gidrosfera va uning muhofazasi

DOCX 15 pages 38.9 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 38.9 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

ma’ruza: gidrofera va uning muhofazasi. reja i. tabiatda suv va uning ahamiyati. ii. gidrosferaning ifloslanishi. iii. chuchuk suv tanqisligi va muammosi. iv. suv resurslaridan foydalanishda sodir bo‘layotgan asosiy muammolar. i. tabiatda suv va uning ahamiyati. gidrosfera (yunoncha, suv qobig‘i) geografik qobiqning asosiy tarkibiy qismi bo‘lib, yer usti va yer osti suvlaridan, muzliklardan, atmosferadagi suv bug‘laridan iborat. gidrosfera - yer massasining atigi 1/4100 qismini tashkil etadi. gidrosferaning eng asosiy qismi - dunyo okeani yer kurrasi umumiy maydoni (510 mln. km2 )ning 361 mln.km2 ni, yoki 71% ni gidrosfera qoplab olgan, koʻl va daryolardagi suvlar esa quruqlik maydonining 6% ni egallab turadi. yer kurrasidagi barcha abadiy qor va muzliklarning umumiy maydoni 21 mln. km2 , bu esa yer yuzasi umumiy aydonining 4 % ini, quruqlik maydonining 14% ini tashkil etadi. gidrosferaning kimyoviy tarkibi dengiz suvining oʻrtacha kimyoviy tarkibiga juda yaqin, undagi eng muhim kimyoviy elementlar: kislorod - 85,8 %, vodorod -1 0,8 …

2 / 15

abab hozirgi paytda mantiyadan suv ajralib chiqayotganligidir. yer tabiatiga xos bo‘lgan xususiyatlarning aksariyati okean bilan bog‘liq. okean quyosh energiyasini o‘zida to‘plovchi akkumulator hisoblanadi. okeanlar materiklarning iqlimiga, tuproqlariga, hayvonot olamiga va inson xo‘jalik faoliyatiga ta’sir etadi. quruqlik suvlari. daryo, ko‘l, botqoqlik, muz va yer osti suvlari gidrosferaning quruqlikdagi suvlaridir. ular umumiy gidrosfera suvlarining 3,5 % qismini tashkil etadi. shundan 2,5 % i chuchuk suvlardir. daryolarning zichligi, sersuvligi iqlimga va relyefga bog‘liq. yog‘inlar ko‘p yog‘adigan hududlarda amazonka, kongo, missisiri, xuanxe, volga kabi daryolar hosil bo‘lgan. kam yog‘in yog‘adigan cho‘llarda daryolar bo‘lmaydi. sirdaryo, amudaryo, nil kabi tranzit daryolar cho‘llarni kesib o‘tadi. ko‘llar kattaligi, chuqurligi, oqar yoki oqmasligi, sho‘r yoki chuchukligi va kelib chiqishiga ko‘ra xilma-xildir. dunyodagi eng katta ko‘l kaspiy ko‘li (376 ming kv km) bo‘lib, u va orolni kattaligi uchun dengiz deb atashgan. berk havzada joylashgan kaspiy, orol, issiqko‘l va balxash oqmas ko‘llar hisoblanadi. dunyodagi eng chuqur ko‘llar baykal (1620 m) va …

3 / 15

o‘rab olgan. yer osti suvlari yog‘inlarning yer po‘stiga shimilishidan hosil bo‘ladi. lekin kelib chiqishiga ko‘ra magmatik xususiyatga ega bo‘lgan geyzerlar ham yer osti suvlari qatoriga kiradi. yer osti suvlarining gidrosferadagi ulushi 1,7 % ni tashkil etadi. ular suvli qatlam (qum, shag‘al, tosh)larda to‘planadi. agar suv o‘tkazmaydigan qatlam (gil)lar orasida joylashsa, artezian havzalarini hosil qiladi. deyarli barcha tekisliklarda va tog‘ oralig‘i botiqlarida yerosti suv havzalari mavjud. ularning ayrimlari shifobaxsh mineral suvlardir. ii. gidrosferaning ifloslanishi. suvning ifloslanishi - bu suv sifatiga ta’sir qiluvchi umumiy antropogen o‘zgarish bo‘lib,butun yer yuzidagi odamlar, hayvonlar va ekotizimlarni ifloslantiradigan va ehtimol xavf ostiga qo‘yadigan jarayon. suvning ifloslanishi nima? tabiatda suv har xil shakllarda mavjud: daryo va ko‘llardagi suv, dengiz suvi, havoda bug‘ holida bo‘lgan suv. ular inson hayotini belgilab beruvchi nihoyatdamuhim omillardir. yer yuzasining 70% ni egallaydi, barcha tirik organizmlarning ajralmas qismi hisoblanadi. bugungi kunda insoniyat taraqqiyot tezligi bilan toza suv manbalari tobora kamaymoqda va ifloslanish xavfi …

4 / 15

birga, yer ekologiyasi va landshafti ham salbiy va og‘ir ta’sirlarni boshdan kechiradi. odamlar bu suv manbasidan foydalanganda sog‘lig‘iga xavf tug‘diradi va keyinchalik saraton xavfini oshiradi. suvning ifloslanishiga nima sabab bo‘ladi? suvning tabiiy ifloslanishi: yomg‘ir, qor erishi, shamol bo‘ronlari, toshqinlar suv muhitiga iflos chiqindilar, zararli organizmlar, shu jumladan ularning o‘liklari tushishi natijasida ifloslanadi. bu sabablar juda jiddiy bo‘lishi mumkin, lekin tez-tez uchramaydi, shuning uchun ular global suv sifati yomonlashuvining asosiy sababi emas. texnogen kelib chiqadigan suvning ifloslanishi: zaharli moddalarni asosan suyuq holatda, masalan, maishiy, sanoat, qishloq xo‘jaligi va transport chiqindilarini suv muhitiga tashlash jarayoni. xususan, yer usti suvlari maishiy chiqindilar, sanoat chiqindi suvlari, yerdagi ifloslantiruvchi moddalar orqali oqib o‘tganda ular yer ostiga kirib, yer osti suvlarida eriydi va ularni ifloslantiradi. bundan tashqari, sanoatlashtirish va modernizatsiya jarayonlari rivojlanib borgach, korxonalar va fabrikalar chiqindilarini to‘g‘ridan - to‘g‘ri oqizadi, sanoat chiqindi suvlari daryolar, soylar, hovuzlar va yerlarga tarqaladi. bu to‘g‘ridan - to‘g‘ri suv manbasining …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gidrosfera va uning muhofazasi"

ma’ruza: gidrofera va uning muhofazasi. reja i. tabiatda suv va uning ahamiyati. ii. gidrosferaning ifloslanishi. iii. chuchuk suv tanqisligi va muammosi. iv. suv resurslaridan foydalanishda sodir bo‘layotgan asosiy muammolar. i. tabiatda suv va uning ahamiyati. gidrosfera (yunoncha, suv qobig‘i) geografik qobiqning asosiy tarkibiy qismi bo‘lib, yer usti va yer osti suvlaridan, muzliklardan, atmosferadagi suv bug‘laridan iborat. gidrosfera - yer massasining atigi 1/4100 qismini tashkil etadi. gidrosferaning eng asosiy qismi - dunyo okeani yer kurrasi umumiy maydoni (510 mln. km2 )ning 361 mln.km2 ni, yoki 71% ni gidrosfera qoplab olgan, koʻl va daryolardagi suvlar esa quruqlik maydonining 6% ni egallab turadi. yer kurrasidagi barcha abadiy qor va muzliklarning umumiy maydoni 21 mln. km2 , ...

This file contains 15 pages in DOCX format (38.9 KB). To download "gidrosfera va uning muhofazasi", click the Telegram button on the left.

Tags: gidrosfera va uning muhofazasi DOCX 15 pages Free download Telegram