sxemotexnikaning aktiv diskret elementlari..docx

DOCX 15 pages 26.6 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 26.6 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Jun 2026

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti fargâona filiali telekommunikasiya texnologiyalari va kasb taâlim fakulteti telekommunikasiya injiniringi kafedrasi elektronika va sxemalar 1 fanidan mustaqil ish mavzu: sxemotexnikaning aktiv diskret elementlari. yarim oâtkazgich diodlar, ularning turlari va qoâllanilishi. yarim oâtkazgich diodlar, ularning turlari va qoâllanilishi bajardi: tolibjonov s qabul qildi: joârayeva g. f fargâona - 2024 reja: 1. yarim o'tkazgich diodlarning asosiy tushunchalari 2. p-n o'tish diodlari 3. zener diodlar kirish yarim o'tkazgich diodlari, elektronika sohasida eng ko'p ishlatiladigan elementlardan biridir. ular asosan tokni faqat bitta yo'nalishda o'tkazishga imkon beradi, bu esa ularni turli elektron qurilmalarda, shu jumladan, voltajni boshqarish, to'g'ri yoki o'zgartirilgan kuchlanishlarni ta'minlash kabi ko'plab ilovalarda ishlatishga imkon beradi. p-n o'tish diodlari, yarim o'tkazgich materiallarning ikki turiniâp-turi va n-turiâbirlashtirish orqali yaratiladi. bu turdagi diodlar, p-qismidan n-qismiga o'tishda tokni faqat bitta yo'nalishda o'tkazishga imkon beradi, bu esa ularni diodli to'g'rilashtirish va boshqa ko'plab ilovalarda ishlatishga olib keladi. zener diodlar esa …

2 / 15

adi. diodlar asosan ikki turdagi materiallardan, yaâni p turi va n turidagi yarim o'tkazgich materiallardan iborat bo'lib, ularning o'zaro bog'lanishi pn oâtish hosil qiladi. diodlar o'z vazifalarini bajarishi uchun asosiy element va tamoyillar shular hisoblanadi: pn o'tish, asimetrik o'tkazuvchanlik, va o'ziga xos kuchlanish xususiyatlari. pn o'tish - bu p turi va n turi materiallar orasida o'tish nuqtasi. p turi yarim o'tkazgich ortiqcha teshiklarga ega bo'lib, bu esa musbat zaryad tashuvchilar sifatida harakat qiladi. n turi esa erkin elektronlarga ega va manfiy zaryad tashuvchilar sifatida harakat qiladi. bu materiallar orasidagi oâtish hududida zaryad tashuvchilar diffuziyasi natijasida oâz-oâzidan hosil boâlgan elektr maydon hosil boâladi. bu zonaya depletion zone (yoki barriers layer) deyiladi. diodning asimetrik o'tkazuvchanligi shuni anglatadiki, diod bir yo'nalishda elektr tokini o'tkazadi, boshqa yo'nalishda esa deyarli o'tkazmaydi. to'g'ri yo'nalish (forward bias) holatida p qatlami ijobiy, n qatlami esa manfiy kuchlanishga ulanganda diod ochiladi va tokni o'tkazadi. teskari yoânalishda (reverse bias) kuchlanish …

3 / 15

a ishonchli ravishda ishlay olish xususiyatiga ega boê»lib, maâlum teskari kuchlanishda deyarli toâliq oâtkazuvchanlik holatiga oâtadi. 3. led diodlar (light emitting diodes) - yorug'lik hosil qilish uchun ishlatiladi. led diodlar turli xil ranglarda bo'lishi mumkin va ularda energiya samaradorligi yuqori darajada. 4. schottky diodlar - past zaryad tashlash oâtkirligi va yuqori tezlikda ishlay olish xususiyatlari bilan mashhur. yuqori chastotali elektron davrlarda qoâllaniladi. diodning haroratga bogâliq xususiyatlari ham muhimdir. harorat oshgan sari diodning pn oâtish kuchlanishi biroz kamayadi, bu esa terminallarning tavsiflariga taâsir koârsatishi mumkin. qisqacha, yarim o'tkazgich diodlar zamonaviy elektronikaning muhim asosini tashkil qiladi va ko'plab qo'llanilish sohalarida, jumladan, konvertatsiya, stabilizatsiya, signalni qayta ishlanishi va ko'plab boshqa elektron vazifalarda foydalaniladi. bu ularni elektron davrlarning ajralmas qismi qiladi. 2. p-n o'tish diodlari p-n o'tish diodlari yarimo'tkazgichlar texnologiyasida muhim rol o'ynaydi. ular elektr toki yo'nalishini boshqarib, turli elektron qurilmalarda foydalaniladi. p-n o'tish diodlari aslida p-tipi va n-tipi yarimo'tkazgich materiallarining o'zaro bog'lanishidan hosil …

4 / 15

atiga ta'sir qiladi. bir manfiy kuchlanish p-n o'tish diodiga nisbatan qo'llanganda, o'tish yoshilmaydi, ya'ni "qayta bog'lanish" yoki "qayta teskari kuchlanish" rejimi yuzaga keladi. aksariyat diodlar qayta bog'lanish kuchlanishiga nisbatan bardoshli bo'lishi uchun mo'ljallangan bo'lsa-da, ularning ayrimlari maxsus qayta bog'lanish kuchlanishiga bardosh bera olmaydi, chunki ular bu kuchlanish rejimida osonlik bilan shikastlanishi mumkin. qayta teskari kuchlanish (vr) maksimal qiymati orqali bu sharoitda foydalanish mumkin. diodlarning yana bir muhim xususiyati ularda yuzaga keladigan sig'imdir. diod sig'imi "shpitsor sig'im" deb ham ataladi va bu qiymat uning yuqori chastotali ishlashiga ta'sir qiladi. odatda, p-n o'tish diodlari uchun motor chlora tipidagi sig'imni 2-4 pikofarad (pf) miqdorida hisoblash mumkin. diodlar issiqlik bilan ishlaganda, ularning chegara kuchlanishlari o'zgarishi mumkin, shuning uchun ularni ishlatishda yaxshi sovutish sharoitlarini ta'minlash lozim. kerakli elektr sig'imni ta'minlash uchun p-n o'tish diodini tanlashda ishchi harorat oralig'i, maksimal doimiy oqim va minimal kuchlanish zaruriyatini hisobga olish kerak. shuningdek, diodlarni ilgari ko'rib chiqilgan nurlanishlardan himoya …

5 / 15

b, yuqori signalli sadoqat va ulkan kuchlanish bardoshliklari talab etiladi. yaxshi moslashtirilgan diodlar elektron tizimlarni samarali ishlashini ta'minlaydi va yangi texnologiyalar rivojlanishiga imkon beradi. 3. zener diodlar zener diodlar elektron komponentlardir, ular yarimo'tkazgich diodlarning o'ziga xos bir turi. zener diodning o'ziga xosligi shundaki, u teskari polarizatsiya ostida muayyan kuchlanishda "pastroq qarshilik" bilan ishlaydi, bu kuchlanish "zener kuchlanish" deb ataladi. ushbu kuchlanish chegarasidan oshib ketganda, zener diod o'z teskari qarshiligini kamaytiradi va o'zidan katta miqdorda oqim o'tkazadi, lekin kuchlanishni zener kuchlanish darajasida ushlab turadi. zener diodlarning asosiy xususiyatlaridan biri muayyan zener kuchlanish darajasida kuchlanishni barqarorlashtirishidir. bu ularni kuchlanish regulyatorlari sifatida juda foydali qiladi. misol uchun, 5.6 volt zener diod zener kuchlanishi 5.6 volt bo'lib, teskari bias ostida kuchlanish shu qiymatda saqlanadi, hatto yuklangan oqim o'zgarsa ham. zener diodlar keng tarqalgan zener kuchlanish oralig'ida mavjud: 1.8 voltdan 200 voltlargacha. eng keng tarqalgan zener diodlar 5.1 voltdan 15 voltgacha bo'lgan kuchlanishlarda ishlaydi. ular …

6 / 15

tiga ulab qo'yilganda, anod manfiyga ulanadi, natijada zener effekti yuzaga keladi. zener diodlar oqimi oshsa, ular kuchlanishni barqaror holda ushlab turishi lozim, ammo haddan tashqari yuklash ularning isishiga olib kelishi mumkin. shuning uchun, zener diodlar bilan ishlaganda ulardan oqib o'tayotgan oqim va issiqlik tarqalishiga alohida e'tibor qaratish kerak. zener diodlarning ishlab chiqarishida dopantlar yoxud chiqarilgan materiallar yordamida yarimo'tkazgich zaxarli materiallar tomonidan yaratilar, bu esa kerakli zener kuchlanishini olish imkonini beradi. ushbu texnologik jarayonlar silikon diodlar uchun odatiy hisoblanadi. kuchlanishni barqarorlashtirish rollaridan tashqari, zener diodlar signal klamping, ortiqcha kuchlanishdan himoya qilish va transzistorlar va boshqa yarimo'tkazgich qurilmalarning quvvat darajasini boshqarish uchun ham ishlatiladi. shu sababli, zener diodlar juda xilma-xil ilovalarda qo'llaniladi. masalan, 3.3 voltli zener diod ishlarida u 3.3 volt kuchlanishda va undan past foydalanish imkonini beradi va har qanday yuqori voltajni kerakli darajaga tushiradi. bu jarayon ko'pincha o'rta darajadagi yarim o'rnatilgan mikroprotsessor tizimlarida ishlatiladi. xulosa qilib aytganda, zener diodlarning roli …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sxemotexnikaning aktiv diskret elementlari..docx"

muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti fargâona filiali telekommunikasiya texnologiyalari va kasb taâlim fakulteti telekommunikasiya injiniringi kafedrasi elektronika va sxemalar 1 fanidan mustaqil ish mavzu: sxemotexnikaning aktiv diskret elementlari. yarim oâtkazgich diodlar, ularning turlari va qoâllanilishi. yarim oâtkazgich diodlar, ularning turlari va qoâllanilishi bajardi: tolibjonov s qabul qildi: joârayeva g. f fargâona - 2024 reja: 1. yarim o'tkazgich diodlarning asosiy tushunchalari 2. p-n o'tish diodlari 3. zener diodlar kirish yarim o'tkazgich diodlari, elektronika sohasida eng ko'p ishlatiladigan elementlardan biridir. ular asosan tokni faqat bitta yo'nalishda o'tkazishga imkon beradi, bu esa ularni turli elektron qurilmala...

This file contains 15 pages in DOCX format (26.6 KB). To download "sxemotexnikaning aktiv diskret elementlari..docx", click the Telegram button on the left.

Tags: sxemotexnikaning aktiv diskret … DOCX 15 pages Free download Telegram