molekulyar orbitallar nazariyasi

PPTX 15 pages 2.2 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.2 MB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

prezentatsiya powerpoint andijon davlat pedagogika instituti aniq va tabiiy fanlar fakulteti kimyo oʻqitish metodikasi yoʻnalishi 2-bosqich 202-guruh talabasi abdunabiyeva zarifaning kimyoda kompyuterda modellashtirish fanidan tayyorlagan taqdimoti molekulyar orbitallar nazariyasining kelib chiqishi va asosiy tushunchalari molekulyar orbitallarni qurish va turlari monning amaliy qo‘llanilishi va misollar reja: mavzu: molekulyar orbitallar nazariyasi molekulyar orbitallar nazariyasining kelib chiqishi va asosiy tushunchalari molekulyar orbitallar nazariyasi (mon) zamonaviy kvant kimyosining eng muhim nazariyalaridan biri bo‘lib, u molekulalardagi elektronlarning joylashuvi va harakatini tushuntirishga xizmat qiladi. bu nazariya 1920-yillarda kvant mexanikasining rivojlanishi bilan birga paydo bo‘lgan va atomlararo bog‘lanishlarni yanada aniq tushuntirish imkonini bergan. molekulyar orbitallar nazariyasi avvalgi lewisning valentli bog‘lanish nazariyasi va valensli bog‘lanish nazariyasi (vb) bilan bog‘liq bo‘lsa-da, u molekuladagi elektronlarning butun molekula bo‘ylab tarqalishini hisobga oladi. monning tarixi erwin schrödinger va linus pauling kabi olimlarning ishlari bilan bog‘liq. schrödingerning kvant mexanikasining tenglamalari atomlar va molekulalardagi elektronlarning energetik holatini tavsiflash imkonini berdi. 1930-yillarda robert mulliken va …

2 / 15

oliy joylashuvini belgilaydi. molekulyar orbitallar molekulani tashkil etuvchi atomlar birlashganda, ularning atom orbitallari bir-biri bilan chigallanadi va yangi molekulyar orbitallar hosil bo‘ladi. molekulyar orbital elektronlar molekula bo‘ylab tarqalishi mumkin bo‘lgan maydonni ifodalaydi. monning asosiy g‘oyasi shundaki, molekula elektronlarini atom orbitallaridan kelib chiqqan yangi orbitallarda joylashishini tavsiflashdir. bonding (bog‘lovchi) va antibonding (qarshi bog‘lovchi) orbitallar molekulyar orbitallar ikki turga bo‘linadi. bonding orbital elektronlarning atomlar orasida konsentratsiyasini oshiradi va molekulani barqaror qiladi. antibonding orbital esa atomlar orasida elektron zichligini kamaytiradi va molekulani barqarorlashtirishga qarshi ta’sir ko‘rsatadi. bonding va antibonding orbitallarni tushuntirish monning kimyoviy bog‘lanishlarni aniq tavsiflashdagi asosiy vositasidir. molekulyar orbitallar nazariyasi kimyoviy bog‘lanishlarni tushuntirishda katta ahamiyatga ega. mon yordamida molekuladagi elektronlarning taqsimlanishi, bog‘lanish tartibi, bog‘lanish energiyasi va molekulaning magnit xususiyatlari aniq hisoblanadi. masalan, mon yordamida vodorod molekulasi (h₂) bog‘lanishi, kislorod (o₂) molekulasining paramagnit xususiyati va azot (n₂) molekulasining yuqori barqarorligi kabi hodisalarni tushuntirish mumkin. molekulyar orbitallarni qurish va turlari molekulyar orbitallar nazariyasida molekuladagi …

3 / 15

xususiyati – u atomlar orasidagi bog‘lanish chiziqlari bo‘ylab joylashgan va s, px kabi orbitallardan hosil bo‘lishi mumkin. sigma orbitallar molekulani barqarorlashtiruvchi bog‘lovchi ta’sir ko‘rsatadi va ko‘pincha birinchi bog‘lanishni tashkil qiladi. pi (π) orbitallar esa py va pz orbitallari yonma-yon chigallanishi natijasida hosil bo‘ladi. pi orbitallar atomlar orasidagi bog‘lanish chiziqlariga perpendikulyar joylashadi va sigma orbitaldan keyingi qo‘shimcha bog‘lanishni ta’minlaydi. pi orbitallar elektron zichligini bog‘lanish chizig‘ining yuqorisi va pastki qismida joylashtiradi, bu esa molekulani yanada barqaror qiladi, lekin sigma orbital singari kuchli bog‘lovchi emas. molekulyar orbitallarni energiya tartibi molekulaning turiga bog‘liq. gomonuklear molekulalar – ya’ni bir xil atomlardan tashkil topgan molekulalarda energiya tartibi atomlar orbitallari chigallanmasidan kelib chiqadi. masalan, h₂ va he₂ kabi molekulalarda s orbitalning bonding σs orbitalidan boshlab antibonding σ*s orbitaligacha energiya tartibi aniqlanadi. p orbitaldagi elektronlar esa sigma (σp) va pi (π) orbitallarda joylashadi. geteronuklear molekulalar – turli atomlardan tashkil topgan molekulalarda, masalan, hf yoki co molekulalarida, atomlarning elektronegativligi …

4 / 15

tronlarning molekulyar orbitallarga taqsimlanishi molekulalarning bog‘lanish tartibi va barqarorligini tushuntirishga yordam beradi. h₂ molekulasi eng oddiy molekulalardan biri hisoblanadi. har bir vodorod atomida bitta elektron mavjud va ular sigma bonding orbitalida birlashadi. sigma orbitaldagi ikkita elektron molekulani barqaror qiladi, antibonding orbital esa bo‘sh qoladi. natijada h₂ molekulasi juda barqaror va uning bog‘lanish tartibi 1 ga teng. bu sodda misol monning elektronlar taqsimoti va molekulaviy barqarorlikni tushuntirishdagi kuchini ko‘rsatadi. o₂ molekulasi esa yanada murakkabroqdir. har bir kislorod atomida 8 ta elektron bor va ular p orbitallarida joylashadi. mon yordamida o₂ molekulasining elektron tuzilishi quyidagicha bo‘ladi: sigma va pi orbitallarda elektronlar joylashadi, bunda antibonding pi orbitalida ikkita elektron mavjud. shu sababli o₂ paramagnit xususiyatga ega bo‘ladi, ya’ni tashqi magnit maydonga tortiladi. klassik lewis nazariyasi yordamida bu hodisani tushuntirish qiyin bo‘lardi, ammo mon orqali bu hodisa aniq tavsiflanadi. azot molekulasi (n₂) mon yordamida oson tushuntiriladi, chunki u yuqori barqarorlikka ega. har bir azot …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "molekulyar orbitallar nazariyasi"

prezentatsiya powerpoint andijon davlat pedagogika instituti aniq va tabiiy fanlar fakulteti kimyo oʻqitish metodikasi yoʻnalishi 2-bosqich 202-guruh talabasi abdunabiyeva zarifaning kimyoda kompyuterda modellashtirish fanidan tayyorlagan taqdimoti molekulyar orbitallar nazariyasining kelib chiqishi va asosiy tushunchalari molekulyar orbitallarni qurish va turlari monning amaliy qo‘llanilishi va misollar reja: mavzu: molekulyar orbitallar nazariyasi molekulyar orbitallar nazariyasining kelib chiqishi va asosiy tushunchalari molekulyar orbitallar nazariyasi (mon) zamonaviy kvant kimyosining eng muhim nazariyalaridan biri bo‘lib, u molekulalardagi elektronlarning joylashuvi va harakatini tushuntirishga xizmat qiladi. bu nazariya 1920-yillarda kvant mexanikasining rivojlanishi bilan birga pay...

This file contains 15 pages in PPTX format (2.2 MB). To download "molekulyar orbitallar nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: molekulyar orbitallar nazariyasi PPTX 15 pages Free download Telegram