stat fiz termodinamika uzb

PDF 48 pages 405.0 KB Free download

48 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 405.0 KB

File type PDF

Pages 48

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 48

o`zbekiston respublikasi xalq ta`limi vazirligi ajiniyoz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti fizika-matematika fakul`teti umumiy fizika kafedrasi fani buyicha ma’ruza matnlari tayanch tushunchalar termodinamikada: termodinamik sistema, termodinamik xolat, termodinamik muvozanat, termodinamik jarayon, energiya va impul`sning saklanish va aylanish konuni, termodinamika ichki energiyasi, termodinamik ish, issiklik mikdori, xolat funktsiyasi, xolat tenglama, issiklik siximi, nomuvozanatlik … statistik fizikada: statistik konuniyatlar, taksimotlar, eng katta taksimotlar, fazoviy fazo, fazo, teng extimolli yacheykalar, ayni va aynigan zarralar, fermion va bozonlar, klassik taksimotlar, kvant taksimoti konuniyatlari, uzluksiz va diskret (kvantlangan) energiya va ular orasidagi asosiy utishlar, klassik va kvant yakinlashishlar, statistik integral (statistik xolatlar), extimollik integrali, tavsifiy xarorat (ilgarilanma aylanma va tebranma xarakatlar uchun), atomlar issiklik ionlashishi, magnitiklar statistikasi, foton gazlar statistikasi, debay funktsiyasi va xaðorati, mikrokanonik va kanonik taksimotlar, taksimotlar fluktatsiyasi. statistik fizikada uchta statistik metod ko`llaniladi. 1. uzluksiz jarayonlar statistik printsipi (bol`tsman, maksvell, gibbs tamoyillari) 2. kvant statistikasi (fermi – dirak, boze – eynshteyn tamoyillari) …

2 / 48

siga karab, termodinamika 3 kismga bo`linadi: 1. fizikaviy termodinamika. 2. kimyoviy termodinamika. 3. texnikaviy termodinamika. fizikaviy termodinamika – termodinamikaning umumiy nazariy asoslari va aksiomalarini o`rganadi. kimyoviy termodinamika esa kimyoviy va fizikaviy muvozanatlarni tekshirishda termodinamikaning nazariy asoslaridan va metodlaridan foydalanadi. texnikaviy termodinamika esa issiklik va ishni o`zaro bir-biriga almashinishini o`rganishda termodinamikaning asosiy konunlaridan foydalanadi. texnikaviy termodinamikani asosiy maksadi – issiklik mashinalarining nazariyasini ishlab chikishdan iborat. termodinamikada asosan o`n bitta tushuncha mavjud: 1. termodinamik sistema yoki makroskopik sistema. 2. termodinamik sistema xolati. 3. termodinamik muvozanat. 4. termodinamik jarayon. 5. temperatura. 6. energiyani saklanish va aylanish konuni. 7. termodinamik sistema ichki energiyasi. 8. termodinamik ish. 9. issiklik mikdori. 10. xolatfunktsiyasi. 11. xolattenglamasi. termodinamikada ikkita tekshirish metodi kullaniladi: 1. doiraviy termodinamik jarayonlar metodi. 2. termodinamik potentsiallar metodi. doiraviy jarayonlar metodi frantsuz sa`di karno va nemis klauzius tomonidan ishlab chikilgan. termodinamik potentsial metodi esa amerikalik gibbsga tegishlidir. termodinamikaning asosida uchta konun yotadi: 1. termodinamikaning birinchi …

3 / 48

roskopik parametrlar tashki va ichki parametrlarga ajraladi. ichki parametrlar o`z navbatida intensiv va ekstensiv parametrlarga ajratiladi. agar parametrlar sistema massasi va undagi zarralar soniga boxlik bo`lmasa intensiv parametrlar deb, agar massa va zarralar soniga proportsional bo`lsa ekstensiv yoki additiv parametrlar deb yuritiladi. 3. termodinamik muvozanat agar sistema parametrlari vakt o`tishi bilan o`zgarmasa, bunday xolat statsionar deyiladi. bundan tashkari, sistema parametrlari vakt bo`yicha o`zgarmas bo`libgina kolmay, kandaydir tashki manbalar ta`siri xisobida xech kanday statsionar okimlar bo`lmasa, u xolda bunday sistema muvozanat xolatda deyiladi (yoki termodinamik muvozanat xolatda deyiladi). muvozanat xolatida sistemada katta vakt oralixi yuzaga keladi. fizika materiyaning struktur ko`rinishlariga mos keluvchi xarakatning eng oddiy shakldagi konuniyatlarini o`rganadi. ularni bir xolatdan ikkinchi xolatga aylanishida, bu xarakat shakllarining umumiy o`lchoviga energiya deb yuritiladi. termodinamik sistemalar izolyatsiyalangan va izolyatsiyalanmagan bo`ladi. tashki jism bilan o`zaro ta`sirlashmaydigan (energiya, modda, nurlanish bilan) sistemaga izolyatsiyalangan sistema deyiladi. izolyatsiyalangan sistemada termodinamik muvozanat xolat mavjud bo`ladi. bu muvozanat xolat …

4 / 48

anatdagi sistemalar issiklik kontaktga keltirilsa, u xolda tashki parametr λi ni farkiga yoki tengligiga karamasdan, ular ilgarigidek termodinamik muvozanat xolati koladi yoki muvozanat xolat ularda buziladi va ma`lum vakt o`tgandan so`ng issiklik almashinish (energiya almashinishi tufayli) jarayonida ikkala sistema boshka muvozanat xolatiga o`tadi. bundan tashkari, agar uchta muvozanat xolatdagi sistemalar bo`lsa va birinchi va ikkinchi sistemalarning xar biri uchinchi sistema bilan muvozanat xolatda bo`lsa, u xolda birinchi va ikkinchi sistemalar xam o`zaro termodinamik muvozanat xolatda bo`ladi (termodinamik muvozanatning tranzitivlik xususiyati). demak, sistemaning termodinamik muvozanat xolati fakat tashki parametrlar λi bilan aniklanmasdan, sistemani ichki xolatini xarakterlovchi, yana bitta kattalik t bilan aniklanadi turli xil muvozanatdagi sistemalarni issiklik kontaktida, davomiyligida va olganda xam energiya almashinishi natijasida t ning kiymati bir xil bo`lib koladi. bu fikr shunday xulosaga olib keladiki, agar boshka biror jismni foydalansak, termodinamik muvozanat xolatining tranzitivlik xossasi turli xil sistemalarni to`xridan – to`xri o`zaro issiklik kontaktga keltirmasdan turib, t ning …

5 / 48

i tiklaydi. demak, ichki parametrlar sistema xolatini xarakterlamasdan muvozanatdagi sistemaning boxlanmagan parametrlari bo`la olmaydi. shunday kilib, sistemaning xamma muvozanatli ichki parametrlari tashki parametrlari va temperaturaning funktsiyasidir (termodinamikaning ikkinchi postulati). sistema energiyasi uning ichki parametridir, u vaktda muvozanatda energiya tashki parametr va temperatura funktsiyasidir. bu funktsiyadan temperaturani energiya va tashki parametri orkali ifodalab, termodinamikaning ikkinchi dastlabki fikrini kuyidagicha ta`riflash mumkin. termodinamik muvozanatdan sistemaning ichki parametrlari tashki parametrlar va energiyaning funktsiyasidir. termodinamikaning ikkinchi dastlabki fikri jism temperatura o`zgarishini, uning kaysi – bir ichki parametrini o`zgarishi bo`yicha aniklash imkonini beradi, (shunga asoslanib) turli xil termometrlarning kurilishi shunga asoslangan. praktik xolatda temperaturani aniklashda modda bilan boxlangan kandaydir anik shkala bilan foydalanishga to`xri keladi. termometrik parametr sifatida odatda, shu modda xajmi foydalaniladi, shkala uchun esa tsel`siya bo`yicha tanlanadi. temperatura kel`vin shkalasi bo`yicha xaì o`lchanadi. ttt +=+= 15,273 1 α (1.1.1) t - temperatura tsel`siy shkalasi  bo`yicha olingan α ³aæm kengayish koeffitsienti. 6. energiyani saklanish …

Want to read more?

Download all 48 pages for free via Telegram.

Download full file

About "stat fiz termodinamika uzb"

o`zbekiston respublikasi xalq ta`limi vazirligi ajiniyoz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti fizika-matematika fakul`teti umumiy fizika kafedrasi fani buyicha ma’ruza matnlari tayanch tushunchalar termodinamikada: termodinamik sistema, termodinamik xolat, termodinamik muvozanat, termodinamik jarayon, energiya va impul`sning saklanish va aylanish konuni, termodinamika ichki energiyasi, termodinamik ish, issiklik mikdori, xolat funktsiyasi, xolat tenglama, issiklik siximi, nomuvozanatlik … statistik fizikada: statistik konuniyatlar, taksimotlar, eng katta taksimotlar, fazoviy fazo, fazo, teng extimolli yacheykalar, ayni va aynigan zarralar, fermion va bozonlar, klassik taksimotlar, kvant taksimoti konuniyatlari, uzluksiz va diskret (kvantlangan) energiya va ular orasidagi asosiy utish...

This file contains 48 pages in PDF format (405.0 KB). To download "stat fiz termodinamika uzb", click the Telegram button on the left.

Tags: stat fiz termodinamika uzb PDF 48 pages Free download Telegram