stat fiz termodinamika kk

PDF 75 стр. 541,9 КБ Бесплатная загрузка

75 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 541,9 КБ

Тип файла PDF

Страницы 75

Обновлено Май 2026

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 75

termodinamika tensalmaklık hal ha’m hal shamaları. kirisiu. kop bolekshelerden ibarat bolgan sistemalardı nazariy tamannan tusindiriu teoretik fizikanın en baslı uaziypası boladı. bunday kop bolekshelerden turatugın sistemalar tabiyatta tez-tezden ushırap turadı. mısalı ushın, gazlarda ha’m kattı denelerdegi atomlar ha’m molekulalar. yamasa, yarımotkizgish ha’m metallardagı elektronlardın kvantlık gazı. oship kalgan juldızlarda (ak karliklerde) biz elektron gaz ha’m yadrolık boleksheler sistemasına tus kelemiz. bizin elemimizdın ozi lepton, kvark ha’m glyuonlardan ibarat bolgan kop boleksheli sistemanın jarılıudan payda boldı. tomende biz koremiz, bul ha’mme sistemalar ulıuma fizikalık zakonlarga boysınadı. dara jagdayda, biz bul xer kıylı bolekshelerden ibarat bolgan kop boleksheli sistemalardın kasiyetlerin termodinamik tensalmak halda uyrenemiz. makroskopik termodinamikanın kontseptsiyaları ulıumalaskan boladı ha’m olar spetsial fizikalık modellerden garezsiz boladı. demek, olar fizikanın ha’m texnikalık ilimlerdın kop taraularında durıs boladı. termodinamikanın maxseti- bul zattın makroskopik kasiyetlerin suuretleushi fizikalık shamalardı (hal shamalardı) anıklap beriuden ha’m bul shamalardı universal tenlemeler arkalı biriktiriuden ibarat. mısal ushın, hal tenlemeler ha’m …

2 / 75

an ortalıktan diuallar menen shegaralangan boladı. eger bul diuallardın fizikalık kasiyetlerine toktasak, onda biz usı diuallar menen shegaralangan sistemalardı izolyatsiyalangan, jabık ha’m ashık sistemalar dep ayırsak boladı. izolyatsiyalangan sistemada zat korshagan ortalık menen oz-ara tasirlesiude bolmaydı. demek, jıllılık almasıu jok. boleksheler sanı n, kolem v ha’m energiya e sistemanı tolıgı menen xarakterleydi. jabık sistemada jıllılık almasıu bar boladı. bul jerde boleksheler sanı n, kolem v ha’m temperatura t sistemanı tolıgı menen xarakterleydi. ashık sistemalarda energiya ha’m zat almasıu boladı. egerde bul sistema tensalmakta bolsa, onda ortasha energiya ha’m ortasha boleksheler sanı t temperaturaga ha’m µ ximiyalık potentsiallarga baylanıslı boladı. µ, v, t – ashık sistemanı tolıgı menen xarakterleydi. egerde sistemanın kasiyetleri usı sistemanın xer bir boleginde birdey bolsa, onda sistema birtekli boladı. eger bul kasiyetler kanday-da shegaralık betlerde uzliksiz turde ozgeretugın bolsa, onda bul sistema birteksiz dep ataladı. birteksiz sistemanın birtekli bolekleri fazalar dep ataladı, al shegaralık betler- fazalık shegaralar …

3 / 75

konı. temperatura termik tensalmak kasiyet menen tıgız baylanısta boladı. eki zattın birdey temperaturada bolıuı usı eki zattın bir biri menen termik tensalmakta bolıudı tamiynleydi. tensalmak hal degenimiz ne? bul jabık sistemanın bir makroskopik halı. bul hal avtomatik turde uzak uakıttan keyin iske asırıladı ha’mde ol tensalmak hal ornatılgannan keyin makroskopik hal shamaları baska ozgermeydi. lekin xal shamaları esten ozgeretugın bolsa, biz usı haldı tensalmak hal dep esaplap termodinamikanın zakonların kollansak boladı. mısal ushın, kuyash tensalmakta emes. birak termodinamik hal shamalardın kollanıuı bul jerde durıs boladı sebebi kuyashtagı radiatsiya esabınan energiyanın azayıuı kuyashtın ozindegi xezirshe toplanıp turgan energiyadan jude kishi ha’m ozgerisler jude esten boladı dep esaplanadı. meyli eki sistema deslep tensalmakta bolsın. olardı termik tensalmakka keltiremiz. kontaktke keltirgennen keyin bul sistemalarda xer kıylı protsessler juz beredi. bul protsesslerdın juz beriui hal shamalardın ozgerisleri menen baylanıslı boladı. uakıttın otiui menen taza tensalmak hal ornatıladı. kundelikli turmıstan bizge belgili eger bir sistema …

4 / 75

ionar haldan ozgeshe boladı. statsionar halda makroskopik hal shamalar tensalmak haldagıday ozgermeydi, birak statsionar hallarda energiyanın agımı boladı. tenmalmak hallarda bunday bolmaydı. ideal gaz zakonı. termodinamikanın tiykargı printsiplerin suuretleu ushın, biz jene ideal gazdı terenrek uyreneyk. boyl-marriot zakon boyınsha turaklı temperaturada basım ha’m kolem arasındagı baylanıs boladı 3 v r vzdt a z pv= p0v0, t=const mikroskopik koz-karastan karaganda basımnın kelip shıgıuı gaz molekulalardın usı gazdı korshap turgan betke kelip urılıp ogan impul`s beriuden ibarat. gey-lyussak zakonı boyınsha turaklı basımdagı kolemnın tempeeraturaga garezligi 0 0 v t t v = , p=const. p0, v0, t0- shamaları- bul kanday-da fiksirlengen haldın saykes turde basımı, kolemi ha’m temperaturası. onda usı (p0, v0, t0) haldan (p, v, t) halga otkende basım, kolem ha’m temperaturalar arasında kanday baylanıs bolıu kerek degen sorau koyıu orınlı boladı. biz deslep turaklı temperaturada p0 → p, v0→v0` dep ozgertemiz. onda pv0`= p0v0, t=const. boladı. endi turaklı r basımda …

5 / 75

e f( v r )- tezlikler boyınsha bolistiriu funktsiyası. bul funktsiya normallaskan boladı, yagnıy 1)( 3 =∫ +∞ ∞− vdvf rr jokarıda biz ayttık, mikroskopik koz-karastan karaganda basımnın kelip shıgıuı gaz molekulalardın usı gazdı korshap turgan betke kelip urılıp ogan impul`s beriuden ibarat. suuretti karastıramız. eger biz z kosherdi a maydanshaga perpendikulyar dep esaplasak, onda v r tezlikke iye bolgan bolekshe usı maydanshaga kelip urıladı ha’m ogan p=2mvz impul`s momentin beredi. onda dt uakıt aralıgında a 4 maydanshaga neshe boleksheler kelip urıladı? birinshiden, jokarıdagı suuretten korinip tur, bul boleksheler sanı tubi a maydansha ha’m biyikligi vzdt – ga ten bolgan parallelopiped ishinde jaylaskan boleksheler boladı. ekinshiden, parallelopiped ishinde jaylaskan ha’m v r tezlikke iye bolgan boleksheler sanı boladı vdvf v dv ndn rr 3)(= . bul jerde dv=avzdt. xer bir bolekshe porshenge p=2mvz impul`s jetkerip beredi. demek, a maydanshaga impul`s mugdarı boladı v adt vdvfnmvdnmvdtdf zza 32 )(22 r== . …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 75 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "stat fiz termodinamika kk"

termodinamika tensalmaklık hal ha’m hal shamaları. kirisiu. kop bolekshelerden ibarat bolgan sistemalardı nazariy tamannan tusindiriu teoretik fizikanın en baslı uaziypası boladı. bunday kop bolekshelerden turatugın sistemalar tabiyatta tez-tezden ushırap turadı. mısalı ushın, gazlarda ha’m kattı denelerdegi atomlar ha’m molekulalar. yamasa, yarımotkizgish ha’m metallardagı elektronlardın kvantlık gazı. oship kalgan juldızlarda (ak karliklerde) biz elektron gaz ha’m yadrolık boleksheler sistemasına tus kelemiz. bizin elemimizdın ozi lepton, kvark ha’m glyuonlardan ibarat bolgan kop boleksheli sistemanın jarılıudan payda boldı. tomende biz koremiz, bul ha’mme sistemalar ulıuma fizikalık zakonlarga boysınadı. dara jagdayda, biz bul xer kıylı bolekshelerden ibarat bolgan kop boleksheli sistem...

Этот файл содержит 75 стр. в формате PDF (541,9 КБ). Чтобы скачать "stat fiz termodinamika kk", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: stat fiz termodinamika kk PDF 75 стр. Бесплатная загрузка Telegram