mantiq

PPTX 11 sahifa 785,2 KB Bepul yuklash

11 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 785,2 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 11

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (4 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 11

mantiq ilmining predmeti va ahamiyati mantiq tayyorlashdi: bahoroy ro'ziyeva, begijonova muhabbat ,yangiboyeva xusnida reja: tafakkur-mantiq ilmining o’rganish obyekti. mantiqni o’rganishning ahamiyati. 2. tafakkur shakli va tafakkur qonuni tushunchalari. 3. formal mantiqning predimeti.formal mantiqning asosiy qonunlari. 4.qadimgi yunonistonda mantiqqa oid bilimlarning shakllanishi. «mantiq» («logika») eng qadimgi fanlardan biri bo‘lib, uning asoschisi yunon faylasufi aristoteldir. logos atamasi grek tilida «fikr», «so‘z», «aql», «qonuniyat» kabi ma’nolarni ifodalaydi. “mantiq” atamasi logika terminiga ekvivalent xisoblanadi. mantiq (logika) atamasi quyidagi ma’nolarda qo‘llanadi: birinchidan, ob’ektiv olam qonuniyatlarini ifodalashda (masalan, «ob’ektiv mantiq», «narsalar mantig‘i» kabi iboralarda); ikkinchidan, har bir insonning o‘ziga xos tafakkurlash usulini, fikrlar o‘rtasidagi aloqadorlikni anglatishda (masalan, «sub’ektiv mantiq» iborasida) va uchinchidan, tafakkur shakllari va qonunlarini o‘rganuvchi fan ma’nosida. mantiq ilmining o‘rganish ob’ektini tafakkur tashkil etadi. «tafakkur» ham arabcha so‘z bo‘lib, o‘zbek tilidagi «fikrlash», «aqliy bilish» so‘zlariga teng ma’noli tushuncha sifatida qo‘llaniladi. tafakkur bilishning yuqori bosqichidir. bilish voqelikning, shu jumladan, ong hodisalarining inson miyasida sub’ektiv, ideal …

2 / 11

ubyektiv, ideal obrazlar shaklida aks etishidan iborat. bilishning maqsadga muvofiqligini, yaxlitliligi, tizimliligini aql, ya’ni tafakkur belgilaydi. tafakkurning mantiq obyekti sifatidagi o‘ziga xosligi va bilishda tutgan o‘rni to‘g‘risida aniq tasavvur hosil qilish uchun bilishning manbalari, turlari, darajalari,metodlarini ifoda etuvchi ba’zi fundamental tushunchalarning ma’no-mazmuni va o‘zaro munosabatini qisqacha ko‘rib chiqamiz. aql (aqliy mushohada, tafakkur) insonga xos buyuk hislat, ne’matdir. aql (lot. rationalis; yun. nus, fronesis; arab. al-aql – asoslangan, maqsadga muvofiq) – insonga o‘ylash, fikrlash, anglash va xotirlash, xulosa chiqarish imkonini beradigan qobiliyati, noyob ma’naviy hodisa. bizning maqsadimiz kontekstida “aql”, “aqliy mushohada”, “tafakkur” tushunchalarini bir xil ma’noga ega deb olish mumkin. inson hayoti, faoliyati aqliy mushohada asosida qurilgan bo‘ladi; amalga oshiradigan har bir ishida maqsad mavjud bo‘lib, unda, odatda, “mantiqiy ish” izlarini topish mumkin. hosil qilingan xulosa, unga taya’ni b sodir qilinadigan amaliy harakat, uning to‘g‘ri yoki xato bo‘lishidan qat’i nazar, fikrlash, tafakkur natijasi sifatida namoyon bo‘ladi. aql, tafakkur bilish manbalaridan biridir. …

3 / 11

i axborotlar tushuniladi. tafakkur shaklining tabiatini konkret misollar yordamida ko‘rib chiqamiz. ma’lumki, ayrim predmetlar, ularning sinfi (to‘plami) kishilar tafakkurida turli xil mazmunga ega bo‘lgan tushunchalarda aks ettiriladi. masalan, “davlat” tushunchasida o‘zining maydoniga, aholisiga, boshqaruv vositalariga ega bo‘lgan siyosiy tashkilot aks etadi. «ilmiy nazariya» tushunchasida esa predmetlarning birorta sohasiga oid bo‘lgan va ular haqida yaxlit tasavvur beradigan, ma’lum bir metod yordamida qurilgan tushunchalar sistemasi ifoda etilgan. mazmun jihatdan turli xil bo‘lgan bu tushunchalar mantiqiy shakliga ko‘ra bir xildir: har ikkalasida predmet uning muhim belgilari orqali fikr qilingan «o‘z maydoniga egaligi», «aholisining mavjudligi», «boshqaruv vositalariga egaligi», «siyosiy tashkilotdan iboratligi» davlatning muhim xususiyatlari hisoblanadi. xuddi shuningdek, «predmetlarning birorta sohasiga aloqadorligi», «predmet haqida yaxlit tasavvur hosil qilishga imkoniyat berishi», «ma’lum bir metod yordamida qurilishi», «tushunchalar sistemasi shaklida bo‘lishi» ilmiy nazariya’ning muhim belgilari hisoblanadi. agar tushuncha aks ettirayotgan predmetni a bilan, unda fikr qilinayotgan muhim belgilarni, ya’ni fikrlash elementlarini a, v, s,..., n bilan belgilasak, …

4 / 11

ilar aqliy mehnat bilan shug‘ullanadilar”, “hamma kapalaklar hasharotdir” degan fikrlarning mazmuni turlicha bo‘lsa-da, ularning tuzilishi, shakli bir xildir. shuning uchun ularni “hamma s – r dir” yoki “hamma p – q dir”, deb ifodalash mumkin. mazkur formuladan foydalanib, yana boshqa ko‘plab mulohazalarni hosil qilish mumkin. bu mulohazalar klassik mantiqda, ya’ni an’anaviy formal mantiqda, odatda, ikki qiymatlidir, ya’ni ular chin yoki xato bo‘ladi. zamonaviy formal (simvolik) mantiqning turli yo‘nalishlarida (ular birgalikda noklassik mantiq deb nomlanadi) mulohazalarning chinligi turli darajadagi ehtimollikdan iborat bo‘lishi, ya’ni ko‘p qiymatli (ko‘p ma’noli) bo‘lishi mumkin. shunga muvofiq ravishda ko‘p ma’noli noklassik mantiq turlari shakllangan. ko‘p ma’noli mantiq hozirgi zamon noklassik mantig‘ining bir tarmog‘i bo‘lib, fikrlashni “chin”, “xato”, “qisman chin”, “qisman xato” kabi tushunchalar orqali ifodalaydi. agar umumiy formal mantiqda mulohazalar ikki qiymatli (chin yoki xato) bo‘lsa, ko‘p ma’noli mantiqda mulohazalar uchta va undan ortiq qiymatlidir. shuning uchun bu mantiq “ko‘p ma’noli mantiq” deb yuritiladi. bu mantiqda eng …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 11 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"mantiq" haqida

mantiq ilmining predmeti va ahamiyati mantiq tayyorlashdi: bahoroy ro'ziyeva, begijonova muhabbat ,yangiboyeva xusnida reja: tafakkur-mantiq ilmining o’rganish obyekti. mantiqni o’rganishning ahamiyati. 2. tafakkur shakli va tafakkur qonuni tushunchalari. 3. formal mantiqning predimeti.formal mantiqning asosiy qonunlari. 4.qadimgi yunonistonda mantiqqa oid bilimlarning shakllanishi. «mantiq» («logika») eng qadimgi fanlardan biri bo‘lib, uning asoschisi yunon faylasufi aristoteldir. logos atamasi grek tilida «fikr», «so‘z», «aql», «qonuniyat» kabi ma’nolarni ifodalaydi. “mantiq” atamasi logika terminiga ekvivalent xisoblanadi. mantiq (logika) atamasi quyidagi ma’nolarda qo‘llanadi: birinchidan, ob’ektiv olam qonuniyatlarini ifodalashda (masalan, «ob’ektiv mantiq», «narsalar mantig‘i» kabi i...

Bu fayl PPTX formatida 11 sahifadan iborat (785,2 KB). "mantiq"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: mantiq PPTX 11 sahifa Bepul yuklash Telegram