetâ 2015 mazkur kitob ilk bor oâzbek tilida (lotin imlosida) âpolimerlar fizikasiâ fanining asoslari yoritilgan oâquv qoâllanmadir. qoâllanmada asosiy eâtibor tabiiy va sintetik polimerlarni hosil boâlishi, molekulyar tuzilishi, turli holatlari, tizimlari, xossalari haqidagi umumiy va prinsipial tushunchalarga qaratilgan. oâquv qoâllanma universitetlar va boshqa oliy oâquv yurtlarining shu sohaga tegishli boâlgan bakalavriat va magistratura talabalari, ilmiy xodimlar va tadqiqotchi-izlanuvchilar uchun moâljalangandir. ushbu qoâllanma mirzo...

This file contains 250 pages in DOC format (29.6 MB). To download "16.09.2015 polimerlar fizikasi (o'quv qo'llanma)", click the Telegram button on the left.

Tags: 16.09.2015 polimerlar fizikasi … DOC 250 pages Free download Telegram