o'rta osiyoning qadimgi xalqlari haqida xitoy manbalari

PPTX 24 pages 2.1 MB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.1 MB

File type PPTX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

prezentatsiya powerpoint mavzu: o'rta osiyoning qadimgi xalqlari haqida xitoy manbalari jahon xalqlari tarixidan ma‘lumki, o‘rta osiyo qadim zamonlardan sharqning g‘arbga tomon darvozasi iqtisodiy va madaniy aloqalar uzatuvchi bo‘g‘in ro‘lini o‘ynab kelgan. sharq xalqlari g‘arb sari turli maqsadni ko‘zlab intilishlarida hech qachon o‘rta osiyo hududlarini cheklab o‘tmaganlar. qadimda va o‘rta asrlarda yevroosiyo dashtlari aholisi, ayniqsa oltoy, janubiy sibir, shimoliy xitoy hududlari nafaqat iqtisodiy, balki etnomadaniy jihatdan ham o‘rta osiyo bilan o‘zaro uzviy aloqada bo‘lgan. bu haqda arxeologik manbalar ko‘p material beradi. arxeolog a.v.vinogradov bu aloqa natijalarini neolit va eneolit davri urolorti, shimoliy va sharqiy qozog‘iston yodgorliklari bilan qadimgi xorazmning kaltaminor madaniyati materiallari misolida yaxshi kuzatadi. bronza davriga kelganda, ayniqsa yilqichilik rivojlanib, ot va tuyadan tez yuruvchi transport hayvoni sifatida foydalanish kashf etilgach, janubiy sibir va o‘rta osiyo qabilalari o‘rtasidagi aloqalar jonlanib ketdi. mil.avv. ii ming yillikning o‘rtalariga kelganda markaziy osiyoning cho‘l va dasht mintaqalarida, ayniqsa uning janubiy sibir, tog‘li oltoy, janubi-sharqiy …

2 / 24

hak bilan ta‘minlab borish bo‘lib qoldi. dasht aholisining hali davlat tuzilmalari shakllanmagan. qabilaviy tartib-qoidalari hukm surgan jamiyatida yangi yaylovlarni o‘zlashtirish uchun o‘zaro kurashlar muqarrar edi. o‘sha davr talabiga ko‘ra, chorvadorlar jamoalarida jangovar suvoriylar, ya‘ni erkin arxeologik tadqiqotlar natijalariga ko‘ra, mil. avv. ii ming yillikning o‘rtalaridan boshlab, o‘rta osiyoning shimoli-sharqidan sidaryoning quyi havzalariga markaziy osiyoning dasht aholisi jadal kirib kela boshlaydi. dastlab ular amudaryoning quyi havzalariga joylashadilar (tozabog‘yob madaniyati). ularning bir qismi sirdaryoning o‘rta havzasi, ya‘ni janubiy qozog‘iston va toshkent vohasiga kirib kelib, yettisuv orqali qadimgi farg‘onaga (qayroqqum madaniyati), undan qayroqqum orqali ustrushona va so‘g‘diyona hududlariga yetib boradilar. hozirgi kunda ularning moddiy madaniyat izlari butun o‘rta osiyo hududlari bo‘ylab keng tarqalgan. ularning izlari hatto o‘rta osiyoning qadimgi dehqonchilik mintaqalarida aynan murg‘ob vohasi yodgorliklarida ham uchraydi. bronza davridan boshlangan bu migratsiya jatumanlari moddiy madaniyat va qadimgi yozma manbalar tahliliga ko‘ra, muntazam ravishda to so‘nggi o‘rta asrlargacha davom etgan. qang’ davlati. xitoy manbalarida …

3 / 24

eng ko‘lamli arxeologik qazishmalar kanguy davlatining joylashgan hududi haqida tarixiy haqiqatni yuzaga chiqardi. turon podsholarining bosh shahri qang‘diz — hozirgi toshkent viloyatining oqqo‘rg‘on tumanida joylashgan. qang‘ashahar xarobasi ekanligi aniqlandi. xitoy manbalariga ko‘ra, qang‘arlarda davlat bo‘lganligi haqida ma‘lumotlar bor. iskandar harbiy yurishlaridan keyin o‘rta osiyoning qadimgi erksevar ko‘chmanchi qabilalar janubda yunon-baqtriya davlati tashkil topgach, darxol shimolda ko‘chmanchi qabilalar va o‘troq aholi mahalliy hokimliklari ittifoqi asosida o‘z davlatini tuzadilar. bu davlat yarim o‘troq, yarim ko‘chmanchi qabilalar konfederatsiyasi sifatida tashkil topgan qang‘ davlati edi. muntazam harbiy kuchga ega bo‘lgan bu davlatning siyosati o‘rta osiyo janubida tarkib topgan yunonlar hukmronligiga qarshi qaratilgan edi. shunisi alohida tahsinga sazovorki, bu davlat aholisi ikki tilda (sug‘diy va turkiy) so‘zlashuvchi qabila va elatlardan tashkil topgan bo‘lib, bu zaminda yashovchi qadimgi eroniy tillarda so‘zlashuvchi tubjoy xalqlarning janubiy sibir, oltoy, janubi-sharqiy urolorti, sharqiy turkiston va yettisuv viloyatlarida yashovchi turkiy qabilalar bilan aloqalari, yaqinlashish jatumanlari jadallashadi. natijada, mil.avv. iii asrdan boshlab …

4 / 24

a vujudga keladi (xitoycha «xuanxe»-«sariq daryo» ma’nosini anglatadi). xitoyliklar «beqaror daryo», «minglab ofatlar daryosi» deb ham tariflangan xuanxeo’zanini tez-tez o’zgartirib turardi. o’rtacha har ikki -uch yilda bir marotaba kuchli va sertalofat suv toshqinlari bo’lib o’tadi odamlar bu toshqinlardan tepalik joylarda jon saqlab qolishardi. miloddan avvalgi 3 mingyillikda xitoyda qabilalar ittifoqlari paydo bo’la boshladi. mil.avv. 2 mingyillik oxirida ittifoq-shaharlar yagona davlatga birlashdi,bu davlat nomi uning bosh shahri nomi kabi «shan»deb atalgan. mil.avv.2mingyillik oxirida shanga qo’shni chjou qabilasi bostirib kiradi,uning hukmdori shan yerlarini o’zinikiga qo’shib oldi va «chjou» degan katta davlatlarni bunyod etdi. davlat ulkanligi bois hukmdorlar uni «zafaryor» yoki «o’rta podsholik» deb,o’zlarini esa «osmon o’g’illari» deb atashardi.butun markaziy xitoy ana shu davlat tarkibiga kirgan edi. aholining mashg’ulotlari. dehqonchilik xitoyda azaldan etiborli va fahrli kasb hisoblab kelingan. xitoyda asosiy dehqonchilik ekinlari javdar va bug’doy bo’lgan. keyinchalik xitoyliklar sholi yetishtira boshladilar. miloddan avvalgi viii-vii asrlarda chjou davlatida markaziy hokimiyat zaiflasha boshladi. ayrim viloyatlar …

5 / 24

n davlati hukmdori boshchilik qiladi. sin davlati hukmdori raqiblarini tor-mor etdi, xitoyni o’z hokimiyati ostida birlashtirdi. shundan keyin u sin shixauandinomini qabul qilgan, bu nom sinning birinchi hukmdori degan ma’noni bildiradi. miloddan avvalgi 246-210 yillar sin shixauandihukmronligi. sin shixauandi davlati hududini 36 viloyatga taqsimlagan hukmdor har biriga imperator noyiblarini rahbar etib tayinladi. aslida qattiqo’l odam bo’lgan sin shixuandi o’z raqiblarini shafqatsizlarcha qirib tashladi. sin shixauandining hukmronligi davrida xitoy gullab yashnadi:dehqonchilik,hunarmandchilik va savdo-sotiq rivojlandi. buyuk xitoy devori. sin shixuandi hukmronligi davrida xitoyda ko’chmanchi xunnlarning ahyon-ahyondagi hujmlaridan himoyalanish uchun buyuk devorni bunyod etish boshlab yuborildi. buyuk xitoy devorining balandligi 12 metr. buyuk xitoy devorining kengligi 5 metr. buyuk xitoy devorining uzunligi esa qariyb 4000 kilometrni tashkil etadi. qadim zamonlarda dushman qo’shinlari uchun jiddiy to’siq bo’lib xizmat qilgan negaki otliq qo’shinlar undan oshib o’ta olmas qal’alarni shturm bilan zabt etishni esa ko’chmanchilar hali uddalay olishmasdi. podsho va amaldorlari yuz minglab dehqonlarni devor qurilishida …

6 / 24

d etish hisoblangan mil. avv. 206-yilda sin sulolasiga qarshi dehqonlar qo'zg'oloni alangalanib ketdi. qo’zg’olonga lyu bandegan kishi boshchilik qilgan edi. qo'zg'olonchilar poytaxtni egallab oldilar. imperiya vayronalarida xon sulolasi boshchiligida yangi davlat barpo etildi. xon sulolasi davlati imperator u di hukmronligi davrida (mil. avv. 140-87-yillar) eng qudratli davlatga aylangan, mil. 220-yilga qadar mavjud bo'lgan edi. sharqdagi boshqa davlatlardagi kabi xitoyda ham mavjud yerlar hukmdorniki hisoblanar, aholi natural soliqlar to'lar, turli mehnat majburiyatlarini bajarar edi . qadimgi xitoy yozuvi. qadimgi xitoy ko`hna mis va mesopotamiya singari o`z yozuvi va adabiyotiga ega bo`lgan. qadimgi xitoyliklar hozirgi kunimizdan 3,5–4 ming yil ilgari o`zlarining yozuvlarini yaratganlar. ularning yozuvi ham misrliklarniki singari rasm-belgilardan – iyerogliflardan iborat bo`lgan. har bir iyeroglif – belgi butun bir so`zni ifoda etgan. bir kichik shoxcha belgisi «daraxt», ikkitasi «o`rmon», uchtasi esa «chakalakzor» kabi ma`nolarni bildirgan. xitoyda dastlabki yozuv miloddan avvalgi ii mingyillikda kashf etilgan. bu shan-in davlati davriga to`g`ri kelgan. o`shanda …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'rta osiyoning qadimgi xalqlari haqida xitoy manbalari"

prezentatsiya powerpoint mavzu: o'rta osiyoning qadimgi xalqlari haqida xitoy manbalari jahon xalqlari tarixidan ma‘lumki, o‘rta osiyo qadim zamonlardan sharqning g‘arbga tomon darvozasi iqtisodiy va madaniy aloqalar uzatuvchi bo‘g‘in ro‘lini o‘ynab kelgan. sharq xalqlari g‘arb sari turli maqsadni ko‘zlab intilishlarida hech qachon o‘rta osiyo hududlarini cheklab o‘tmaganlar. qadimda va o‘rta asrlarda yevroosiyo dashtlari aholisi, ayniqsa oltoy, janubiy sibir, shimoliy xitoy hududlari nafaqat iqtisodiy, balki etnomadaniy jihatdan ham o‘rta osiyo bilan o‘zaro uzviy aloqada bo‘lgan. bu haqda arxeologik manbalar ko‘p material beradi. arxeolog a.v.vinogradov bu aloqa natijalarini neolit va eneolit davri urolorti, shimoliy va sharqiy qozog‘iston yodgorliklari bilan qadimgi xorazmning kaltaminor...

This file contains 24 pages in PPTX format (2.1 MB). To download "o'rta osiyoning qadimgi xalqlari haqida xitoy manbalari", click the Telegram button on the left.

Tags: o'rta osiyoning qadimgi xalqlar… PPTX 24 pages Free download Telegram