«метрология тўғрисида асосий маълумотлар»

DOC 88,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1404389169_53053.doc 1 , 0 ± x x x s d d = l , 1000 01 , 0 10 = = d d = х s l . 10000 100 10 1000 % 100 = × = = × d = l s s о «метрология тўғрисида асосий маълумотлар» «метрология тўғрисида асосий маълумотлар» режа: 1. умумий тушунчалар; 2. физик қийматларнинг бирликлари; 3. ўлчаш воситалари. универсал ва махсус ўлчаш воситалари; 4. эталонлар; 5. ўлчаш усуллари; 6. ўлчаш воситаларининг асосий метрологик кўрсаткичлари; 7. метрологик хизмат ва метрологик таъминот. 1. умумий тушунчалар метрология физик катталикларни ўлчаш тўғрисидаги фандир. у ўлчаш усуллари ва воситаларни ишлаб чиқариш, уларнинг бирлигини таъминлаш ва талаб қилинган аниқликка эришиш усулларини ишлаб чиқиш билан шуғулланади. метрологиянинг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат: · физик катталикнинг бирлигини белгилаш ва жорий қилиш; · давлат зталонлари ва намунавий ўлчов воситаларинини белгилаш ва жорий этиш; · ўлчаш ва назорат усуллари, ҳамда воситалари назариясини ишлаб чиқиш; · …
2
ларининг қўллашга яроқлигини аниқлаш ҳамда тасдиқлаш мақсадида калибрлаш лабораторияси бажарадиган амаллар мажмуи. 2. физик катталиклар бирликлари ўлчовлар ва огирликлар бўйича xi бош анжуман 1960 йилда халқаро бирликлар тизими - си (си – systeme international) ни қабул килди ушбу тизим асосида гост 8.417-81 ишлаб чиқилди. қабул қилинган стандарт халқ хўжалигининг барча жабхаларида қўлланилиши шарт. си нинг асосий физик катталиклар қуйидагилардир: узунлик бирлиги- метр (м); масса бирлиги – килограммм (кг); вакт бирлиги- секунд (с); электр токининг кучи бирлиги – ампер (а); электрдинамик ҳарорат бирлиги – келвин (к);ёриглик кучи бирлиги – кандела (кд); модда микдори – мол (мол). си нинг кушимча бирликлари: радиан (рад) – ясси бурчак учун; стерадиан (ср) – фазовий бурчак учун. физик катталикларнинг асосий бирликларидан баъзи бир ҳолларда фойдаланиш нокулай. шунинг учун керакли пайтларда асосий бирликлар олдига кушимчалар ишлатилади. масалан, каршидан тошкентгача бўлган масофа километрда (метрнинг олдига кило кушимчаси- 103 м ), сочнинг йугонлиги микрометрда (метрнинг олдида микро кушимчаси – …
3
й равишда текширилиб турилади. ўлчаш воситаларининг давлат тизимига кура барча ўлчаш воситалари уч турга булинади: · эталонлар; · намунавий ўлчовлар ва асбоблар; · ўлчовлар ва асбоблар. ўлчов деб, катталикнинг аниқ қийматини хосил киладиган ўлчаш воситасига айтилади. техникада кўпинчалик ўлчовлар туплами қўлланилади. масалан, кадоктошлар, ўлчов резистори, конденсаторлар, узунликнинг ясси параллел тугал ўлчовлар тупламлари ва х. иш ўлчов воситалари халқ хўжалигининг барча тармоқларида амалий ўлчашлар учун мулжалланган. намуна ўлчов воситалари деб ўлчаш асбобларинини текшириш учун қабул калинган (тасдиқланган) ўлчовлар, ўлчаш асбобларига айтилади. ўлчаш асбоблари ёрдамида ўлчанадиган қиймат ўлчаш бирлиги билан бевосита ёки билвосита таккосланади. универсаллик даражасига кура ўлчаш воситалари универсал ва махсус ўлчаш воситаларига булинадилар. универсал асбобларга штанген ва микрометрик асбоблар, ричгли-механиқ ва ричагли оптик, пневматик ва электрлаштирилган ўлчаш асбоблар киради. улар яккалаб ишлаб чиқаришда қўлланиладилар. махсус асбоблар қаторига шакл ва ўзаро жойлашув аниқлигини текширадиган, сирт гадир-будурлигини, резба ва тишли гилдираклар элементларини улчайдиган ва назорат киладиган асбоблар ва калибрларни кушиш мумкин. махсус …
4
гини текшириш учун ва йукотилганда ёки бузилганда урнини босиш учун гувох эталонлар тайёрланади. нусха эталон ишчи эталонларга бирликлар ўлчамларини узатишга хизмат килувчи иккиламчи эталондир. таккослаш эталони хам иккиламчи эталон булиб, ундан бирор сабабга кура бир-бири билан бевосита солиштириб булмайдиган эталонларни таккослаш учун фойдаланилади. ишчи эталонлар намунавий ўлчаш асбобларига бирликнинг ўлчамини узатиш учун хизмат килади. 5. ўлчаш усуллари ўлчаш деб, шундай солиштириш, англаш, аниқлаш жараёнига айтиладики, унда ўлчанадиган катталик физикавий тажриба, яъни тадкикот ёрдамида, худди шу турдаги, бирлик сифатида қабул қилинган микдор билан солиштирилади. ўлчашларда хар хил физик қонун-қоидалар ва воситалар мажмуи ишлатиладиган хилма-хил усуллар қўлланилади. абсолют ўлчаш ўлчов асбоблари шкаласидан тўғридан-тўғри ўлчанаётган параметр (масалан, цилиндрнинг диаматрининг абсолют қиймати) аниқланади. нисбий ўлчаш усулида маълум бир ўлчовга нисбатан топилиши керак бўлган ўлчамнинг огишиши аниқланади. ўлчашлар бевосита ва билвосита бажарилиши мумкин. бевосита ўлчашда кидирилаётган ўлчам қиймати бевосита тажриба натижаларига асосан топилади (масалан, узунликни ўлчовлар билан аниқлаш). билвосита ўлчашда кидирилаётган катталик қиймати бевосита ўлчанадиган …
5
сиз усул қўлланилади). 6. ўлчов воситаларининг метрологик кўрсатгичлари ҳар қандай ўлчаш асбобини танлашда энг аввало унинг метрологик кўрсаткичларига эътибор беришимиз лозим. асосий метрологик кўрсаткичлар қуйидагилардан иборат. шкала булагининг қиймати – шкаланинг иккита ёнма-ён белгилари орасидаги масофа (масалан, оптиметр учун 1 мкм, микрометр учун 10 мкм ва х.). шкала булинмасининг узунлиги шкаланинг икки кушни белгиси орасидаги масофа. курсатиш диапозони (оралиғи) – шкаланинг охирги ва бошлангич қийматлари билан чекланган шкала қийматлари оралиғи. масалан ихв-3 оптиметри учун курсатиш оралиғи мм ни ташкил этади. ўлчаш оралиғи диапазони – ўлчаш воситаларининг рухсат этилган хатоликлари меъёрланган ўлчанадиган катталиклар қийматлари. ўлчаш асбобининг абсолют хатолиги – асбоб курсатиши билан ўлчанаётган катталикнинг ҳақиқий қиймати орасидаги фарк (айирма). ўлчаш асбобининг келтирилган хатолиги-асбоб абсолют хатолигининг меъёрланган қийматига бўлган нисбати. ўлчаш асбобининг сезгирлиги-асбобнинг чиқиш сигнали узгаришини шу узгаришнинг сасбабчиси-кириш сигналига олинган нисбати: , бунда s-асбобнинг сезгирлиги; ∆ℓх – чиқиш сигналининг узгариши оралиғи; ∆хх –кириш сигналининг узгариши оралиғи. мисол. номинал ўлчами х=100 мм …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "«метрология тўғрисида асосий маълумотлар»"

1404389169_53053.doc 1 , 0 ± x x x s d d = l , 1000 01 , 0 10 = = d d = х s l . 10000 100 10 1000 % 100 = × = = × d = l s s о «метрология тўғрисида асосий маълумотлар» «метрология тўғрисида асосий маълумотлар» режа: 1. умумий тушунчалар; 2. физик қийматларнинг бирликлари; 3. ўлчаш воситалари. универсал ва махсус ўлчаш воситалари; 4. эталонлар; 5. ўлчаш усуллари; 6. ўлчаш воситаларининг асосий метрологик кўрсаткичлари; 7. метрологик хизмат ва метрологик таъминот. 1. умумий тушунчалар метрология физик катталикларни ўлчаш тўғрисидаги фандир. у ўлчаш усуллари ва воситаларни ишлаб чиқариш, уларнинг бирлигини таъминлаш ва талаб қилинган аниқликка эришиш усулларини ишлаб чиқиш билан шуғулланади. метрологиянинг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат: …

Формат DOC, 88,5 КБ. Чтобы скачать "«метрология тўғрисида асосий маълумотлар»", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: «метрология тўғрисида асосий ма… DOC Бесплатная загрузка Telegram