sotsial nazorat va ijtimoiy qoidalar

DOCX 12 pages 33.9 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 33.9 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

mavzu: sotsial nazorat va ijtimoiy qoidalar. reja: 1. sotsial nazorat 2. ijtimoiy taʼminot huquqi 3. ijtimoiy xulq normalari tushunchasi muloqot maqsadlari kishilarning birgalikdagi faoliyati ehtiyojlarini aks ettiradi. bu hol quruq safsatabozlikning, ya’ni fatik muloqotning, kommunikatsiya vositalarining birgina muloqot jarayonining o‘zini hosil qilishdan iborat yagona maqsad yo‘lida tuturuqsizlik bilan foydalanilishini mustasno etmaydi. kishilar muloqotga kirishar ekan, savol berish, buyruq, iltimos qilish, biror narsani tushuntirish bilan birga o‘z oldiga boshqalarga ta’sir etish, shu narsani ularga tushuntirish maqsadini qo‘yadi. muloqotning maqsadi kishilarning birgalikdagi faoliyatiga ehtiyojini aks ettiradi. bunda muloqot shaxslararo o‘zaro ta’sir sifatida namoyon bo‘ladi, ya’ni kishilarning birgalikdagi faoliyati jarayonida paydo bo‘luvchi aloqa va o‘zaro ta’sirlar yig‘indisidir. birgalikdagi faoliyat va muloqot ijtimoiy nazorat sharoitida ro‘y beradi. jamiyat ijtimoiy normalar sifatida maxsus xulq-atvor namunalari tuzilishini ishlab chiqqan. ijtimoiy normalar ko‘lami nihoyat keng-mehnat intizomi harbiy burch va vatanparvarlik xushmuomalalik qoidalari ana shular jumlasidandir. ijtimoiy nazorat muloqotga kirishuvchilar bajaradigan rolning “repertuar”iga mos holda namoyon bo‘ladi. psixologiyada …

2 / 12

li rollarni bajaruvchi kishilarning o‘zaro munosabati rolli kutishlari bilan boshqariladi. xohlaydimi yoki yo‘qmi atrofdagilar undan ma’lum namunaga mos keluvchi xulq - atvorni kutadilar. agar rol yaxshi bajarilmasa ijtimoiy-nazorat tomonidan baholanadi, ozmi-ko‘pmi cheklanishlar qilinadi. turli xil rollarni bajarayotgan kishilarning o‘zaro birgalikdagi harakati rollar ehtimoli bilan boshqariladi. rolning qanday bajarilishi sotsial nazorat ostida bo‘ladi, ijtimoiy jihatdan baholanadi, namunadan chetga chiqish esa qoralanadi. jumladan, ota-onalar mehribon, xushmuomala, bolaning aybiga nisbatan shafqatliroq bo‘lishlari kerak-bu rollar ehtimoliga mos bo‘lib tushadi va ijtimoiy jihatdan ma’qullanadi. ammo atrofdagilarga ota-onaning xushmuomalaligi haddan oshib ketayotgani sezilib turadi va qoralanadi. vaqti kelganda ota-ona bolaga nisbatan qattiqqo‘l, talabchan bo‘lishlari lozim. shunday qilib, o‘zaro birgalikda harakat qilayotgan kishilar xulq-atvorining bir-birlaridan kutgan taxminlariga mosligi muloqot jarayonida muvaffaqiyatga erishishning zarur sharti hisoblanadi. kishining boshqalardan eshitishga yoki ularda ko‘rishga tayyor bo‘lgan narsani ulardan kutish mumkinligini bexato va aniq taxmin qilish qobiliyati, malakasi odob deyiladi. odobsizlik-bu muloqot jarayonida muloqotga kirishganlarning o‘zaro birgalikdagi harakatlarining izdan chiqishiga olib …

3 / 12

kutayotganini, nimani eshitishga va undan nimani ko‘rishga tayyor ekanligini to‘g‘ri, aniq, xatosiz ko‘chira olish qobiliyati takt deb ataladi. o‘qituvchi o‘quvchilar jamoasi kishilardan tashkil topganligini unutmasligi har bir o‘quvchi shaxsini e’tibordan chetda qoldirmasligi kerak. o‘quvchilar bilan psixologik aloqaning qisqa muddatga bo‘lsada yo‘qolishi, og‘ir oqibatlarni vujudga keltiradi. inson tarbiyasida eng birinchi va eng muhim ijtimoiy nazorat instituti bu – oiladir. farzand tarbiyasida va barkamol avlodni shakllantirishdan sog‘lom oila muhitini o‘rni kattadir. qolaversa, inson hatti-harakati va xulq-atvori, faoliyatini ta’lim muassasalari, mahalla, mehnat jamoasi, umumdavlat miqyosida esa qonunni himoya qilish organlari (sud, prokuratura, militsiya) ham nazorat qilib boradi va ushbu shaxsga nisbatan ijtimoiy nazorat institutlari vazifasini bajarishadi. sotsiologiyada ijtimoiy me’yor buzish jarayonlarini ijtimoiylikda tushuntiruvchi dastlabki ta’limot e.dyurkgeymning anomiya g‘oyasi edi. bunga ko‘ra eski me’yorlar va qadriyatlar mavjud munosabatlarga mos kelmay qolishi va yangiliklarining o‘rnatilmaganligi natijasida individlar xulq-atvorini tartibga soluvchi qat’iy axloqning mavjud emasligi tushuniladi. r.feris, tiriakyan, t.shibutani va boshqalarning fikricha, deviant xulq-atvor sotsial buzilishilar …

4 / 12

idir. interaksionizm nazariyasiga ko‘ra, (vakillari g.bekker, d.kitsus, k.erikson va boshqalar) xodisani salbiy va ijtimoiy xavfli deb baholash nisbiy bo‘lib, buni jamiyatdagi hukmron guruhlar belgilaydi. shafqatsiz jamiyat himoyasiz insonni jinoyatchi qilib qo‘yib, ezaveradi. z.freydning fikricha, inson xulq-atvorining asosida atrof-muhitni ongli baholash bilan ongsiz ishtiyoq orasida ziddiyat yotadi. ongsizlik asosida esa insonga beshikdan to qabrgacha soyadek ergashib yuradigan, uning barcha fikr va istaklarini belgilaydigan jinsiy rag‘bat – “libid” yotadi. barcha atrofimizdagi voqea-hodisalarni jinsiy rag‘bat belgilaydi. inson ruhiyatidagi barcha jarayonlar hayot instinkti eros va o‘lim instinkti -tanatos o‘rtasidagi kurash natijasi bo‘lib, har qanday xulq-atvor, jumladan noto‘g‘ri xulq-atvor ham, jinsiy rag‘bat va yashash uchun kurash natijasidir. deviant xulq-atvorga r.merton ishlab chiqqan ta’limot zamonaviy sotsiologiyada yetakchi o‘rin tutadi. e.dyurkgeymning anomiyasini rivojlantirib, merton deviant xulq-atvorga quyidagicha ta’rif beradi; “deviant xulq-atvor jamiyatda e’lon qilingan qadriyatlar va rasmiy xulq-atvor standartlari bilan aholi xulq-atvori motivlari va mavjud imkoniyatlarning bir-biriga mos kelmay qolishi natijasidir”. jamiyatning rasmiy tuzilmalari tomonidan maqsadga erishishning …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sotsial nazorat va ijtimoiy qoidalar"

mavzu: sotsial nazorat va ijtimoiy qoidalar. reja: 1. sotsial nazorat 2. ijtimoiy taʼminot huquqi 3. ijtimoiy xulq normalari tushunchasi muloqot maqsadlari kishilarning birgalikdagi faoliyati ehtiyojlarini aks ettiradi. bu hol quruq safsatabozlikning, ya’ni fatik muloqotning, kommunikatsiya vositalarining birgina muloqot jarayonining o‘zini hosil qilishdan iborat yagona maqsad yo‘lida tuturuqsizlik bilan foydalanilishini mustasno etmaydi. kishilar muloqotga kirishar ekan, savol berish, buyruq, iltimos qilish, biror narsani tushuntirish bilan birga o‘z oldiga boshqalarga ta’sir etish, shu narsani ularga tushuntirish maqsadini qo‘yadi. muloqotning maqsadi kishilarning birgalikdagi faoliyatiga ehtiyojini aks ettiradi. bunda muloqot shaxslararo o‘zaro ta’sir sifatida namoyon bo‘ladi, ya’ni kis...

This file contains 12 pages in DOCX format (33.9 KB). To download "sotsial nazorat va ijtimoiy qoidalar", click the Telegram button on the left.

Tags: sotsial nazorat va ijtimoiy qoi… DOCX 12 pages Free download Telegram