mikroorganizmlar fiziologiyasi

PPT 39 pages 32.0 MB Free download

39 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 32.0 MB

File type PPT

Pages 39

Updated Dec 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 39

lektsiya №4 mikroorganizmlar fiziologiyasi — oziklanishi, nafas olishi, kupayishi, usishi. ozik muxitlar. mikroorganizmlarning xaeti faoliyatida ishlab chikargan maxsulotlari. ko'rib chiqiladigan savollar: mikroorganizimlarni o'sishi va ko'payishi; mikroorganizmlarning oziqlanishi; nafas olishi. oziq muhitlar bakteriyalarni kimyoviy tarkibi suv-90%- quriq moddalar-10% quriq moddalar: oqsillar-52% uglevodlar-17% yog'lar -9% rnk -16% dnk -3% mineral moddalar-3% suv – bakteriyalarning tarkibi 80-90% suvdan iborat.suv bakteriyalarda 2 xil ko'rinishda uchray- di. erkin va bog'langan suv molekulalari.bakteriya sporasida suv 40-50%, asosan bog'langan holda uchraydi. uglevodlar – 12 -18% ko'p atomli spirtlar, oligozidlar, polisaxaridlar ko'rinishida bo'ladi. bakteriyalar uchun asosiy energiya manbasi xisoblanadi. oqsillar – bakteriya quriq vaznini 50-80% tashkil qiladi, asosan fermentlar, nuklein kislotalar, nukleoprotein, glikorotein, lipoprotein ko'rinishlarida uchraydi. yog'lar – ko'pchilik bakteriyalarda 7-10 % oshmaydi, gram musbat bakteriyalarda kam bo'ladi. asosan uglevodlar, oqsillar bilan birikma holida uchraydi. ba'zi bakteriyalarda ularning miqdori 40% bo'lishi mumkin ( masalan sil, zahim qo'zg'atuv- chilarida), shuning uchun ular gram usulida bo'yalmaydi, maxsus usullarda bo'yaladi nuklein …

2 / 39

di. bakteriyalar –oddiy bo'linish yo'li bilan ko'payadi, buni vegetativ ko'payish ham deb ataladi. bundan tashqari bakteriyalarni ba'zi birlarida kurtaklanib, fragmentlanib ko'payish ham kuzatiladi. zamburug'larda o'sish ikki ko'rinishda kuzatiladi – drojje ko'rinishda va mitselial. ko'payishi – zamburug'larda jinsiy va jinsiz (vegitativ) ko'payish kuzatiladi. hujayrani bo'linishini quyidagi formulaga qo'yish mumkin t = c + d t – bo'linish vaqti s - replikatsiya tsiklini vaqti d - replikatsiya tugallanish oralig'idagi vaqt va hujayrani bo'linishi bir marotiba generatsiya vaqti e. coli uchun 15-18 minut, sil qo'zg'atuvchisi uchun 18 soat. bakteriyalarni oziqlanishi tabbiy sharoitda organizimlar ikki hil ko'rinishda oziqlanadi: galozoit tip oziqlanish - asosan hayvonlarga xos bo'ladi, to'la qimmatli oziqlanish. golofit tip oziqlanish- ya'ni bu organizimla qatiq ob'ektlarni o'zlashtirib olishalmaydi. bunday oziqlanish turiga bakteriyalar ham kiradi. lekin bakteriyalar qattiq substraktlarni ham yaxshi o'zlashtirishadi, ularning tarkibida juda kuchli fermentlar sistemasi mavjud bo'lib bu fermentlar yordamida bakteriyalar qattiq substraktlarni odiy molekulalargacha parchalab kiyin ularni o'zlashtirishadi. oziqlanish mexanizimi …

3 / 39

aminogeterotroflar oziqlanish mexanizimi energiya manbasiga qarab: fototroflar-quyosh nuridan energiyani oladi; xemotroflar-energiyani oksidlanish qaytarilish reaktsiyasi natijasida oladi. xemotroflar: litotroflar-elektron donori sifatida neorganik brikmalardan foydalanadi; orgonotroflar- elektron donori sifatida organik brikmalardan foydalanadi; patogen bakteriyalar-getroxemoorganotrof. autotroflar – (yunoncha auto-o'zim; +trophe- oziqlanish). bu bakteryalar uglerodni so2 yoki karbonatlardan o'zlashtiradi. bunday bakteriyalar o'zlari uchun kerakli mod- dalarni odiy neorganik moddalardan sintez qilib oladi. bularning vakillari tibbiy amaliyotda ahamiyatga ega emas. getrotroflar – (yunoncha hetro-boshqacha; +trophe- oziqlanish) – getrotroflar uglerodni turli uglerod saqlovchi birikmalardan -geksozlar, ko'p atomli spirtlar, aminokislotalar, organik kislotalar va uglerodlardan o'zlashtirib olishadi. getrotroflar o'z navbatida ikkiga bo'linadi – metotroflar va paratroflarga. metotroflar- o'lik organik moddalardan uglerodni o'zlashtiradi. paratroflar – tirik organizimlardan “s” o'zlashtiriradi. auksotroflar- (yunoncha auxilium -yordam; +trophe- oziqlanish) . bu bakteri- yalar o'zlari uchun zarur komponent moddalarni sintez qilisha olmaydi, ularni tayyor holida organizimlardan olishadi.bularga ko'pchilik patogen bakteriyalar kiradi. prototroflar- agar auksotroflar mutatsiya natijasida hosil bo'lsa ularning tabbiy turlari tayyor moddalarga muhtoj …

4 / 39

ni nafas olishi deb ataladi bakteriyalar energiyani juda kup manbalardan olishadi: masalan temir biriktirib oluvchi bakteriyalar fe2+ fe3+ oksidlab so2 ni shu orqali o'zlariga biriktirishadi. lekin ko'pchilik bakteriyalar energiyani degidrogenaza fermentlari yordamida substratlarni oksidlab olishadi bakteriyalarni organik strukturalari tarkibiga kislorod kiradi. bakteriyalar kislorodni ikki xil usulda ishlata olishadi. suv yoki atmosfera havosdagi so2. organik moddalar tarkibiga (o2-) oksdaza fermenti yordamida molekulyar o2 birikib oksidlanish ro'y beradi. bu erda kislorod nafas olish zanjirida terminal aktseptor va proton vazifasini bajaradi. shuning uchun molekulyar kislorodga bo'lgan bakteriyalarni extiyojiga ko'ra ular 5 ta asosiy guruxlarga bo'linadi: - obligat aeroblar - obligat anaeroblar - fakultativ anaeroblar - aerotolerant bakteriyalar - mikroaerofil bakteriyalar obligat aeroblar – energiyaniya faqat nafas olish orqali olishadi, shuning uchun ularni yashashi uchun atmosfera tarkibidagi molekulyar kislorodi zarur. obligat aeroblarga masalan pseudomonas avlodi kiradi.ularni tarkibida superoksid dismutaza va katalaza fermentlari uchraydi obligant anaeroblar- bu bakteriyalarni o'sishi juda kam ro2 bo'lsa ham to'xtab …

5 / 39

ergiyani kislorod ishtirokida olishsa ham, ammo ular kislorod kam so2 ko'proq muhitlarda yaxshi o'sadi. shuning uchun ularni kapnofillar ham deb atashadi.(kapnos – yun. tutin, fil – yaxshi ko'radi) mikrobiologning ish stoli petri kosachalari bemor og'iz bo'shlig'idan material olish metabolizm protsessi metabolizm protsessi 2ta bir-biriga bog'liq protsessda o'tadi: 1-assimilyatsiya 2-dissimilyatsiya oziq muxitlar mikrobiologik amaliyotda bakteriya yoki boshqa mikroorganizmlarni laboratoriya va ishlab chiqarish sharoitida ko'paytirish uchun qo'llaniladigan, turli tarkibli murakkab yoki oddiy birikmalardan tarkib topgan muhitga oziqli muhit deb ataladi. oziq muxitlar oziq muxitlar ekilgan ekma koloniyalari. oziqli muhitlarga qo'yiladigan talablar 1.tarkibi (asosiy xususiyalaridan biri) - ma'lum mikroorganizmlarning ko'payishi uchun barcha kerakli moddalar tutishi (azot va uglerodni universal manbasi oqsil gidrolizati, peptid va peptonlar, vitamin va mikroelementlarning manbasi o'simlik, xayvon oqsillari) kerak; 2.oziq moddalarni bakteriyalar oson o'zlashti-rishlari zarur; 3. qulay namlik, yopishqoqlik va har bir bakteriya-larga hos rn ga ega bo'lishi; 4. izotonik holatda tiniq bo'lishi kerak; 5. har bir muhit albatta …

6 / 39

muhitlar. ma'lum guruh bakteriyalarni ko'paytirib olishda qo'llaniladi va birlamchi ekishda ishlatiladi. masalan bularga (myuller, kitta –tarotstsi, tioglikolli muhitlar va selenitli bulon) kiradi. asosiy muhitlar. bu muhitlar ko'pgina bakteriyalarni o'stirish uchun qo'llaniladi. bular baliq mahsulotlarining triptik gidrolizatlari, gusht bulonlari yoki kazeinlar bo'lib, ulardan suyuq muhit — oziqli bulon va qattiq oziqli agar tayyorlanadi. bunday muhitlar boshqa murakkab muhitlarni tayyorlash uchun asos bo'ladi. elektiv muhitlar. elektiv oziqli muhitlar turli xil, boshqa mikroflorali materialdan ma'lum turni ajratib olish va uni to'plashga mo'ljallangan. ma'lum mikroblarga elektiv oziqli muhitni yaratishda, bu mikroblarning boshqa ko'pchilik mikroblardan farqlantiradigan biologik, fermentativ xususiyatlariga asoslaniladi. masalan qonli zardobli muhitlar bo'g'ma, ko'k yo'tal qo'zg'atuvchisini ajratib olishda (klauberg ii, kua) tuberkulyozda (levenshteyn-yensen) stafilokokklarda natriy xlor tuzining kontsentratsiyasi yuqori bo'lgan muhiti, vabo vibrionida esa — ishqoriy muhit qo'llaniladi. differentsial-diagnostik oziqli muhitlar. ayrim turdagi (yoki gruppalar) mikroorganizmlarni bir-biridan ajratish, farqlash uchun ishlatiladi.differentsial-diagnostik muhit tuzilish printsipiga ko'ra, bakteriyalar xilma-xil turlarining o'zaro biokimyoviy faolligi hamda bir …

7 / 39

rezol purpur, krezol qizil indikatori), rangining o'zgarishi sodir bo'layotgan biokimyoviy reaktsiyadan va tekshirilayotgan mikroorganizmda ushbu ferment sistemasi borligidan dalolat beradi. agar oziq muhitdagi metobalitlarni parchalasa muhit nordonlashuvi mumkin, andrede indikatori bor muhit qizarishi, brom timol ko'k bilan musbat bo'lishi mumkin, lekin oraliq mahsulot natijasida muhit ishqoriy tomonga siljisa bu ikki indikatorni rangi o'zgarmaydi. hamma differentsial-diagnostik muhitlar 4 ta asosiy guruxga bo'linadi. 1.tarkibida oqsil tutuvchi, bakteriyalar fermentlari ta'sirida harakterli o'zgaruvchi muhitlar (qon, jelatina, sut va bosh.). 2.tarkibida uglevodlar, ko'p atomli spirtlar tutuvchi indikatorli muhitlar. bu muhitlarda bakteriyalar uglevodlarni parchalashi oqibatida kislotalar va gaz xosil bo'ladi, muhitning rn nordon tomonga siljiydi va indikator muhitni rangini o'zgartiradi. bakteriologik amaliyotda lakmusli sut (minkovich muhiti), giss (xissa) muxitlari keng ishlatiladi. 3. bakteriyalar tomonidan ma'lum moddalarni parchalashini, tiklanishini (redutsiruyushie) o'rganuvchi muhitlar (metilen ko'ki qo'shilgan sutli muhit, nitratli muhit). masalan enterokokklar metilen ko'ki qo'shilgan sutli muhitda, uni reduktsiyaga uchratib, muhitni oqatirib qo'yadi, s. pyogenis esa muhitnt rangini …

8 / 39

ki peptonli suvda suspenziya tayyorlanadi va ekiladi. siydik qa, qandli bulon, endo, saburo muhiti 0,002 ml. gold usulida ekiladi bolg'am va bronx yo'llari yuvindisi qa, qandli bulon, sha, ploskerova, saburo muhitlari tuginchalari bo'lsa gomogenizatsiya qilinadi, ekiladi. tamoq burin xalqumdan olingan surtma qa, sha, sut yoki tuxim sarig'i qo'shilgan tuzli agar meningokokk yuqumli kasalligiga shubha qilinsa sha qo'llaniladi. najas endo,ploskerova, vsa, saburo muhitlari,qa material gomogenizatsiyalanadi va 10 % fosfat buferida yoki peptonli suvda suspenziya tayyorlanadi va ekiladi. qin va uretr ajralmasi qa, endo, saburo 10 % fosfat buferida yoki peptonli suvda suspenziya tayyorlanadi va ekiladi. atsit, orqa miya va to'qima suyuqliklari qa, sha, tioglikolli bulon material oldin tsentrifuga qilinib kiyin ekiladi. ko'z, quloqdan olingan ajralma qa,sha, tioglikolli bulon, saburo muhiti ekilgandan sung, tioglikolli bulonda qoldiriladi lp va ln shtammlar endo muxitidagi ichak tayoqchasi koloniyalari (lp, ln – shtammlar 47) endo muxitidagi ichak tayoqchasi koloniyalari anaerostat mikroblarning o'sishi va ko'payishi aliev sh.r., …

Want to read more?

Download all 39 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mikroorganizmlar fiziologiyasi"

lektsiya №4 mikroorganizmlar fiziologiyasi — oziklanishi, nafas olishi, kupayishi, usishi. ozik muxitlar. mikroorganizmlarning xaeti faoliyatida ishlab chikargan maxsulotlari. ko'rib chiqiladigan savollar: mikroorganizimlarni o'sishi va ko'payishi; mikroorganizmlarning oziqlanishi; nafas olishi. oziq muhitlar bakteriyalarni kimyoviy tarkibi suv-90%- quriq moddalar-10% quriq moddalar: oqsillar-52% uglevodlar-17% yog'lar -9% rnk -16% dnk -3% mineral moddalar-3% suv – bakteriyalarning tarkibi 80-90% suvdan iborat.suv bakteriyalarda 2 xil ko'rinishda uchray- di. erkin va bog'langan suv molekulalari.bakteriya sporasida suv 40-50%, asosan bog'langan holda uchraydi. uglevodlar – 12 -18% ko'p atomli spirtlar, oligozidlar, polisaxaridlar ko'rinishida bo'ladi. bakteriyalar uchun asosiy energiya manb...

This file contains 39 pages in PPT format (32.0 MB). To download "mikroorganizmlar fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: mikroorganizmlar fiziologiyasi PPT 39 pages Free download Telegram