r.dekartning bilish xaqidagi talimoti

DOCX 6 стр. 23,6 КБ Бесплатная загрузка

6 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 23,6 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 6

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 6

andijon davlat universiteti tarix fakulteti 201-gurux talabasi soyibjonov jaloliddinning falsafa fanidan mustaqil ta`lim ishi mavzu; r.dekartning bilish xaqidagi talimoti reja; 1. rene dekart biografyasi 2. r.dekart falsafasi 3 r.dekartning bilish xaqidagi talimoti kirish 1. rene dekart biografyasi rene dekart 1596 yil 31 mart kuni fransiyaning lae shahrida aslzoda oilada dunyoga keldi. u bir yoshga to‘lganda onasi janna broxard vafot etadi. otasi yoaxim dekart renn shahri sudyasi bo‘lgani, ish bilan juda bandligi sababli laega a’yon-a’yon kelib-ketib turgan. onasi vafotidan keyin renenni opasi janna va akasi pyer bilan buvisining qaramofiga topshirishadi. otasi 1600 yili ikkinchi marta uylanganidan keyin ham farzandlarini o‘zi bilan olib ketmaydi. 2. r.dekart falsafasi biz yashab turgan dunyo haqiqatan bor narsami? agar u haqiqatan bor bo‘lsa, buni qanday bilsa bo‘ladi? bilimlarimizning chin yoki soxtaligini tekshirish mumkinmi?.. bu kabi savollar fanda yangi bir falsafa yo‘nalishini boshlab bergan buyuk rene dekartni ham o‘ylantirgani sir emas. renenning bu davrdagi hayoti xususida ma’lumotlar …

2 / 6

im olib, diplomga ega bo‘lgan va 1616–1618 yillari parijda yashagan. 1618 yil yozida ko‘ngillilar safida harbiy xizmatga yollanib, niderlandiyaga jo‘naydi. shu davrda u dunyoqarashiga kuchli ta’sir o‘tkazgan inson isaak bekman bilan uchrashadi. aynan bekman dekartda fanga, xususan, matematikaga qiziqishni uyg‘otadi. dekart bekmanga bag‘ishlab yangi yil sovg‘asi sifatida o‘sha davrda matematik asosida yozilgan hamda musika haqida risola ham yozgan. 1619 yili u bekman rahbarligida matematika va mexanika muammolari ustida ishlay boshlaydi. so‘ng germaniya armiyasiga xizmatga o‘tish maqsadida niderlandiyani tark etadi. o‘sha yili dekart ulm shahrida g‘aroyib bir tush ko‘radi. ana shu tush ta’sirida u go‘yoki yangi ilmiy metodologiya yaratish zarurligini anglab yetadi. 1620 yili yangi metodlar haqidaqator asarlar yozadi, ammo ularni oxiriga yetkazmay chala qoldiradi. hattoki tafakkurning birlamchi o‘n bir qonunini ishlab chiqadi. bu paytda boshqa ilmiy tadqiqotlar, jumladan, optika bilan ham shug‘ullanadi. 1628 yildan boshlab uni dahriyilikda ayblagan va ayni damda osuda hayot izlab, dekart parijdan niderlandiyaga ko‘chib borib, u …

3 / 6

selarini yozib tamomlaydi. keyinchalik “metod haqida mulohazalar” nomi bilan mashhur bo‘lgan asari avval-boshda mazkur esselarga so‘zboshi sifatida yozilib, 1637 yil parijda nashr qilinadi. dekartning yana bir muhim asari “birinchi falsafa haqida mulohazalar” 1641 yili lotin tilida chop qilinadi. uning bohemiya malikasi elizabeta bilan olib borgan yozishmalari ham e’tiborga molik. “metod haqida mulohazalar”ni o‘qigan, o‘zining benihoya zehni va mulohazakorligi bilan tanilgan bu malikaga bag‘ishlab, dekart “falsafa tamoyillari” nomli tadqiqotini ham yozgan. malika bilan bo‘lgan suhbatlar hosilasi shu bo‘ldiki, dekart o‘zining yana bir “ehtiroslar haqida” nomli asarini yozib, shvetsiyaga jo‘namasidan sal oldin nashr qildiradi. dekart 1646 yilning oxirlarida shvetsiya malikasi kristina bilan ham maktublar yozishib turgan. bu yozishmalar ham asosan axloqiy masalalar borasida bo‘lgan. yozma bahsu munozara 1649 yil fevral oyida dekartning stokholmdagi saroyga taklif qilinishi bilan yakun topdi. u o‘sha yilning sentyabrida shvetsiyaga yetib boradi. biroq birinchi kundanoq dekartni mushkul vazifa kutib turardi. u qirolicha bilan uchrashib, falsafadan bahs yuritish uchun …

4 / 6

ir, xolos. dekart ongimizga singgan barcha rost-u yolg‘on tushunchaviy qarashlardan ozod bo‘lishimiz va to‘g‘ri dunyoqarashni shakllantirishdagi ilk qadamdandir, deb hisoblaydi (ya’ni, shunday qilsak, hamma narsani boshidan boshlaymiz). buning uchun barcha narsaga shubha ko‘zi bilan qarashimiz lozim. xo‘sh, unda nimaga ishonish mumkin? sezgilarimizgami? yo‘q, ular aldaydi. uzoqdagi buyum ko‘zimizga o‘zining haqiqiy hajmidan kichikroq ko‘rinadi. quloqlarimiz ba’zan noto‘g‘ri eshitadi. bir marta aldagan sezgiga qanday qilib ishonib bo‘ladi? sezgimiz bergan axborot shunchaki ruyo emasligini qanday qilib isbotlash mumkin? biz ko‘rib turgan bu dunyo aslida yo‘q-u, xudo bizni uni bordek his qilishga qodir mavjudot qilib yaratmaganmikan? yo‘q, halloqi olam bandasini aldamaydi. balki qandaydir yovuz bir kuch bizni aldayotgan bo‘lsa-chi? xo‘p, sezgilarimiz yolg‘on ham deylik. u holda, aqlimiz-chi?! aqliy mulohazalardagi chalkashliklar uni yanada ishonchsiz qilib qo‘ydi. yaratmaganmi ekan? yo‘q, halloqi olam bandasini aldamaydi. balki qandaydir yovuz bir kuch bizni aldayotgan bo‘lsa-chi? xo‘p, sezgilarimiz yolg‘on ham deylik. u holda, aqlimiz-chi?! aqliy mulohazalardagi chalkashliklar uni yanada ishonchsiz …

5 / 6

mmo uning aslida nimasi ekanligi haqida bahsga kirishishimiz mumkin. dekart mana shunga o‘xshash bir qancha falsafiy kategoriyalarni tadqiq qilishni boshlab bergan faylasufdir. foydalanilgan abiyotlar dilorom sherova “jahon adabiyoti”, 2013 yil, 3-son.

Хотите читать дальше?

Скачайте все 6 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "r.dekartning bilish xaqidagi talimoti"

andijon davlat universiteti tarix fakulteti 201-gurux talabasi soyibjonov jaloliddinning falsafa fanidan mustaqil ta`lim ishi mavzu; r.dekartning bilish xaqidagi talimoti reja; 1. rene dekart biografyasi 2. r.dekart falsafasi 3 r.dekartning bilish xaqidagi talimoti kirish 1. rene dekart biografyasi rene dekart 1596 yil 31 mart kuni fransiyaning lae shahrida aslzoda oilada dunyoga keldi. u bir yoshga to‘lganda onasi janna broxard vafot etadi. otasi yoaxim dekart renn shahri sudyasi bo‘lgani, ish bilan juda bandligi sababli laega a’yon-a’yon kelib-ketib turgan. onasi vafotidan keyin renenni opasi janna va akasi pyer bilan buvisining qaramofiga topshirishadi. otasi 1600 yili ikkinchi marta uylanganidan keyin ham farzandlarini o‘zi bilan olib ketmaydi. 2. r.dekart falsafasi biz yashab turgan d...

Этот файл содержит 6 стр. в формате DOCX (23,6 КБ). Чтобы скачать "r.dekartning bilish xaqidagi talimoti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: r.dekartning bilish xaqidagi ta… DOCX 6 стр. Бесплатная загрузка Telegram