biosfera haqida tushuncha uning tuzulishi

DOC 7 стр. 50,0 КБ Бесплатная загрузка

7 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 50,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 7

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (4 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 7

biosfera xakida tushuncha biosfera haqida tushuncha uning tuzulishi. reja: 1. yer kurrasida moddalarning aylanishda biosferaning axamiyati 2. biosfera xayotiga ta’sir etuvchi omillar 3. biocenozlar xakida tushuncha tayanch tushunchalar: biosfera, biologik aylanish, abiotik biotik, antropogen biosferaga biocenoz yer kurrasida tirik organizm tarkalgan va uning xayot faoliyati ruy beradigan joylar biosfera deb ataladi. biosfera baktyeriyalardan tortib odam organizmigacha kiradi. biosfera atmosferaning kuyi (urtacha 10 km chukurlikka) kismini uz ichiga oladi. biosfera tyerminini fanga birinchi bulib sh.p. lomark kiritgan bulsa, biosfera ta’limotiga akad. v.i. vyyernadskiy asos soldi. sayyoramiz tarakkiyot tarixi va xozirgi xayotida biosferaning roli juda katta. chunki, yyerning geografik kobigi tarakkiyotida bioximik, geoximik jarayonlarning ruy berishida “ tirik” organizmlarning ishtiroki goyat muxim. biosferaning tirik moddasi orkali xar yili sayyoramizda juda katta mikdorda moddalar almashinuvi ruy beradi: natijasida yyerning geografik kobigida katta uzgarish ruy beradi. organizmlar tog jinslarining kurashida tuprok xosil bulishida, rel’f shakllarini uzgarishda, kazilma boyliklarining paydo bulishida va atmosferaning xozirgi tarkibini …

2 / 7

7. 1012 tonnaga teng bulib ular fotosintez orkali xar yili 0,2 . 109 tonna usadi, yiliga shuncha tirik mavjudot xalok buladi. atmosfera sarf buladigan kislorod urni fotosintez jarayoni natijasida tuldirilib turiladi. usimliklar korbonat angidridni yutib turadi . biosferada suvning almashinuvi tirik moddalarga katta ta’sir kursatadi. biosferadagi organizmlar azot, koliy, kremniy, fosfor, oltingugurt va boshkalarni aylanib yurishda xam ishtirok etadi. biosferada tirik organizmlar massasining 94,5% usimliklar biomassasiga tugri keladi. sayyoramizda tirik organizm xayoti geografik muxit bilan chambarchas boglik bulib ular muxitga moslashib rivojlanib boradi. tirik organizm bilan geografik muxitning uzaro munosabatlarini maxsus fan ekologiya fani urganadi. tirik organizmni urab turadigan uning xolatiga rivojlanishga kupayishga ta’sir etuvchi elementlar ekologik omillar deb ataladi. geografik muxitning organizmga ta’sir etuvchi ekologik omillarini abiotik, biotik va antropogen kabi omillarga ajratish mumkin. abiotik omillar bu tirik organizmga bilvosita yoki bevosita ta’sir etuvchi tabiatning elementlari - xarorat, yoruglik, bosim, namlik, shamol, xavo, suv. dengiz okimi, radiaktiv nurlar, rel’f …

3 / 7

taladi. biosferaning xamma kismi yaxlit bir biriga uxshash tabiat komplekslaridan tashkil topgan emas. o’uning nisbatan bir xil (yaxlit) tabiat komponentlari (atmosfera, tog jinsi, tuprok usimligi, xayvonot dunyosi gidrologik rejimi) bilan xaraktyerlanadi. kismlari biogeocenoz deb yuritiladi. bunga tundra, urmon, urmon dasht, chalachul, chul, botkok, utlok kabi biogeocenozlar misol buladi. biogeocenozdagi barcha organizmlarni (usimlik, xayvonat olami mikroorganizm) biocenoz (tabiiy turkum) lar tashkil etadi. usimlik xayvonat turlarining zonal va azonal taksimlanishi biocenozlarga xosdir. biocenoz tarkibiga kiruvchi barcha organizmlar orasida uzaro murakkab aloka mavjud. ular bir biri bilan bevosita boglangandir. buni urmon va chul biocenozi misolida kurib chikamiz. ular bir biriga yakin joylashgan. ma’lumki abiotik omillar uz novbatida xozirgi zamon formalarining biosferada tarkalishiga ularni uzaro munosabatlariga ya’ni muxitnineg biotik omillariga ta’sir kursatadi. biotik omillar bu bir organizmga ikkinchi organizmning ta’sir kursatishidir. ma’lumki turlararo munosobatlar formalari xilma xil bulib eng muximlari bir turni ikkinchi turni eyishi; parazitizm; turlararo rakobat kvartirantlik; kommensalizm (sigindilik); bir turning ikkinchi …

4 / 7

kita turning bir turkumda yashashida kuchli buladi. turlararo rakobat - biocenozda turlar tarkibining shakllanishida ularning tarkalishida va mikdorini boshkarib turishda muxim mexanizm xisoblanadi. shuningdek, rakobat turlarning evolyucion rivojlanishida xam katta rol’ uynaydi. kvaritiranlik- bu bir turga mansub individlarning boshka uchun makon xizmatini utaydigan kurilmalarga kirib, joylashib olishlaridir. bunga katta kum sichkoni inlariga sut emizuvchilar, kushlar, replitiyalar, amfibiyalar, mollyuskalar, xasharotlar, kanalar va boshka kirib yashashi yakkol misol buladi. kommensalizm (sigindilik) - ikki aloxida turga mansub bulgan xayvonning birgalikda yashashidir. bunda bir xayvon ikkinchi xayvonga zarar keltirmagani xolda, uning ovkat koldiklari bilan 1. biosfera xakida tushuncha. 2. abiotik, biotik omillar. 3. biocenoz xakida tushuncha. adabiyotlar: 1 gerasimov i p ekalogicheskie problem’ v prrshloy nostoyashiy ibudushey geografii mir m nauka 1985 2 izrael’ yu a ekalogiya ikontrol sostoyaniya prirodnoy sred’ m gidrameteozdat 1984 3 manitoring prirodnoy srediu v basseyne aral’kogo morya l gidrometedizdat 1991 4 tuxtaev a xamidov a ekalogiya asoslari va tabiatni …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 7 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "biosfera haqida tushuncha uning tuzulishi"

biosfera xakida tushuncha biosfera haqida tushuncha uning tuzulishi. reja: 1. yer kurrasida moddalarning aylanishda biosferaning axamiyati 2. biosfera xayotiga ta’sir etuvchi omillar 3. biocenozlar xakida tushuncha tayanch tushunchalar: biosfera, biologik aylanish, abiotik biotik, antropogen biosferaga biocenoz yer kurrasida tirik organizm tarkalgan va uning xayot faoliyati ruy beradigan joylar biosfera deb ataladi. biosfera baktyeriyalardan tortib odam organizmigacha kiradi. biosfera atmosferaning kuyi (urtacha 10 km chukurlikka) kismini uz ichiga oladi. biosfera tyerminini fanga birinchi bulib sh.p. lomark kiritgan bulsa, biosfera ta’limotiga akad. v.i. vyyernadskiy asos soldi. sayyoramiz tarakkiyot tarixi va xozirgi xayotida biosferaning roli juda katta. chunki, yyerning geografik kobig...

Этот файл содержит 7 стр. в формате DOC (50,0 КБ). Чтобы скачать "biosfera haqida tushuncha uning tuzulishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: biosfera haqida tushuncha uning… DOC 7 стр. Бесплатная загрузка Telegram