mikroorganizmlar fiziologiyasi

PPTX 30 pages 7.9 MB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.9 MB

File type PPTX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

mavzu:mikroorganizmlar fiziologiyasi andijon davlat tibbiyot instituti ‹#› mikroorganizmlar oziqa moddalarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘zlashtirishi mumkin yoki ularni o‘zgartirib, o‘zlashtirishga yaroqli holga keltirishi mumkin. ovqatlanishning usullari mishustin (1987) tomonidan quyidagicha talqin qilinadi, ya’ni tirik organizmlarda ikki xil oziqlanish usuli mavjud: golozoy va golofit. golozoy usulida ovqatlanishda ovqatning qattiq zarralari organizm tomonidan yutiladi, so‘ngra ovqat hazm qilish yo‘lida hazm qilinadi. bu xildagi ovqatlanish hayvonlarga xosdir. golofit usulida ovqatlanishda ovqatni yutish va hazm qiluvchi maxsus organlari bo‘lmagan tirik organizmlarga xos bo‘lib, ular suvda erigan oziqa moddalarni kichik molekulalar holida so‘rib oladi. bu xildagi ovqatlanish o‘simliklar va mikroorganizmlarga xosdir. ko‘p organik birikmalar (oqsillar, polisaxaridlar) polimyerlar ko‘rinishida bo‘lib, ular mikroorganizmlar tomonidan yutilib, bevosita modda almashinishida ishlatilmaydi. bunday moddalar bakteriya membranalaridan o‘taoladigan oddiy birikmalargacha parchalanadi. katta molekulalar ekzofyermentlar yordamida parchalanib mikroorganizmlar bor muhitga chiqariladi. bu xildagi hazm qilish hujayradan tashqarida hazm qilish deyilib, faqat mikroorganizmlarga xosdir. mikroorganizmlarning o‘sishi uchun suv juda zarur. chunki oziqa moddalari suvda erigan holda …

2 / 30

ar – faqat tayyor organik birikmalardan uglyerod manbalari sifatida foydalanadi. geterotroflar (organotrof) ikkita katta guruhga bo‘linadi: 1.saprofitlar. (metatrof) 2.parazitlar (paratrof) mikroorganizmlarning oziqlanish tiplari geterotroflar (organotrof) ikkita katta guruhga bo‘linadi: parazit (parasitos) lotincha so‘z bo‘lib, boshqa tirik organizmlarning sathida yoki ichida yashab, shu tirik organizm hisobidan oziqlanadi. saprofit – (sapros - chirish va phyton- o‘simlik) lotincha so‘z bo‘lib, o‘lgan substratlarda yashaydi, degan ma’noni bildiradi. tayyor organik birikmalardan foydalanadi va yer yuzidagi mikroorganizmlarning ko‘pini tashkil qiladi. ‹#› avtotrof (o‘z-o‘zini ovqatlantiruvchi) tipida ovqatlanish kerakli energiyani va uglerodni organik moddalardan o‘zi oladigan mikroorganizmlarga xosdir. bularga tuproqdagi ba’zi mikroorganizmlar (bact. rantotropus va bact.olygocarbophilus) kiradi. fototrof- (energiya manbai yorug‘lik) xemotrof – (enyergiya manbai bo‘lib har xil organik va anorganik moddalar xizmat qiladi) avtotroflar ikki guruxga bo‘linadi: fototrof- (energiya manbai yorug‘lik bo‘lsa) oziqlanish hujayra moddalarini yorug‘lik nuri, so2, neorganik moddalar (n2o, n2s, s) yordamida quradi. ya’ni fotosintezni amalga oshiradi. bu guruhga sianobakteriyalar, qirmizi bakteriyalar va yashil bakteriyalar …

3 / 30

ladi va tanasining ayrim qismlarini tuzadi. mikroorganizmlarni nafas olishi to‘g‘risida tushuncha. ma’lumki, atmosfera tarkibida taxminan 78 % azot, 20 % kislorod va 0,03 – 0,09 gacha karbonat kislota (karbonat gazlar) bor. shu gazlarda asosiy rolni kislorod o‘ynaydi. chunki mikroorganizmlarning nafas olishi murakkab biologik jarayon bo‘lib, mikroorganizmlarga turli organik birikmalarni sintezlash uchun kerakli energiya shu tufayli hosil bo‘ladi. mikroorganizmlar xam hayvonlar va o‘simliklar kabi nafas olishda kisloroddan foydalanadi ‹#› demak, mikroorganizmlar xujayrasining rivojlanish va o‘sishi uchun zarur bo‘lgan oziqlanish jarayoni bilan birga mikroorganizmlar organizmda moddalar almashinuvining nafas olish jarayoni ham doim sodir bo‘lib turadi. natijada mikroorganizm xujayrasi o‘ziga kerakli energiyani oladi. ma’lumki, yashil o‘simliklar energiyani xlorofill yordami bilan quyoshdan oladilar. mikroorganizmlarning ko‘pchilik qismi quyosh energiyasidan foydalanmaydi va energiyani issiqlik ajralib chiqadigan ximiyaviy reaksiyalar natijasida oladi. bu ajratilgan energiya mikroorganizm xujayrasini xarakatga keltiruvchi kuch hisoblanadi. shu energiya yordamida mikroorganizm xujayrasida murakkab organik birikmalar sintezlanadi. ‹#› mikroblar energiyani ko‘pincha azotsiz moddalardan oladi. ko‘pchilik …

4 / 30

ar (aer – havo so‘zidan olingan); 2) anaeroblar – havodagi erkin kisloroddan nafas olmaydigan mikroorganizmlar (an-yo‘q, aer – havo so‘zidan olingan). 3)fakultativ anaeroblar – molekulyar kislorodning bor-yo‘qligiga qaramay yashaydi va rivojlanadi (ko‘pincha patogen va saprofit mikroblar). ‹#› bakteriyalarning turli darajadagi kislorodga bog'liq bo'lgan suyuq oziqada o'sish xususiyatlari mikroorganizmlarning nafas olishi bir necha bosqichda o'tadi: 1 bosqich- glyukoza parchalanib uzum kislotasi xosil qiladi bu jarayonni glikoliz deb ataladi. 2 bosqich – uzum kislotasi parchalanib, karbonat angidrid va suv xamda boshqa (limon, yantar, sirka) kislotalar xosil bo'ladi. bu jarayon krebs tsikli deb ataladi. ‹#› mikroorganizmlar ham boshqa tirik organizmlar kabi o‘sadi va ko‘payadi. o‘sish deganda hujayradagi butun moddalar ( oqsil, rnk, dnk va boshqalar ) ko‘payishi tushiniladi. o‘sish natijasida hujayraning kattaligi va massasi oshadi. hujayraning kattaligi ma’lum darajaga etkandan so‘ng, u ko‘paya boshlaydi. ko‘payish jinsiy va jinssiz bo‘ladi. ko‘payish deb mikroorganizm hujayra sonining oshishiga aytiladi. ko‘payish ko‘ndalangiga bo‘linish yo‘li bilan, cho‘zilish yo‘li …

5 / 30

b, unga kon’yugasiya deyiladi. kon’yugasiyaning genetik analizini 1947 yilda lederbyerg va tatum aniqlagan. ular bu hodisani elektron mikroskopda kuzatganlar. kon’yugasiyalanadigan hujayralarning biri uzunchoq, ikkinchisi ovalsimon ekanligi aniqlangan. uzunchoq hujayra erkak tip bo‘lib, f+ (donor) deb belgilanadi, ovalsimon hujayra urg‘ochi tip bo‘lib, f- (resipient). kon’yugasiya vaqtida bular bir-biriga yaqinlashadi va orasida ko‘prikcha hosil bo‘ladi. hosil bo‘lgan ko‘prikcha orqali donor hujayrasidan genetik faktorlar resipient hujayrasiga ma’lum bir tartibda (pililar yordamida) o‘tadi shunday qilib, o‘sishi va ko‘payishi natijasida mikroorganizmlar koloniyasi hosil bo‘ladi. ularning ko‘payishi juda katta tezlikda amalga oshadi. generasiya vaqti mikroorganizm turi, yoshi, tashqi muhit (oziq muhit tarkibiga, temperaturaga, ph) ga bog‘liq. generasiya vaqtining eng optimal muddati 20-30 minut bo‘lsa, 2 soatda 6 ta generasiya olish mumkin. odamning shuncha avlodini olish uchun esa 120 yil vaqt lozim bo‘ladi. bakteriyaning o‘sishi shu tarzda davom etsa, 24 soatdan so‘ng to‘plangan massa yer shari massasidan bir necha marta og‘ir bo‘lib chiqar edi. ammo, amalda bunday …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mikroorganizmlar fiziologiyasi"

mavzu:mikroorganizmlar fiziologiyasi andijon davlat tibbiyot instituti ‹#› mikroorganizmlar oziqa moddalarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘zlashtirishi mumkin yoki ularni o‘zgartirib, o‘zlashtirishga yaroqli holga keltirishi mumkin. ovqatlanishning usullari mishustin (1987) tomonidan quyidagicha talqin qilinadi, ya’ni tirik organizmlarda ikki xil oziqlanish usuli mavjud: golozoy va golofit. golozoy usulida ovqatlanishda ovqatning qattiq zarralari organizm tomonidan yutiladi, so‘ngra ovqat hazm qilish yo‘lida hazm qilinadi. bu xildagi ovqatlanish hayvonlarga xosdir. golofit usulida ovqatlanishda ovqatni yutish va hazm qiluvchi maxsus organlari bo‘lmagan tirik organizmlarga xos bo‘lib, ular suvda erigan oziqa moddalarni kichik molekulalar holida so‘rib oladi. bu xildagi ovqatlanish o‘simliklar va mik...

This file contains 30 pages in PPTX format (7.9 MB). To download "mikroorganizmlar fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: mikroorganizmlar fiziologiyasi PPTX 30 pages Free download Telegram