matematika fanini o’qitish metodikasi tarixi va rivojlanishi

DOCX 30 pages 64.0 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 64.0 KB

File type DOCX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

mundarija kirish..........................................................................................................................3 i bob. o’zbekistonda matematika fanini o’qitish metodikasi tarixi va rivojlanishi 1.1.xx asrgacha o’rta osiyo madrasalarida matematika fanining o’qitilishi............7 1.2.o'zbekistonda matematika fanini o'qitish metodikasini takomillashtirish – davr talabi.....................................................................................................................9 1.3.predmet sifatidagi matematika va uning metodikasi...........................................12 ii bob. matematika o'qitish metodikalari va ularni o’quv jarayoniga tatbiq etilishi 2.1.hozirgi kunda matematika o'qitishning umumiy metodikasi................................20 2.2.matematika o'qitishning xususiy metodikasi.........................................................24 xulosa....................................................................................................................27 foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati.............................................29 kirish mamlakatimizda xozirgi paytda yoshlarga ta'lim va tarbiya berishga alohida e'tibor qaratilmoqda. ta'lim-tarbiya hamisha jamiyat taraqqiyotining asosi bo‘lgan. chunki, inson jamiyatdagi barcha munosabatlar, aloqalarning markazida turadi. fan-texnika va axborotdagi revolyutsiya inson va uning ilmiy-ma'rifny potentsialini ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotning hal qiluvchi omiliga aylantirdi. barqaror iqtisodiy o‘sishni ta'minlash, xalqaro mexnat taqsimotida munosib o‘rin egallash, milliy iqtisodiyotning raqobat- bardoshligini ta'minlash muammolari ko‘p jihatdan ish kuchining bilimi, malakasi, vaziyatga qarab ish tuta olishiga bog‘liq. kelajakda erishishimiz lozim bo‘lgan buyuk maqsadlarga erishish uchun eng avvalo yuqori malakali, zamon talabiga javob beradigan mutaxassis kadrlar tayyorlashimiz kerak. matematika …

2 / 30

nsoniyat faoliyatining amaliy ehtiyojlaridan kelib chiqadi. fanning rivojlanishi bu ishlab chiqarishning shakllanishi bilan asoslanadi. matematika, boshqa fanlar kabi, odamlarning amaliy ehtiyojlari natijasida vujudga keldilar: er maydonining yuzalarini ulchash, idishlarning sig‘imini o‘lchash, vaqtni o‘lchash va mexanikaning elementlaridir. f.engels.andi - dyuring. haqiqatan ham matematikaning turli bulimlari real dunyoning fazoviy formalarini va miqdoriy munosabatlarini o‘rganishda o‘zining metodlarining turli tumanligi bilan ajralib tursada, yagonaligi va umumiyligi bilan yaxlit birlashtirib turadi. matematika fanining mazmuni quyidagicha; uning rivojlanish jarayonida yig‘iladigan - faktlar; faktlar asosida ilmiy tasavvurning shakllanishi - gipoteza. o‘z o‘rnida bu tajriba orqali tekshiriladi; faktlar va tajribalar natijalarini umumlashtirish hamda ularni nazariya va qonunlar ko‘rinishiga keltirish; nazariya va qonunlarni o‘rganish, matematikani o‘rganishni xarakterlaydigan umumiy yo‘nalishlarni ifodalovchi metodologiyani yaratish bu elementlar doimo o‘zaro aloqadorlikda va rivojlanishdadir.ana shu aloqadorlikni va rivojlanishni o‘rganish bizlar qanday tarixiy davrga olib borishni aniqlash ro‘yobga kelish sabablarini aniqlash - aynan mana shu matematika tarixining predmetini ifodalaydi. shuning uchun matematika tarixi - matematikaning …

3 / 30

hishi; jumladan; matematikani odamlarning amaliy ehtiyojlari va faoliyatlari bilan aloqasini, boshqa fanlar rivojlanishi bilan aloqasini ochish, jamiyatning sotsial va iqtisodiy strukturasiga va sinfiy kurashlarga ta'sirini ochish, xalqlarning olim individining, olimlar kollektivining rolini ochishdan iborat. uchinchidan - matematika tarixini o‘rganish hozirgi zamon matematikasini mantiqiy mazmunini, rivojlanish dialektikasini va kelajagini to‘g‘ri tushunishga yordam berishi kerak. matematika juda qadimgi fanlardan biri bo‘lib dastlabki bosqichlarda o‘zaro muomala va mehnat faoliyatlari asosida shakllana boshladi. u asta-sekin rivojlana boshladi, ya'ni faktlar yig‘a boshladi. matematika metodlarini tabiiy fanlarga tatbiki; 1) u yoki bu hodisani mazmuniga mos keluvchi matematik masalani bayon etish, ya'ni matematik modelini vujudga keltirish va uni echishning metodini topish; 2) matematik modelni echish va uning forma va metodlarini takomillashtirish va mantiqiy kamolotga intilish; so‘ngi yillarda fan va texnikaning jadal rivojlanishi (kibernetika, hisoblash texnikasi,...) ekonomika, boshqarish sistemasi, psixologiya sohalarda matematikaning roli yanada kuchayib ketdi. matematika tarixi matematikaning rivojlanish jarayonida ko‘pdan – ko‘p yorqin dalillar bilan bir …

4 / 30

qsadi. matematika o'qitishni tashkil etish formalari va ularning ahamiyati o’rganish va amaliyotga joriy etish. kurs ishining vazifalari. kursning maqsadidan kelib chiqqan holda quyidagi vazifalar belgilandi: - matematika o'qitishni tashkil etish formalari va ularning ahamiyatining asosiy tushunchalarini tahlil qilish; - matematika o'qitishni tashkil etish formalari va ularning ahamiyati bo‘yicha adabiyotlar to‘plash, tahlil qilish va ularning imkoniyatlari bilan tanishish; · matematika o'qitishni tashkil etish formalari va ularning ahamiyati tavsifini ishlab chiqish; · matematika o'qitishni tashkil etish formalari va ularning ahamiyati o'rganish metod va vositalarini yaratish kurs ishining ob’ekti. matematika o'qitishni tashkil etish formalari va ularning ahamiyati mavzusini o‘qitish jarayoni. kurs ishining predmeti. matematika o'qitishni tashkil etish formalari va ularning ahamiyati ning usul, vositalari va o‘qitish texnologiyasi. kurs ishi tuzilmasining tavsifi. kurs ishi kirish, 2 ta bob,5 ta paragraf, xulosa, foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan iborat. i bob. o’zbekistonda matematika fanini o’qitish metodikasi tarixi va rivojlanishi 1.1.xx asrgacha o'rta osiyo madrasalarida matematika fanining o'qitilishi matematika …

5 / 30

oti va uni o‘qitish tarixidan (―o‘qituvchi- 1977 y) nomli kitobida ma‘lum darajada javob berilgan. unda keltirilishicha madrasa o‘sha davrning oliy diniy maktabi hisoblangan. madrasada diniy bilimlar bilan birga dunyoviy bilimlar ham berilgan ekan. madrasada, qatiy dastur va o‘quv rejasi bo‘lmasada, mavzular uzoq yillik tartib asosida o‘qitilgan. unda arab tili grammatikasi, arab tilidagi diniy kitoblar, tibbiyot, geografiya, astronomiya va xisob nomi bilan arifmetika, algebra hamda geometriya ham o‘qitilgan. o‘rta asr sharq matematiklarining ilmiy asarlari takomillashgan ko‘rinishida madrasada dastur (o‘quv-reja) tariqasida qo‘llanilgan. masalan, xorazmiy o‘zining asarlarida sonlarni yozishning o‘nli sistemasini bayon etgandan keyin sonlarni ikkilantirish va yarimlatishdan boshlab, ildiz chiqarish amali bilan tugatgan bo‘lsa, madrasada ham shu tartibda o‘qitilgan. qolgan mavzular ham xorazmiy va undan keyingi o‘rta asr matematiklari yozgan asarlar tartibida bayon etilgan. madrasalarda matematikaning o‘qitilishi keltirilgan ma‘lumotlar asosida amalga oshirilgan. madrasada o‘qitilgan matematikaning oxirgi qismi arifmetika, algebra va geometriya fanlarini amaliyotda tatbiq qiluvchi katta xajmda ―meros taqsim qilish dan iborat …

6 / 30

asa xujrasida ma‘lum muddatga mustaqil ishlash uchun topshiriq beradi. uning bajarilganligi o‘qituvchi tomonidan tekshirilib, baho qo‘yiladi, so‘ngra yangi mavzu o‘tiladi. mustaqil ishlar ko‘proq amaliy xarakterga ega bo‘lib, talabalar uchun zerikarli: va ularning ko‘p vaqtini olgan. masalan, birni ketma-ket ikkilantirish bilan 264 gacha davom ettirib, buning teskarisi 264 dan boshlab ketma-ket yarimlanishni bir chiqquncha davom ettiriladi. yoki, 20 va undan ortiq xonali sonlardan aniq va taqribiy (ikkinchi, uchinchi, to‘rtinchi va istalgan ko‘rsatkichli) ildiz chiqarishga doir juda ko‘p miqdorda misollar yechiladi. matematika o'quvchilarda iroda, diqqatni to'plab olishni, qobiliyat va faollikni, tasavvurini, shaxsning axloqiy sifatlarini (qat'iyatli, aniq maqsadga intilish, ijodkor, mustaqil, ma'suliyatli, mehnatsevar, intizomli va tanqidiy fikrlash) hamda o'zining qarash va e'tiqodlarini dalillar asosida himoya qila olish ko'nikmalarini rivojlantiradi. matematikani o'rganish jarayonida inson tafakkurining usul va metodlari qatoriga induktsiya va deduktsiya, umumlashtirish va aniqlashtirish, analiz va sintez, abstraktsiyalash, analogiya, tasniflash va sistemalashtirish kabilar qo'shiladi. matematikani o'rganishda o'quvchilar o'zlarining fikr, mulohazalarini aniq va tugal, …

7 / 30

.teplov boshchiligida ilg‘or tajribani umumlashtirish va uni ommalashtirish bo‘yicha ishlar olib borildi. keyinchalik 1964-1967 yillarda a.a.samig‘jonov, 1967-1970 yillarda j. ikromov, 1971-1978 yillarda n. g‘aybullayev, 1978-1989 yillarda e.yangiboyeva va e. turlikulovlar sektorga rahbarlik qilganlar. shu yillar mobaynida sektor xodimlari m. saxayev, m. muxamedov, x. sodik;ova, n. gaybullayev, r. vafoyev, e. bozorova, e. yangibosva, m. raimov, 3. yokubova, 3. ibroximova, sh. odilxujayeva, j. sultonov va boshqalar davrning dolzarb muammolari bo‘yicha tadqiqotlar olib bordilar. ularning o‘zbekiston, yaqin xorijiy davlatlar matbuotida bir qator darsliklari, metodik qo‘llanmalari, tavsiyanomalari jumladan, j. ikromovning «5-sinfda matematika darsligi (dare ishlanmalari)», 6-sinf uchun «matematika» o‘quv qo‘llanmasi, «geomstrik isbotlash metodlari», «maktab matematika tili», «maktab matematika lugati», «stereometrik mashklar sistemayei», «yangi programma asosida matematika o‘qitish» nomli ishlari, n. faybullayevning «maktabda mate- matikadan ta‘limiy praktika» kitobi va 7-sinf «geometriya» darsligi, e. yangiboyevaning 1, 2, 3 va 4-sinflar uchun «matematika» darsliklari, sh. odilxo‘jayevaning «darslik bilan ishlash jarayonida o‘quvchilarning mustaqil faoliyatlarini shakllantirish» va «bo‘sh o‘zlashtiruvchi …

8 / 30

n chiqqan barcha ilmiy to‘plamlarda o‘z maqolalari bilan faol qatnashdilar. bu yillar mobaynida bo‘limda 100 dan ortiq aspirantlar, ilmiy tadqiqotchilar tahsil oldilar. professorlar j. ikromov, n. g‘aybullayev ko‘plab yosh olim va olimalarga tadqiqot sirlarini o‘rgatib, o‘zbskistonda ta‘lim nazariyasi va metodikasini ko‘tarishda faol qatnashadigan yuqori malakali kadrlar etib yetishuvlariga o‘z hissalarini qo‘shdilar. bo‘limda 3 ta fan doktori, 42 dan ortiq fan nomzodi kamol topdi. bulardan s. alixonov d. ulug‘xo‘jayev, k. ostonov, m.barakaev va boshqalar shular jumlasidandir. 1995-98 yillarda bo‘lim fizika, astronomiya, matematika, informatika, mehnat ta‘limi nazariyasi va metodikasi deb nomlanib, unga professor b. mirzaaxmedov rahbarlik qildi. bugungi kunda yangi darsliklar, metodik qo‘llanmalar, o‘quvchilar bilimiga qo‘yiladigan talablarni ishlab chiqish bo‘limning asosiy vazifasiga aylandi. 1997 yil tarixga maorif yili bo‘lib kirdi. ―ta‘lim to‘g‘risida»gi qonun, «kadrlar tayyorlash milliy dasturi tasdiqlangach, institutda, xususan bo‘limda umumiy o‘rta maktablar uchun davlat ta‘lim standarti, maxsus o‘rta ta‘lim muassasalari uchun dts, dasturlar ishlab chiqildi. ushbu xujjatlarni hayotga joriy etish …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "matematika fanini o’qitish metodikasi tarixi va rivojlanishi"

mundarija kirish..........................................................................................................................3 i bob. o’zbekistonda matematika fanini o’qitish metodikasi tarixi va rivojlanishi 1.1.xx asrgacha o’rta osiyo madrasalarida matematika fanining o’qitilishi............7 1.2.o'zbekistonda matematika fanini o'qitish metodikasini takomillashtirish – davr talabi.....................................................................................................................9 1.3.predmet sifatidagi matematika va uning metodikasi...........................................12 ii bob. matematika o'qitish metodikalari va ularni o’quv jarayoniga tatbiq etilishi 2.1.hozirgi kunda matematika o'qitishning umumiy metodikasi................................20 2.2.ma...

This file contains 30 pages in DOCX format (64.0 KB). To download "matematika fanini o’qitish metodikasi tarixi va rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: matematika fanini o’qitish meto… DOCX 30 pages Free download Telegram