muhammadrizo ogahiy (1809-1874)

DOC 74,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662842446.doc muhammadrizo ogahiy (1809-1874) muhammadrizo ogahiy (1809-1874) katta olimlar pleyadasini etishtirib bergan, yuksak madaniyat o’chogi bo’lgan xorazmda x1x asrda buyuk tarixchi, shoir, olim, tarjimon va davlat arbobi erniyozbekning o’g muxammad rizo, adabiy taxallusi ogoxiy, etishib chiqdi. ogaxiy adabiyotimiz tarixida alisher navoiydan keyingi eng sermaxsul ijodkordir. shoirning serqirra ijodiyotining bir qator masalalariga bagishlangan ko’pgina ilmiy ishlar yuzaga keldi. shoirning adabiy merosi “o’zbek adabiyoti tarixi xrestomatiya” (1945 yil), “o’zbek adabiyoti” tom, 1959; dan o’rin oldi. tanlangan asarlari-t., 1958, 1960 yillarda (so’z boshi avt. nashr.tay. dolimov) bosilib chiqdi. o’zssr fa nashriyotida shoirning (nashrga tayyorlagan) “ta’vizul oshiqin” devoni (o.sharafiddinov va xurshidlar nashrga tayyorlangan) bosilib chiqdi. nixoyat, 1971-1980 yillar mobaynida ogaxiy asarlarining 6 jildlik nashri yuzaga keldi. (nashrga tayyorlaganlar s.dolimov, ¢.karimov). olimlardan v.zoxidov “o’zbek adabiyoti tarixidan” 1961 yil; q.munirov “ogaxiy”-ilmiy-adabiy faoliyati”. t., fan-1959; yana o’sha “munis, ogaxiy, bayoniyning tarixiy asarlari”. t., fan. 1960; r.majidiy-“ogaxiy lirikasi”, t., “fan” 1963 yil v.b. ilmiy ishlari vujudga keldi. m.yunusov …

asidan baxramand yuo’lish orzu-xavasi bilan jo’shadi. bu xaqda uning o’zi keyinchalik bunday degan edi: “shabob ayyomining avoyimidakim, umrim bogining navbaxori va xayotim navbaxorining navshukufta lolazori erdi, fazlu kamol iqtisobiga mayl va ragbat ko’rguzub, madrasonishinlik rasmin ixtiyor qildim va xar erdakim, fuzula va shuaro xayrining majmui va majlisi bo’lsa, ularning xizmatiga bormoqni uzimga vojib va lozim bildim: qadam aylabon ilm yo’lida bosh, hunar kasbida aylar erdim talosh, ne tunlar mango xobu roxat edi, ne kunlar zamone farogat edi. lekin ogaxiy xayotida turli to’siq va qiynchiliklar yuz berib, ro’zgor mashaqqati tufayli madrasani qo’yib, istar-istamas ota-bobosining kasbi bo’lgan miroblik bilan shugullanishga majbur bo’ladi. shoir miroblik davridagi bo’giq va sertashvish xayoti xaqida quyidagilarni yozgan edi: “goxo motamdorlig taxassuridin afsurda va gox so’kvorlig tafakkuridin pojmurda va goxo avqotgu zorlig asbobi saranjomining fikri bila boshimda qaro qaygu va goxo sipoxlorlig olotining taxyasi bilan ko’nglimda ming gam va gox vazir mulozamatining tajassusi bila jonimda yuz alam. masnaviy: …

illarini butunlay ijodiy ishga bagishlab, 1874 yilda vafot etadi. ogaxiy she’riyati xajman salmoqli bo’lgandek, janr jixatdan xam boy. o’ klassik lirikaning 10 dan ortiq janrida samarali qalam tebratib, mazmunan boy va badiiy jixatdan etuk gazallar bilan birqatorda, mustazod, muxammas, musaddas, murabba’ va musamman, tarjiband, qit’a, ruboiy, tuyuq va qasidaning xam o’nlab orginal namunalarini yaratgan. ogaxiy devoni devon tuzishning traditsion talablari asosida tartib berilgan. shu sababli devonga kiritilgan she’rlarning xronologiyasi ma’lum emas. bu xol shoir ijodiy yo’lining tadrijiy o’sishini kuzatishga imkon bermaydi. ogaxiy ijodida ijtimoiy qarashlarini bayon qilgan fikrlar nixoyatda ko’p bo’lib, ular shoirning deyarli ko’pchilik asarlarida uchraydi. shoir devonida ayniqsa ishq-muxabbatmavzui etakchi o’rin tutadi. binobarin uning o’z gazallari xaqidagi quyidagi ta’rifi o’rinli va orginaldir: ishq xurram margzorining gazali sho’xidir. har gazalkim, ogaxiy, sabt o’ldi devonimaro. ogaxiyning o’z devonini “ta’vizul-oshiqin”(oshiqlar tumori) deb atashi xam bejiz emas, albatta. uning “dilso’z nazmi” xaqiqiy oshiqlar qalbi”, armon va intilishlarining samimiy poetik ifodasidan iborat. chindan …

arining fikr-tuygulariga xamdard bo’ladi. unonchi: yorsiz naylay, bu maxzun jonni olgil, ey ajal, kim o’lim ushbu bu tiriklikdin base xushdur manga. misralaridan ko’rinib turibdiki, yor bilan xamisha baxtiyor turmush qurush orzusi ogaxiy gazallarining magzini tashkil qiladi. shoirning fikriga, feodalizmning sergurbat va sertashvish, notinch va noma’lum sharoitida ayriliqda xor-zor yashashdan ko’ra, oshiq uchun o’lmoq va mashaqqatlardan xolos bo’lmoq “xushroq, afzalroq”dir. ayriliq esa “gulzordin” judo bo’lgan bulbul nola-figonlari bilan tengdir: figonu nola qilsam ayb emas tayyordin ayruv, ki bo’lmas tushsa bulbul nolasiz gulzordin ayruv. “suymaganga suykanma” kabi xalq maqolalarida ifodalangan mazmun ogaxiy ishqiy she’rlarining asosiy mazmunidir. sevish va sevilish, sinash va sinalish, oshiq va ma’shuqaning xar jixatdan bir-biriga munosib bo’lishi lozim, degan fikr shoirning ishqiy she’rlariga singdirib yuboriladi. ey ko’ngul, kimdakim seni sevmas, qoch. aning tegrasiga aylanma. gar nasixat qilurda o’tganlar, dedilar: “suymaganga suykanma...” shoirning fikricha, samimiy oshiq bilan ma’shuqa orasiga raqiblar, agyorlar, xusumatchilar suqulib kirib, turli fitnalar qilganida xam oshiq va …

bur kuxanga toza juvon birla ixtilot. sevish-sevilish normalari taxqirlangan, yosh-yosh qizlar mol-dunyo evaziga zo’rlik bilan qari-qartang kishilarga berilgan feodalizm tuzumi sharoitida shoir ogaxiyning muxabbat masalasidagi “teng-tengi bilan” degan fikrni yoqlab chiqishi katta axamiyatga ega. ogaxiyning o’zbek tilidagi “ta’vizul-oshiqin” devonini ko’zdan kechirar ekanmiz, shoirning yashagan muxitidan, feodal zodagonlardan qattiq shikoyat qilib, yozgan she’rlarini ko’plab uchratamiz. chunonchi: ogoxiy-269 bet. 1 jild. ogaxiy avvalgi asrlarda o’tgan klassik shoirlarning ayniqsa, navoiyning ijodiy daxosidan ta’lim va ilxom oldi. buni shoirning o’zi: ogaxiy, kim topgay erdi sozi nazmingdin navo, baxra gar yo’ktur avoiyning navosidin senga. deb tasdiqlagan edi. rostravlik, ogaxiy, ruxdek seni solmish yiroq, qurbi shox topgshay eding, kajrav esang farzin kabi. ogaxiy bu erda shox va uning atrofini o’ragan kishilarga baxo berishda shatranj o’yinidagi figuralarning o’rni va yurishlarini misolga olib, obrazli ravishda to’gri baxo beradi. shoir: rux kabi shoxdin yoshroq desang bu arsada, har tarafga moyil o’l andoki farzin, ey ko’ngil. deb shoxga yaqin bo’lish …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "muhammadrizo ogahiy (1809-1874)"

1662842446.doc muhammadrizo ogahiy (1809-1874) muhammadrizo ogahiy (1809-1874) katta olimlar pleyadasini etishtirib bergan, yuksak madaniyat o’chogi bo’lgan xorazmda x1x asrda buyuk tarixchi, shoir, olim, tarjimon va davlat arbobi erniyozbekning o’g muxammad rizo, adabiy taxallusi ogoxiy, etishib chiqdi. ogaxiy adabiyotimiz tarixida alisher navoiydan keyingi eng sermaxsul ijodkordir. shoirning serqirra ijodiyotining bir qator masalalariga bagishlangan ko’pgina ilmiy ishlar yuzaga keldi. shoirning adabiy merosi “o’zbek adabiyoti tarixi xrestomatiya” (1945 yil), “o’zbek adabiyoti” tom, 1959; dan o’rin oldi. tanlangan asarlari-t., 1958, 1960 yillarda (so’z boshi avt. nashr.tay. dolimov) bosilib chiqdi. o’zssr fa nashriyotida shoirning (nashrga tayyorlagan) “ta’vizul oshiqin” devoni (o.sharafi...

Формат DOC, 74,5 КБ. Чтобы скачать "muhammadrizo ogahiy (1809-1874)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: muhammadrizo ogahiy (1809-1874) DOC Бесплатная загрузка Telegram