sistema kinetik energiyasining o'zgarishi xaqidagi teorema

DOCX 11 pages 80.0 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 80.0 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

sistema kinetik energiyasining o'zgarishi xaqidagi teorema reja: 1. sistemaning kinetik energiyasi. 2. ishni hisoblashning ayrim hollari. sistemaning kinetik energiyasi. sistemaning kinetik energiyasi deb, sistema nuqtalarining kinetik energiyalarining algebraik yig'indilaridan iborat bo'lgan skalyar qiymatga aytiladi, va uni t harfi bilan belgilanadi. t=mk/2 (41) kinetik energiya, sistemaning ham ilgarilanma, ham aylanma harakatlarining xarakteristikasini aniqlab beradi. t ifodaning, bundan oldin ko'rib o'tilgan vao xarakteristikalaridan asosiy farqi shundan iboratki, kinetik energiya skalyar qiymat bo'lib, har doim faqat musbat ishorali bo'ladi. shu sababli, uning qiymati sistemaning qismlarini harakatlarining yo'nalishlariga bog'liq bo'lmaydi, va ularning harakat yo'nalishlarini xarakterlamaydi. yana bir muhim holatni tahkidlab o'tamiz. ichki kuchlar sistemaning qismlariga o'zaro qarama-qarshi bo'lgan yo'nalishlarda taosir etadilar. shu sababli, yuqorida ko'rib o'tganimizdek, ular (ichki kuchlar) vao -larning vektor xarakteristikalarini o'zgartirmaydilar. lekin, ichki kuchlar taosirida sistema nuqtalarining tezliklarining modullari o'zgartirilsa, u holda t -ning qiymati ham o'zgaradi. demak, kinetik energiyaning, vao -lardan yana bir farqi shunda ekanki, faqat tashqi emas, balki …

2 / 11

shunday qilib, jismning ilgarilanma harakatidagi kinetik energiyasi, jismning massasini massa markazi tezligining kvadaratiga bo'lgan ko'paytmasining yarmiga teng ekan. 2. a y l a n m a h a r a k a t. agar jism birorta oz o'qi atrofida (295 shakl) aylanma harakat qilayotgan bo'lsa, uning ixtiyoriy nuqtasining tezligi vk=hk bo'ladi, bu erdagi -hk nuqtadan aylanish o'qigacha bo'lgan masofa, - jismning burchakli tezligi. ushbu qiymatni (41) formulaga qo'yib, umumiy ko'paytmalarni qavsdan tashqariga chiqarib yuborsak, tayl=mk2/2=(mk)2/2. qavs ichidagi qiymat, jismning z -o'qiga nisbatan inertsiya momentini ifodalaydi. shunday qilib, oxirgi natijani olamiz tayl=jz2/2. (43) yahni, jismning aylanma harakatidagi kinetik energiyasi, jismning aylanish o'qiga nisbatan inertsiya momentini, uning burchakli tezlik kvadratiga bo'lgan ko'paytmasining yarmiga teng ekan. 303 shakl 304 shakl 3. tekislikka parallel harakat[footnoteref:1]. jismning bunday harakatida, ixtiyoriy olingan vaqtda, uning barcha nuqtalarining tezliklari shunday tarqalganki, go'yoki jism harakat tekisligiga perpendikulyar bo'lgan va oniy tezliklar markazi r nuqtadan o'tuvchi o'q atrofida aylanayotgandek (303 …

3 / 11

babli, d=rs=vc bo'ladi, bu erdagi vc - massa markazi bo'lgan s nuqtaning tezligi. shularga asoslanib, jismning tekislikka parallel harakatidagi kinetik energiyasini aniqlash formulasini keltirib chiqaramiz ttp=m/2+js2/2 (44) demak, jismning tekislikka parallel harakatidagi kinetik energiyasi, uning massa markazi tezligi bilan ilgarilanma harakatdagi kinetik energiyasi va uning massa markazidan o'tuvchi o'q atrofidagi aylanishidan oladigan kinetik energiyasining algebraik yig'indisiga teng ekan. 4. u m u m i y h o l d a g i h a r a k a t* agar jismning massa markazi s nuqtani qutb (304 shakl) deb tanlab olinsa, u holda jismning har qanday harakati umuman olganda, qutbning tezligi vc bilan bo'lgan ilgarilanma harakatdan va shu qutbdan o'tuvchi sr oniy o'q atrofidagi aylanma harakatlarning yig'indisidan (§63 ga q.) iborat bo'ladi. xamda §63 da ko'rsatib o'tilgandek, ixtiyoriy vk nuqtaning tezligi k , qutbning tezligi vc bilan, shu nuqtaning qutb (sr o'qi) atrofidagi aylanishidan oladigan -tezlikning vektor yig'indisidan iborat bo'lar …

4 / 11

massa markazidan o'tuvchi o'q atrofida aylanishidan hosil bo'ladigan kinetik energiyaning algebraik yig'indisidan iborat ekan. agar, qutb sifatida massa markazi s -dan boshqa, masalan birorta a nuqtani tanlab olsak, u holda ar oniy aylanish o'qi massa markazidan o'tmasligi mumkin, shu sababli bunday o'q uchun mk0 bo'lib, (45) formula kelib chiqmaydi. m i s o l l a r k o' r i b ch i q a m i z. 136 masala. massasi m ga teng bo'lgan, tsilindrsimon yaxlit g'ildirakning sirpanmay dumalayotgan harkatidagi kinetik energiyasi aniqlansin. massa markazi s nuqtaning tezligi vc -ga teng (308, a shaklga q.). e ch i sh. ildirak tekislikka parallel harakat qilmoqda. uning kinetik energiyasi (44) yoki (45) formula orqali aniqlanadi, t=m/2+js2/2 ildirakni bir jinsli yaxlit tsilindr deb hisoblaymiz; u holda (§102 ga q.) jc=mr2/2, bu erdagi r -tsilindrning radiusi. ikkinchi tomondan, v nuqta g'ildirak uchun oniy tezliklar markazi bo'lgani uchun, vc=vs=r, bundan = vc/r bo'ladi. …

5 / 11

rilgan burchakka bog'liq ravishda, sterjenning kinetik energiyasi aniqlansin. e ch i sh. sterjen murakkab (tekislikka parallel) harakat qilmoqda. (44) yoki (45) formulaga asosan t=m/2+js2/2. s nuqtaning tezligi, a= tezlik va sa (yoki nis) tezliklarning vektor yig'indisidan iborat bo'ladi, va vca=l/2. demak (306 shakl) =u2++2uvcacos. sterjenning massasi markazi atrofida aylanishdagi burchakli tezlik ham, a nuqta atrofidagi aylanishdagiga teng bo'ladi, chunki -ning qiymati qutbga bog'liq emas. undan tashqari, 119 masalada (§103 ga q.) ko'rsatib o'tilgandek jc=ml2/12 ga teng bo'ladi. ushbu qiymatlarni yuqoridagi formulaga qo'ysak, t=m(u2+2l2/4+ulcos)/2+ml22/24=mu2/2+ml22/6+(mlu cos)/2. eotibor bergan bo'lsangiz, ushbu masalada t=tilg+tayl=mu2/2+ja2/2= mu2/2+ml22/6, bo'ladi, deb hisoblash mumkin emas ekan. bu javob noto'g'ri, chunki yuqoridagi teoremaga asosan isbot qilingan t=tilg+tayl formula, faqat massa markazidan o'tuvchi o'q uchungina o'rinli xolos, ushbu masalada esa a o'q, massa markazidan o'tadi. ishni hisoblashning ayrim hollari. kuchlarning bajargan ishlari §87 va §88 larda keltirib chiqarilgan formulalar orqali hisoblanadi. quyidagi ayrim qo'shimcha hollarni ko'rib o'tamiz. 1. sistemaga taosir etuvchi …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sistema kinetik energiyasining o'zgarishi xaqidagi teorema"

sistema kinetik energiyasining o'zgarishi xaqidagi teorema reja: 1. sistemaning kinetik energiyasi. 2. ishni hisoblashning ayrim hollari. sistemaning kinetik energiyasi. sistemaning kinetik energiyasi deb, sistema nuqtalarining kinetik energiyalarining algebraik yig'indilaridan iborat bo'lgan skalyar qiymatga aytiladi, va uni t harfi bilan belgilanadi. t=mk/2 (41) kinetik energiya, sistemaning ham ilgarilanma, ham aylanma harakatlarining xarakteristikasini aniqlab beradi. t ifodaning, bundan oldin ko'rib o'tilgan vao xarakteristikalaridan asosiy farqi shundan iboratki, kinetik energiya skalyar qiymat bo'lib, har doim faqat musbat ishorali bo'ladi. shu sababli, uning qiymati sistemaning qismlarini harakatlarining yo'nalishlariga bog'liq bo'lmaydi, va ularning harakat yo'nalishlarini xarakte...

This file contains 11 pages in DOCX format (80.0 KB). To download "sistema kinetik energiyasining o'zgarishi xaqidagi teorema", click the Telegram button on the left.

Tags: sistema kinetik energiyasining … DOCX 11 pages Free download Telegram