1930-yillarda ommaviy qatag’onlarning avj olishi va uning o’zbekistonga ta’siri

PPTX 19 sahifa 827,3 KB Bepul yuklash

19 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 827,3 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 19

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (4 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 19

sovet hokimiyatining o'zbekistonda yuritgan ijtimoiy iqtisodiy siyosati. qatag`onlik siyosati qo’qon davlat unversiteti gumanitar va tillar fakulteti tarix yoʻnalishi talabasi ma’murjonova mushtariybonuning tayyorlagan taqdimoti mavzu: 1930-yillarda ommaviy qatag’onlarning avj olishi va uning o’zbekistonga ta’siri reja: 1930-yillardagi siyosiy vaziyat va qatag‘on siyosatining kuchayishi ommaviy qatag‘onlarning sabablari va amalga oshirish mexanizmlari qatag‘onlar davrida o‘zbekiston ziyolilari taqdiri qatag‘onlarning ijtimoiy-siyosiy oqibatlari mustaqillik davrida qatag‘on qurbonlarini xotirlash va ularning merosini tiklash 1930-yillardagi siyosiy vaziyat va qatag‘on siyosatining kuchayishi 1930-yillar boshida iosif stalin rahbarligidagi sssrda totalitar boshqaruv tizimi to‘liq shakllandi. bu tizimda shaxsga sig‘inish, qo‘rquv va nazorat muhitini yaratish asosiy boshqaruv vositasiga aylandi. partiyaga sadoqatni kuchaytirish, muxolif fikrlarni yo‘qotish bahonasida keng ko‘lamli qatag‘onlar amalga oshirildi. bu jarayonlar “xalq dushmanlarini fosh etish” shiori ostida olib borilib, kommunistik mafkuraga zid deb topilgan har qanday shaxs yoki g‘oya yo‘q qilindi. aynan shu davrda “inqilob dushmanlari”, “millatchilar”, “aksilinqilobchilar” degan soxta tamg‘alar bilan yuz minglab begunoh insonlar jazolandi. jamoalashtirish siyosatiga ko’ra yakka …

2 / 19

ing urf-odati,uni turmush tarzi,eng asosiysi o’lkadagi mavjud shart-sharoitni hisobga olmagan holda, o’ta yuqori sur’atlarda o’tkazildi. bunda o’zbekiston komfirqasining markaziy qo’mitasining 1930yil 17 fevralida qabul kilgash «jamoalashtirish va qoloq xo’jaliklarini tugatish to’g’risida» gi qarori ma’lum darajada rol o’ynaydi. chunki bu qarorda respublikada jamoalashtirishni 17 hududga bo’lib o’tkazish belgilanib, ularni muddatlari ham ko’rsatib qo’yilgan edi. ommaviy qatag‘onlarning sabablari va amalga oshirish mexanizmlari qatag‘onlarning asosiy sabablari quyidagicha edi: stalin tomonidan hokimiyatni to‘liq qo‘lga olish maqsadi; siyosiy raqiblarni yo‘qotish istagi; milliy ozodlik harakatlari va ziyolilar faoliyatidan qo‘rquv; jamiyatda qo‘rquv muhitini o‘rnatish orqali to‘liq itoatni ta’minlash. qatag‘on siyosatini amalga oshirishda nkvd (ichki ishlar xalq komissarligi) muhim rol o‘ynadi. ular odamlarni hech bir dalilsiz “xalq dushmani” deb e’lon qilib, sudsiz hibsga olib, surgun yoki otuv jazolariga hukm qilar edilar. bu holat 1937–1938-yillarda eng yuqori cho‘qqisiga chiqdi. qatag‘onlar davrida o‘zbekiston ziyolilari taqdiri o‘zbekistonda qatag‘onlar asosan milliy uyg‘onish harakati vakillari — “jadidlar”ga qarshi yo‘naltirilgan edi. ular xalqni ma’rifat, …

3 / 19

bu insonlarning aksariyati 1937–1938-yillarda otuv jazosi bilan yo‘q qilindi. ularning asarlari taqiqlanib, nomlari bir necha o‘n yillar davomida tilga olinmadi. bundan tashqari chet elda bo`lib kelgan bir qancha ziyolilarimiz sattor jabbor, solih muhammad, maryam sultonmurodova, xayriniso majidxonova va boshqalar ham asossiz qatag`on siyosatining qurboni bo`ldilar. ularning ko`plari shu siyosatdan bezib, chet ellarda vatandan yiroqda qolib ketdilar. o`zbekistonda qatag`on siyosati minglab ziyolilarimizni o`z domiga torgan edi. shundaylardan yana biri munavvarqori abdurashidxonovdir. u nafaqat toshkent jadidlari, balki turkiston va rossiya musulmonlari orasida ham obro` qozonadi. u fevral inqilobidan keyin siyosiy hayotda faol ishtirok etish bilan birga «najot», «kengash» ro`znomalarini tashkil etib ularga muharrirlik qiladi. oktabr to`ntarishidan keyin esa munavvarqori yangi maxsus va oliy ta`lim asoschilaridan biri sifatida faoliyat ko`rsatadi. birin-ketin qatag`on to`lqini ko`zga ko`ringan o`zbek ziyolilarini ham yo`q qila boshladi. shulardan biri shoir usmon nosir edi. u namangan shahrida dunyoga keladi. usmon nosirni hibsga olishga sabab bo`lgan bahona haqidagi so`nggi vaqtda matbuotda …

4 / 19

hirin faoliyat yuritdilar. biroq, mustabid tuzumning mash`um qatag`onlik siyosati xx asrning 30-yillarida vatan va millat istiqboli uchun kurashuvchi barcha fidoyi insonlarni deyarli qatag`on qildi. ularni «vatan xoini», «xalq dushmani», «panturkist», «panislomist», «angliya josusi» kabi o`ylab topilgan sohta nomlar bilan badnom qilindi. ii-jaxon urushidan so`ng qatag`onlarning yangi oqimi boshlandi. bu davrda asosan, shoir va yozuvchilar, fan va madaniyat xodimlari ayblov ishlariga tortildilar. atoqli shoir va yozuvchilarimizdan m.shayxzoda, mirtemir, sayyid ahmad va boshqalarni misol qilib keltirishimiz mumkin. stalinning o`limidan so`nggina nohaq qatag`on qilinganlarni oqlash jaryoni o`z ishini boshladi. 1980 yillarga kelib «paxta ishi», «o`zbeklar ishi» deb nom olgan sohta atamalar bilan qatag`onlarning navbatdagi to`lqini mamlakatimiz siyosiy hayotida amalga oshirildi. bu o`rinda shuni ta`kidlash joizki, ushbu o`ylab topilgan jinoiy ishlar ortidan xalqimiz nomini butun dunyoga yomonotliq qilib ko`rsatish, milliy g`urur va sha`nimizni yerga urish maqsad qilingan edi. shu bahonada xalqimiz ichidan yetishib chiqqan minglab ilg`or paxtakorlar, zahmatkash insonlar siyosiy tizimning qurboniga aylantirildilar. faqat …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 19 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"1930-yillarda ommaviy qatag’onlarning avj olishi va uning o’zbekistonga ta’siri" haqida

sovet hokimiyatining o'zbekistonda yuritgan ijtimoiy iqtisodiy siyosati. qatag`onlik siyosati qo’qon davlat unversiteti gumanitar va tillar fakulteti tarix yoʻnalishi talabasi ma’murjonova mushtariybonuning tayyorlagan taqdimoti mavzu: 1930-yillarda ommaviy qatag’onlarning avj olishi va uning o’zbekistonga ta’siri reja: 1930-yillardagi siyosiy vaziyat va qatag‘on siyosatining kuchayishi ommaviy qatag‘onlarning sabablari va amalga oshirish mexanizmlari qatag‘onlar davrida o‘zbekiston ziyolilari taqdiri qatag‘onlarning ijtimoiy-siyosiy oqibatlari mustaqillik davrida qatag‘on qurbonlarini xotirlash va ularning merosini tiklash 1930-yillardagi siyosiy vaziyat va qatag‘on siyosatining kuchayishi 1930-yillar boshida iosif stalin rahbarligidagi sssrda totalitar boshqaruv tizimi to‘liq shakllandi....

Bu fayl PPTX formatida 19 sahifadan iborat (827,3 KB). "1930-yillarda ommaviy qatag’onlarning avj olishi va uning o’zbekistonga ta’siri"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: 1930-yillarda ommaviy qatag’onl… PPTX 19 sahifa Bepul yuklash Telegram