tilshunoslik nazariyasi turubov a

PDF 164 pages 1.2 MB Free download

164 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PDF

Pages 164

Updated May 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 164

2 udk: 494.3 bbk: 81 s 30 usmon sanaqulov, abdurayim turobov. tilshunoslik nazariyasi. (o‘quv qo‘llanma).-samdu nashriyoti, 2019 yil, 164 bet. universitetlarning 5120100 – filologiya va tillarni o‘qitish bakalavriat ta’lim yo‘nalishi 1-kurs talabalariga mo‘ljallangan mazkur o‘quv qo‘llanmada tilshunoslik nazariyasi fani, tilning ijtimoiy tabiati, til va tafakkur masalalari, til taraqqiyoti, dunyo tillari bo‘yicha taniqli tilshunos olimlarimizning fikr-mulohazalari talqin etilib, sanab o‘tilgan masalalar xususida ham talabalarga ilmiy-nazariy tushunchalar beriladi. o‘quv qo‘llanma baklavriat yo‘nalishidagi talabalar hamda tilshunoslikning nazariy masalalari bilan qiziquvchilarga mo‘ljallangan. *** uchebnoe posobie dlya studentov pervogo kursa 5120100 - «filologiya i prepodavanie yazika» vuzov posvyashen predmetu teorii yazikoznaniya, sotsialnoy prirode yazika, yaziku i soznanii, yaziku razvitiya yazika, interpretatsiya vidayushixsya lingvistov mira, i teoreticheskie kontseptsii dani studentam v visheupomyanutix problemax. uchebniy plan prednaznachen dlya studentov, obuchayushixsya na bakalavriate i interesuyushimisya teoreticheskimi voprosami yazikoznaniya. *** the manual for first-year students in direction of 5120100 - "philology and language teaching" of universities is devoted to …

2 / 164

davlat universiteti ilmiy-uslubiy kengashining 2019 yil 28 oktabrdagi 3-sonli yig‘ilishi bayonnomasi qarori asosida nashrga tavsiya etildi. © u. sanaqulov, a. turobov. 3 so‘zboshi mazkur o‘quv qo‘llanma oliy o‘quv yurtlarining o‘zbek tili va adabiyoti va chet tillar fakulteti talabalari uchun “tilshunoslik nazariyasi” kursi dasturi asosida yaratildi. o‘quv qo‘llanmada tilshunoslik nazariyasiga oid boshlang‘ich masalalar yoritildi. so‘nggi yillarda oliy va o‘rta maxsus o‘quv yurtlari filologiya yo‘nalishida umumiy tilshunoslikni o‘qish-o‘rganish, o‘qitish ishlari qizg‘in tus oldi. o‘quv qo‘llanmadagi materiallarni yozish mualliflar o‘rtasida quyidagicha taqsimlandi: filologiya fanlari doktori, professor u.sanaqulov tomonidan “tillarning shakllanishi va taraqqiy qilishi”, “dunyo tillari va ularning tasnifi”, mavzulari, filologiya fanlari nomzodi, dotsent a.m.turobov tomonidan esa “tilshunoslik nazariyasi fanining maqsadi, vazifalari”, “tilning ijtimoiy tabiati”, “til va tafakkur”, “til – tafakkur – nutq munosabati”, “til – ramzlar tizimi” mavzulari yoritildi. tilshunoslik tarixi tilning jamiyatdagi o‘rni, tilning paydo bo‘lishi va taraqqiyoti haqidagi turli xil qarashlarni, nazariyalarni tekshiradi. tilshunoslik nazariyalari ko‘proq umumiy tilshunoslikka asoslangani uchun ayrim …

3 / 164

g maqsadi, vazifalari, tilning ijtimoiy tabiati, til va tafakkur, til – tafakkur – nutq munosabati, til – ramzlar tizimi, tillarning shakllanishi va taraqqiy 4 qilishi, dunyo tillari va ularning tasnifi va boshqa muammolarga ham o‘rin ajratildi. mazkur o‘quv qo‘llanma turli yillar davomida 1-kurslarida o‘qilgan ma’ruzalar, kuzatilgan, o‘rganilgan, qo‘llanilgan tajribalardan kelib chiqib yaratildi. o‘quv qo‘llanmada har bir mavzuga tegishli bo‘lgan adabiyotlar muallifi, chop etilgan sana va beti matn ichida qavsga olib berildi. negaki, qiziqqan o‘quvchi manbaga murojaat qilib, bu boradagi bilimini yanada kengaytirish imkoni bo‘ladi. o‘quv qo‘llanmada materiallar o‘ziga xos tarzda uzviy bog‘liqlikda va ketma-ketlikda berildi. o‘quv qo‘llanmadagi test savollari talabalarning mustaqil bilimini oshirishga va mustahkamlashga yordam beradi. har bir mavzuga oid rejalar tuzildi, tayanch so‘z va iboralar belgilandi hamda nazariy masalalar ana shu rejalar asosida, tayanach so‘z va iboralar negizida yoritildi. har bir mavzudan keyin talabalarning o‘zlashtirish darajasini aniqlash uchun nazorat savollari, fanning namunaviy o‘quv dasturi talablariga asoslangan holda mustaqil …

4 / 164

i, uni tahlil qilish usullari hamda til va tafakkur, til va jamiyat o‘rtasidagi munosabatlar, tilning ichki tuzilishi, tilning ijtimoiyligi kabi masalalargacha o‘rganiladi. uzoq yillar davomida tilshunoslik fani boshqa bir qancha fanlar qurshovida o‘rganilib kelindi. birinchi bor f.de sossyur o‘z ta’limotlarida tilni boshqa fanlar emas, o‘zining o‘rganadigan alohida fani bo‘lishi kerak, bu fanning nomi tilshunoslik deb nomlanishi lozim degan g‘oyani ko‘tarib chiqdi. bu nazariya tilshunoslikning mustaqil fan sifatida shakllanishiga turtki bo‘ldi. haqiqatdan ham, til kishilik jamiyati mahsuli bo‘lib, jamiyatda kishilarning aloqa qilishiga xizmat qiladigan ijtimoiy hodisadir. til ayrim shaxslardagina emas, balki jamiyat uchun xizmat qilishida namoyon bo‘ladi. u insoniyatning tarixiy taraqqiyot jarayonida yaratgan barcha madaniy-ma’naviy va ilmiy boyliklarini ifodalaydigan, uni avloddan avlodga meros qoldiradigan asosiy vositadir. f.de sossyur umumiy tilshunoslik to‘g‘risidagi o‘z mulohazalarini bu fanning ob’ektini chegaralashga urinishdan boshlaydi. uning yozishicha, tilshunoslik ob’ektini chegaralashda tadqiqotchining pozitsiyasi, ilmiy nuqtai nazari g‘oyat katta ahamiyat kasb etadi. ko‘p tilshunoslar tilni biror hodisa (tafakkur, milliy …

5 / 164

vazifasi, ichki tuzilishini, tillarning ish ko‘rish (faoliyat) qonunlari va tarixiy taraqqiyotini o‘rganuvchi fan. demak, tilshunoslik inson tilini o‘rganadigan mustaqil fandir [n.uluqov, 2016: 6]. tilshunoslik yoki lingvistika (lotin tilida lingua - til) til nazariyasini o‘rganish bilan shug‘ullanadigan fan bo‘lib, u “tilshunoslikka kirish” va “umumiy tilshunoslik”, “tilshunoslik tarixi” kabi nomlar bilan ataladigan mustaqil qismlardan tashkil topgan. tilshunoslik fanining pridmeti, o‘rganish manbai o‘z ichki qonuniyatlariga ega bo‘lgan murakkab tizim – tildir. tilning o‘ziga xos xususiyatlarini, taraqqiyot qonuniyatlarini o‘rganish mazkur ijtimoiy hodisaga har tomonlama to‘liq ta’rif berish imkonini yaratadi. til umumiy qonuniyatga bo‘ysunuvchi o‘ziga xos ramzlar tizimi bo‘lib, kishilik jamiyatidagi aloqa - munosabatning eng muhim quroli, fikr ifodasi hamda fikr yuritish asosi, voqelikni avloddan avlodga yetkazuvchi, insoniy kechinmalarni, his–tuyg‘ularni ifoda etuvchi vositadir. tilshunoslik tarixida tilga turlicha yondashuvlarni kuzatish mumkin [z.xolmonova, 2007: 5]. darahaqiqat, til bugungi holga kelguncha turlicha yondashuvlar qamrovida o‘rganildi. tilga berilgan yagona ta’rifning yo‘qligi ham shundan dalolat beradi. yagona ta’rif kerak ham …

Want to read more?

Download all 164 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tilshunoslik nazariyasi turubov a"

2 udk: 494.3 bbk: 81 s 30 usmon sanaqulov, abdurayim turobov. tilshunoslik nazariyasi. (o‘quv qo‘llanma).-samdu nashriyoti, 2019 yil, 164 bet. universitetlarning 5120100 – filologiya va tillarni o‘qitish bakalavriat ta’lim yo‘nalishi 1-kurs talabalariga mo‘ljallangan mazkur o‘quv qo‘llanmada tilshunoslik nazariyasi fani, tilning ijtimoiy tabiati, til va tafakkur masalalari, til taraqqiyoti, dunyo tillari bo‘yicha taniqli tilshunos olimlarimizning fikr-mulohazalari talqin etilib, sanab o‘tilgan masalalar xususida ham talabalarga ilmiy-nazariy tushunchalar beriladi. o‘quv qo‘llanma baklavriat yo‘nalishidagi talabalar hamda tilshunoslikning nazariy masalalari bilan qiziquvchilarga mo‘ljallangan. *** uchebnoe posobie dlya studentov pervogo kursa 5120100 - «filologiya i prepodavanie yazika» vuz...

This file contains 164 pages in PDF format (1.2 MB). To download "tilshunoslik nazariyasi turubov a", click the Telegram button on the left.

Tags: tilshunoslik nazariyasi turubov… PDF 164 pages Free download Telegram