назарий механика фанининг асосий бўлимлари

DOC 2.6 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404212740_51970.doc f f n f f f ,..., , 2 1 n f f f ,..., , 2 1 n f f f ,..., , 2 1 ( ) n р р р ,... , 2 1 n f f f ,..., , 2 1 ¥ ( ) n р р р ,... , 2 1 n f f f ,..., , 2 1 ¥ r n f f f ,..., , 2 1 ¥ n а n в n т r r r r 2 2 a a a y x r + = , 2 2 a a a x r u + = ab ab f x = = 1 a соs о p q q q х х = = - = , cos cos 1 a j f f f f f g b a ва , f z y х f f f , …

аник ҳаракат деб моддий жисмларнинг фазода вақтга боғлиқ равишда бир – бирига нисбатан вазиятини ўзгартиришига айтилади. механик ўзаро таъсир деганда моддий жисмларнинг бир – бирига таъсир кўрсатиши натижасида бу жисмлар ҳаракатларининг ўзгариши ёки бўлмаса улар шаклларининг ўзгариши (деформацияланиши) тушунилади. бу таъсирларнинг асосий миқдорий ўлчови сифатида куч деб аталувчи катталик қабул қилинган. табиатда механик ҳаракатларга мисол қилиб осмон жисмларининг ҳаракати, ер қобиғининг тебраниши, ҳаво ва денгиз оқимлари, молекулаларнинг иссиқлик ҳаракатлари, техникада эса ер сирти ва сувда ҳаракатланувчи турли хил транспорт воситалари ва ўчувчи аппаратлар, машина – механизм ва двигателлар қисмларининг ҳаракатлари, суюқлик ва газларнинг оқими ва бошқа шунга ўхшаш ҳаракатларни кўрсатиш мумкин. механик ўзаро таъсирларга бутун олам тортишиш конуни асосида моддий жисмларнинг ўзаро тортишиши, суюклик ва газ зарраларининг бир-бирига ўзаро таъсирлари ва бошкаларни мисол килиб курсатиш мумкин моддий жисмларнинг механик ҳаракатлари ва ўзаро таъсирлари хакидаги фанга механика дейилади. караб чикиладиган механиканинг муаммо доираси жуда кенг. бу фанннинг ривожланиши натижасида механика бир …

сослаш билан бу қонун – қонуниятларнинг механиканинг бошқа соҳаларида тадбиқ этилишига замин яратади. назарий механикада абстракт тушунчалардан кенг фойдаланилади. масалан, жисмнинг деформацияланишини эътиборга олинмаса уларни абсолют қаттиқ жисм, шакли ва ўлчамлари эътиборга олинмаса моддий нуқта деб қаралади. жисмнинг барча хоссалари бирданига эътиборга олинса ҳеч қандай механик ходисани назарий ва амалий жихатдан текшириб бўлмайди, шу билан бирга, ечилиши жуда осон бўлган ҳар қандай мисол хаддан ташқари мураккаблаштириб юборилади. абстракт тушунчалардан фойдаланиш замирида текширилаётган ёки ўрганилаётган ҳаракатнинг ҳаракат қонуниятларини катта аниқликда аниқлаш, ҳаракатга аниқ тавсиф бериш мақсадлари ётади. бунда биринчи ҳолатда қаралаётган жисмни абсолют қаттиқ ва моддий нуқта деб қаралса, кейинги ҳолатларда кетма – кет яқинлашиш усули билан реалликка эришишга ҳаракат қилинади. назарий механика фанининг инженерлик билимидаги энг катта аҳамияти шундан иборатки, у хозирги замон техникаси жуда кўп сохаларининг илмий базаси бўлиб хисобланади. шу билан бирга механика қонунлари бизни ўраб олган оламни бир қатор мухим ходисаларини ўрганиш ва тушунтиришда мухим рол уйнайди. …

ир изланишлар учрайди. биринчи навбатда қадимги грециянинг буюк философи аристотел (384-322 йй. э.о.) асарларини кўрсатиш мумкин. механика* сўзини хам дастлаб аристотел фанга киритган. «механика» сузи грекчадан таржима қилинганда «иншоат», «машина» деган маъноларни билдиради. аристотел ўзининг асарларида ричаг ва бошқа оддий машиналар мувозанати ва ҳаракатига оид умумий фикрларини ёзади. у ўзининг назарий хулосаларини ҳеч қандай тажриба билан текшириб кўрмади. у жисмга таъсир этувчи кучларни ўзгармас деб қаради. шу билан бирга аристотелнинг ўз замонасида айтган тезликларни қўшиш хақидаги теоремаси ва ҳаво оғирликка эга деган фикрлари тўғри. қадимги грек олимларидан яна бири машҳур олим архимед (287-212 йй. э.о) бўлиб, у биринчи бўлиб механика муоммоларини ўрганишда математика усулларидан фойдаланди. архимед жисмларнинг мувозанати, оғирлик маркази, ричагнинг мувозанати ҳақидаги қонун ва қаттиқ жисм статикасининг асосий принципларига ҳамда суюқликларнинг мувозанати ҳақидаги назарияга асос солди. механиканинг ривожланишида ўзбекистон худудида яшаган олимларнинг илмий ишлари хам мухим ўринни эгаллайди. абу райхон беруний (973-1018), абу али ибн сино (980-1037), улуғбек мухаммад …

ади. у олам тузилишининг гелиоцентрик системасини беради. бу системага кўра марказида қуёш унинг атрофида планеталар, шунингдек ер хам айланади. динамика бўлимига италиялик олим галилео галилей (1564-1642) асос солган. г. галилей инерция қонунини кашф этган. шунингдек жисмнинг қия текисликдаги ҳаракатини ўрганган, жисмларининг эркин тушиш қонунини кашф қилган. механиканинг асосий қонунларини машхур инглиз математиги ва механиги исаак ньютон (1643-1727) кашф қилган. 1687 йилда босилиб чиққан «натурал фалсафанинг математик асослари» деган китобида и. ньютон классик механика конунларини тўлик системасини беради. ньютон механикнинг иккита асосий қонунларини таъсир ва акс таъсир қонуни ва бутун олам тортишиш конунларини кашф этди. xviii асрга келиб, тез суръатлар билан механиканинг аналитик усули, яъни дифференциал ва интеграл хисоблаш усуллари ривожлана бошлайди. нуқта ва қаттиқ жисм динамикаси масалаларини аввал дифференциал тенгламаларини тузиб кейин уларни интеграллаш йули билан ечиш усуллари буюк математик ва механик л. эйлер (1707-1783) томонидан ишлаб чиқилди. 1743 йилда француз олими ж. даламбер (1717-1783) боғланишдаги механик системаларга тааълуқли масалаларни …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "назарий механика фанининг асосий бўлимлари"

1404212740_51970.doc f f n f f f ,..., , 2 1 n f f f ,..., , 2 1 n f f f ,..., , 2 1 ( ) n р р р ,... , 2 1 n f f f ,..., , 2 1 ¥ ( ) n р р р ,... , 2 1 n f f f ,..., , 2 1 ¥ r n f f f ,..., , 2 1 ¥ n а n в n т r r r r 2 2 a a a y x r + = , 2 2 a a a x r u + = ab ab f x = = 1 a соs о p q q q …

DOC format, 2.6 MB. To download "назарий механика фанининг асосий бўлимлари", click the Telegram button on the left.

Tags: назарий механика фанининг асоси… DOC Free download Telegram