nazar eshonqulning “maymun yetaklagan odam” va “shamolni tutib boʻlmaydi” hikoyalari tahlili

PPTX 28 pages 120.5 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 120.5 KB

File type PPTX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

mavzu: mavzu: nazar eshonqulning “maymun yetaklagan odam” va “shamolni tutib boʻlmaydi” hikoyalari tahlili reja: 1. nazar eshonqulning hayoti va ijodi 2. “maymun yetaklagan odam” hikoyasi tahlili 3. “shamolni tutib boʻlmaydi” hikoyasi tahlili 4. nazar eshonqul hikoyalarida badiiy ifoda va obrazlar talqini nazar eshonqul — oʻzbek va milliy adabiyotimizning isteʼdodli yozuvchisi. nazar eshonqul 1962-yil 15-iyun kuni qashqadaryo viloyati qamashi tumanidagi tersota qishlogʻida dunyoga kelgan. 1979-yilda oʻrta maktabni tamomlab toshkent davlat universitetining jurnalistika fakultetida tahsil oldi (1981—1986) va oʻshu yerda aspiranturani ham (1986—1991) davom ettirdi. adib oʻzbekiston yozuvchilar uyushmasida, “yozuvchi” gazetasida, “jahon” adabiyoti jurnalida oʻz faoliyatini olib borgan. nasrimizning oʻtgan asr 80–90-yillardagi yanglanishi odatiy anʼanaviy yoʻldan birmuncha oʻzgacharoq kechdi, xix asr oxiri — xxasr boshlarida gʻarbda paydo boʻlgan adabiy oqimga oʻxshash sifatlar paydo boʻldi. shu oʻrinda yozuvchi nazar eshonqul oʻzbek nasriga, ayniqsa, hikoyachiligiga oʻzgacha ovoz va ruh olib kirdi. u mana shu janrni sharq va gʻarb adabiyoti anʼanalari bilan uygʻunlashtirayotgan adiblar qatoridan …

2 / 28

n: “nazar eshonqul asarlari orqali yevropa, shuningdek, lotin amerikasi yozuvchilarining asarlarini ham toʻgʻri tushunish, ularning asarlarini anglash, his etish imkoniyatiga ham ega boʻlamiz”. nazar eshonqulning “shamolni tutib bo‘lmaydi” hikoyasidagi bayna momo obraziga ijodiy yondashuvi o‘ziga xos: uningcha, adib yaratgan timsol milliy iftixorimiz, g‘urur va sharaf-shonimizdir. bu asar o‘ziga qadar yaratilgan o‘zbek hikoyalaridan bir necha jihatlari bilan ajralib turadi. avvalo, hikoyalarining kompozitsion tuzilishi, asar voqea- hodisalarining tartib bilan, mantiq chegarasida joylashuvi boshqa asarlardan keskin farq qiladi. unda go‘yo bir-biri bilan bog‘lanmaydigan qator hikoyalar, rivoyatlar, hatto qissalar bo‘lsa-da, ular mantiqan bir-birini to‘ldiradi. yozuvchining “shamolni tutib bo‘lmaydi” hikoyasi o‘zbek hikoyachiligida muhim yangilik bo‘ldi. ushbu hikoyada ma’naviy-axloqiy masalalar yetakchilik qiladi. inson qadri, xotirasi – bu bebaho ma’naviy qadriyat. uni behurmat qilib, oyoq osti qilish eng ayanchli axloqsizlikdir. shamolning yo‘nalishini o‘zgartirish mumkindir, lekin hech qachon yengib bo‘lmaydi. yengil shabada ham bora-bora kuchli bo‘ronga aylanishi ehtimoli bor. bir insonning g‘azab va nafrati ana shu shabadadan paydo …

3 / 28

kechayotgan tuyg‘ularning suratini chizadi. ayol qarib qolgan bo‘lsa-da, ko‘zlari qahr-u g‘azabga to‘la edi. asardagi ayanchli voqealardan biri shuki, rayim polvon o‘z umrini tersotaliklarga bag‘ishlagan edi. ammo qishloqdoshlari rayim polvonni boshiga ish tushganda undan yuz o‘girishdi, mol-mulkini tortib olishiga, quloq deya ta’qib qilinishiga, itday xor qilib otib tashlanishiga indamay qarab turishdi. mana shuning uchun ham u hamqishloqlarini sira ham kechirolmadi, butun umr unutolmadi. qishloqdoshlariga qo‘shilmadi. ular bahor kelganda yaylovlarga ko‘chib chiqishar, ekin ekishar edi. bayna momo esa o‘z xayollari bilan yolg‘iz qolardi. asardagi quyidagi jumlaga e’tibor qaratsak: “bayna momo tirikligida, garchi bu ayolni, erining polvonlik lash-lushlari va kiyim kechaklari yotgan, o‘lgandan so‘ng hech qachon yonmagan, tuynugi shuvab tashlangan ana u hujra kabi qorong‘u, musibat to‘la uyi ichkarisiga kirmagan bo‘lsa-da, ular qahr va g‘azabni sitam bilan ichiga yutib kelgan kampirni hurmat bilan eslashardi.”(nazar eshonqul, 2005, 3-bet) anglashiladiki, bayna momo umri davomida qasos, o‘ch olish ilinjida yashagan. uning umri eri va o‘g‘li bilan …

4 / 28

lab kutgan farzandlariga to‘y qilish arafasida to‘fonga aylandi. o‘nta barmoq sandiqqa joylandi va yillar davomida qasos o‘tida yongan qalb taskin topdi. ayolning kuchli tomonlari yaqinlaridan judolik azoblariga bardosh bilan chidashi, alam va sitamlarni ichiga yutgani bo‘lsa, zaif jihatlar shundaki, sirdoshi yo‘qligi, odamlarga ishonchsizligi, umr bo‘yi nafrat tuyg‘usi, qasos hissidan qutula olmagani, ta’nalari sabab odamlar uni eslamay qo‘yishlari, o‘jarligidir. bu dunyoda u bilan gaplashishga loyiq odam yo‘qdek o‘zini atrofidagilardan olib qochishi, har tong qo‘y-echkilarini daryo bo‘yidagi yulg‘unzorga haydab ketishi-yu kech tushgach, qurigan shox-shabbalarni orqalab qaytishi lavhalari momoning tabiatiga singib ketgan odamovilik va ojizlik sifatlarida in’kosini topadi. bayna momo uchun o‘lim – yo‘qlik timsoliga aylangan. shuning uchun tabiatdagi o‘zgarishlar ham momo ko‘ngliga sira ta’sir o‘tkazolmaydi. bahoriy yangilanishlar, yozning jaziramalari, kuzning iliq havosi-yu qishning qahratoni momo uchun birdek edi. uning hayot tasviri o‘z tirikligidan, turmushidan mamnunlik, ertangi kundan ishonch tuyg‘ulari bilan yog‘rilgan emas. ayol sho‘ro voqeligi bilan bog‘liq ravishda qishloq hayotiga kirib kelgan …

5 / 28

n qasos olishi, uni chavqlab, qonli barmoqlaridan judo etish voqeasi sahna ortida yuz beradi. bu mudhish voqeani muallif imo-ishoralar, detallar orqali bayon etadi” (normatov. u, 2000, 40-bet). bayna momo ruhiyatidagi o‘zgarishlar, nafrat, g‘azab, intioqm tuyg‘ulari suv yuzasidagi ko‘piklar misol ko‘rinib, bo‘ron shiddati kabi ko‘rinmaydi. u daryo tubidagi yuzasi tinch, osti esa shovqinli oqimni eslatadi. ushbu hikoya boshlanishidan to oxirigacha azoblarni yengishga bazo‘r kuch topgan ayol taqdiriga achinish hissi, darddoshlik tug‘ulari bilan yo‘g‘rilgan va shu ohangda mutolaa qilinadi. bayna momo kitobxonni titratib yuboradigan obraz. qishloq odamlarining oqibatsizligi undagi cheksiz mehrning nafratga aylanishiga sabab bo‘lgan. hikoyadagi realistik ifodaning o‘ziga xos tabiati shundan iboratki, bayna momo ruhiyatidagi o‘zgarishlar, ya’ni tuyg‘ular, kechinmalar takomili holatlarning suratiga aylantirilgan. lirik qahramonning ichki quvonchi, g‘ami, iztirob-u o‘ylari kitobxonlarga ta’sir ko‘rsata olsagina, u badiiy qiymatga ega bo‘ladi. asar qahramonni befarq qoldirgan hikoyalar o‘quvchining ongiga ham, tuyg‘ulari ham ta’sir ko‘rsata olmaydi. shu jihatdan qaraladigan bo‘lsa, nazar eshonqulning “shamolni tutib bo‘lmaydi” …

6 / 28

so’zlarning ma’no qirralari namoyon bo’lgan.asarning sarlavhasi uning kompozitsiyasida muhim rol o’ynab, hikoyaning mazmunini o’zida namoyon qilgan. hikoya nega aynan shunday nomlangani va yuqoridagi munozarali o’ylarimizning javobini uni o’qish jarayonida anglab boramiz. asar syujeti sayyor syujet bo’lib, yozuvchi hikoyani mavjud qoliplar asosida emas mutlaqo yangicha talqin, yangicha ruhda , o’ziga xos salohiyatda yozgan. syujet voqealari xronikal tarzda joylashgan. voqealar ekspozitsiyadan boshlangan: ” bu voqea uch yillar oldin bo'lgan edi. shu ko'chadan bir uyni ijaraga olib ko'chib kelganimda cholning sharti ketib, parti qolgandi, u ko'chaning muyulishida men egallagan uyga qo'shni hovlida yashardi. uni birinchi marta uyining oldidagi eski o'rindiqda chuqur o'yga tolgan holda ko'rgan edim. …”[1] hikoya boshlanishidayoq keltirilgan cholning qiyofasi ayniqsa, hikoyaning g‘ayrioddiy pafosini o‘zida mujassamlashtirgan. u qoboqlari soliq, soqoli qirilmagan, bir paytlar semiz bo'lgan, ajinlar taram-taram qilib tashlagan, ko'rimsiz yuzi badjahl ma'budlarning haykaliga o'xshab ketar, unga qaragan odamning yuragi noxush bir hisdan orqaga tortar edi. ko'zlari hissiz va ifodasiz, egnida …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nazar eshonqulning “maymun yetaklagan odam” va “shamolni tutib boʻlmaydi” hikoyalari tahlili"

mavzu: mavzu: nazar eshonqulning “maymun yetaklagan odam” va “shamolni tutib boʻlmaydi” hikoyalari tahlili reja: 1. nazar eshonqulning hayoti va ijodi 2. “maymun yetaklagan odam” hikoyasi tahlili 3. “shamolni tutib boʻlmaydi” hikoyasi tahlili 4. nazar eshonqul hikoyalarida badiiy ifoda va obrazlar talqini nazar eshonqul — oʻzbek va milliy adabiyotimizning isteʼdodli yozuvchisi. nazar eshonqul 1962-yil 15-iyun kuni qashqadaryo viloyati qamashi tumanidagi tersota qishlogʻida dunyoga kelgan. 1979-yilda oʻrta maktabni tamomlab toshkent davlat universitetining jurnalistika fakultetida tahsil oldi (1981—1986) va oʻshu yerda aspiranturani ham (1986—1991) davom ettirdi. adib oʻzbekiston yozuvchilar uyushmasida, “yozuvchi” gazetasida, “jahon” adabiyoti jurnalida oʻz faoliyatini olib borgan. nasrimi...

This file contains 28 pages in PPTX format (120.5 KB). To download "nazar eshonqulning “maymun yetaklagan odam” va “shamolni tutib boʻlmaydi” hikoyalari tahlili", click the Telegram button on the left.

Tags: nazar eshonqulning “maymun yeta… PPTX 28 pages Free download Telegram