mikroorganizmlar fiziologiyasi

DOCX 10 pages 62.5 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 62.5 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

mavzu 4. mikroorganizmlar fiziologiyasi reja: 4.1. oziqlanish. oziqlanishning turli xil usullari. oziqa moddalarni hujayraga kirishi. mikroorganizmlarning oziqlanishini xilma xilligi. avtotrof va geterotrof oziqlanishlarning xarakteristikasi. 4.2. ko‘payishi. ko‘payish bosqichlari. tayanch iboralar: mikroorganizmlardagi metabolizmi. oziqlanish usullari va hujayraga oziqani kirishi. uglerod, azot va boshqa makro va mikroelement manbalari. avtotrof, geterotrof, xemotrof va litotrof oziqlanish tiplarining tavsiflari. mikroorganizmlardagi fotosintez va xemosintez. saprofit va parazitlar. katabolizm va biosintez. fermentlar 4.1. oziqlanish. oziqlanishning turli xil usullari. oziqa moddalarni hujayraga kirishi. mikroorganizmlarning oziqlanishini xilma xilligi. avtotrof va geterotrof oziqlanishlarning xarakteristikasi. oziqlanish tipiga ko‘ra, bakteriyalar juda xilma-xil guruhlarga bo‘linadi va quyidagi atamalar bilan nomlanadi: avtotrof (o‘z-o‘zini ovqatlantiruvchi); geterotrof (boshqalar hisobiga ovqatlanuvchi) usulda oziqlanish termini hayvonlar va o‘simliklar uchun qo‘llaniladi. lekin mikroorganizmlar uchun yetarli emas, chunki mikroorganizmlarda bu bo‘linish energiya manbaiga ko‘ra va uglerod manbaiga ko‘ra turli guruhlarga bo‘linadi: fototroflar- energiya manbai yorug‘lik bo‘lsa; xemotroflar - energiya manbai bo‘lib har xil organik va anorganik moddalar xizmat qiladi, agarda …

2 / 10

lar (n2o, n2s, s) yordamida quradi. ya’ni fotosintezni amalga oshiradi. bu gruhga tsianobakteriyalar, qirmizi bakteriyalar va yashil bakteriyalar kiradi. tsianobakteriyalar o‘simliklar kabi so2 ni fotoximiya yo‘li bilan suv molekulasidagi vodorod bilan quyidagi reaktsiyani amalga oshiradi: so2+n2o+ yorug‘lik nuri (sn2o) +o2 bu simvol (sn2o)ni qaytarilish darajasi va undagi uglerodlar sonini ko‘rsatadi. qirmizi oltingugurt bakteriyalar fotosintezni amalga oshiradigan a va b xlorofillarni va har xil karotinoid pigmentlarga ega. bu bakteriyalar h2s tarkibidagi n ni ishlatib organik modda hosil qiladi. tsitoplazmada oltingugurt donalari to‘planadi va ular keyinchalik sulfat kislotasigacha oksidlanadi: so2+ 2h2s+ yorug‘lik nuri ( sn2o) + h2+2s 3 so2+2s+5n2o+ yorug‘lik nuri 3(sn2o) +2h2so4 qirmizi oltingugurt bakteriyalar ko‘pincha obligat anaeroblardir. 1.2. fotoorganogeterotrof yo‘lida ovqatlanish fotosintezdan tashqari oddiy organik moddalarni ishlatadigan mikroorganizmlarga xos ovqatlanishdir. bu guruhga qirmizi oltingugurt bo‘lmagan bakteriyalar (qirmizi nooltingugurt bakteriyalar) kiradi. ularni a va b bakterioxlorofillari va har xil karatinoid pigmentlari bor, ular h2sni oksidlay olmaydi, oltingugurt to‘plab, tashqi muhitga chiqarmaydi. …

3 / 10

igan va hokazo bakteriyalar tomonidan amalga oshiriladi. 2nh3 + 3o2 = 2hno2 + 2h2o + 658 kj. 2hno2 + o2 = 2hno3 + 180 kj. 4feso3 + 6h2o + o3 = 4fe(oh)3 + 4so2 + 167 kj 2n2 + o2 → 2n2o + 575 kj. oltingugurt bakteriyalari h2s hosil bo‘ladigan suv havzalarida keng tarqalgan. bular h2s → s → h2so4 gacha oksidlaydi. 2h2s + o2 = 2h2o + s2. s2 + 2h2o + 3o2 = 2h2so4 + 479 kj. 2.2. xemoorganogeterotrofiya tipida ovqatlanish kerakli energiyani va uglerodni organik moddalardan oladigan mikroorganizmlarga xosdir. bularga tuproqda va boshqa substratlarda yashovchi aerob va anaerob mikroorganizmlar kiradi. xemoorganogeterotroflarni o‘lik organik materiallar hisobiga yashovchi saprofitlarga va tirik organizmlar to‘qimalarida yashovchi parazitlarga ajratiladi. bu ikkinchi usulni paratrofiya deyilib, paratrof mikroorganizmlar faqat hujayra ichida yashovchi obligat bakteriyalar bo‘lib xo‘jayin hujayrasidan tashqarida yashay olmaydi (rikketsiylar va boshqa bakteriyalar). yuqorida tavsif berilgan ovqatlanish tiplaridan mikroorganizmlar orasida eng ko‘p tarqalgani …

4 / 10

a nn3no2nno3gacha oksidlanadi (nitrifikatorlarda) yoki feso3 fe(on)3 aylanadi (temir bakteriyalarda). bu protsesslarda ajralgan energiya hisobiga xemosintez protsessi amalga oshadi. avtotroflar n2n2o gacha oksidlaydi, u tubandagi tenglama bo‘yicha amalga oshadi: 2n2 + 02 2n2o 575 kj. tuproqdagi ba’zi mikroorganizmlar (vast. rantotropus va vast.olygocarbophilus) uglerodni organik moddalardan yoki s02 dan oladi. vodorod bakteriyalari molekulyar holdagi n2 ni oksidlaydi. bular orasida anaeroblar, fakultativ anaeroblar va aeroblar bor. bu bakteriyalarni 1906 yilda lebedev va kazererlar tekshirganlar. vodorod bakteriyalari avtotroflarga kirib, rangsiz, spora hosil qilmaydi, oddiy sun’iy muhitda (tarkibida azot, aminokislotalar bo‘lganda) bemalol o‘sa oladi. oziq muhitiga c, p, mg, k, ca va mikroelementlardan fe, ni qo‘shiladi, muhit ph = 6,5—7,5 va temperatura 28—35° da yaxshi o‘sadi. vodorod bakteriyalari tubandagi gazlar aralashmasida tez o‘sadi: co2-10%, 02 - 10-30%, h2 – 60-80%. reaktsiya tubandagicha boradi: h2+1/202h2o; δf = -23,5.104 j yoki 6h2+202 + c02 ch20]+5h20. fermentlardan gidrogenaza va atf ishtirok etadi. bu bakteriyalar uchun zarur bo‘lgan …

5 / 10

o‘zlashtiruvchilarga bo‘lishini yuqorida ham aytib o‘tilgan edi. turli shakarlar, spirtlar, organik kislotalar, uglevodorodlar bular uchun asosiy oziqa manbai bo‘ladi. eng yaxshi oziqa tarkibida oksidlangan-ch2oh-choh-coh guruhlari bo‘lgan (spirtli gruppaga ega) uglerod manbalaridir, shuning uchun bunday guruhlarga ega bo‘lgan glitserin, mannit, shakarlar va bir qator organik kislotalar eng yaxshi oziq manbai hisoblanadi. tabiatda polisaxaridlardan tsellyuloza va kraxmal ko‘p. bu moddalarning struktura elementi bo‘lgan glyukozani ko‘p mikroorganizmlar ishlatadi. umuman mikroorganizmlar boshqa organik birikmalarni ham o‘zlashtirish qobiliyatiga egadir. chumoli kislota (hchoh) va shovul kislota (choh -) faqat ba’zi mikroorganizmlar tomonidan o‘zlashtiriladi, xolos. to‘la qaytarilgan uglerod birikmalari (ch3, ch2 radikallariga ega moddalar) mikroorganizmlar tomonidan ancha qiyin o‘zlashtiriladi. metil va metilen gruppalarini tutuvchi moddalar gaz holatidagi uglevodorodlar, parafin, oliy yog‘ kislotalari (aspergillus flavus) va hokazolar qiyin o‘zlashtiriladi. v. o. tauson ham 1925 yildan boshlab to 1935 yilgacha uglevodorodlarni oksidlovchi bakteriyalar va zamburug‘lar ustida ish olib boradi va ularni ikki guruhga: aeroblar va anaeroblarga ajratadi. u parafinlarning …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mikroorganizmlar fiziologiyasi"

mavzu 4. mikroorganizmlar fiziologiyasi reja: 4.1. oziqlanish. oziqlanishning turli xil usullari. oziqa moddalarni hujayraga kirishi. mikroorganizmlarning oziqlanishini xilma xilligi. avtotrof va geterotrof oziqlanishlarning xarakteristikasi. 4.2. ko‘payishi. ko‘payish bosqichlari. tayanch iboralar: mikroorganizmlardagi metabolizmi. oziqlanish usullari va hujayraga oziqani kirishi. uglerod, azot va boshqa makro va mikroelement manbalari. avtotrof, geterotrof, xemotrof va litotrof oziqlanish tiplarining tavsiflari. mikroorganizmlardagi fotosintez va xemosintez. saprofit va parazitlar. katabolizm va biosintez. fermentlar 4.1. oziqlanish. oziqlanishning turli xil usullari. oziqa moddalarni hujayraga kirishi. mikroorganizmlarning oziqlanishini xilma xilligi. avtotrof va geterotrof oziqlanishla...

This file contains 10 pages in DOCX format (62.5 KB). To download "mikroorganizmlar fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: mikroorganizmlar fiziologiyasi DOCX 10 pages Free download Telegram