mehnatga haq tolash xarajatlari

DOC 33 pages 164,0 KB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 164,0 KB

Fayl turi DOC

Pages 33

Updated Dek 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

ijtimoyi- iqtisodiy fanlar fakulteti .buxgalteriya va audit yo’nalishi talabasi 224-guruh mamatnazarov nizomjon mavzu: mehnatga haq tolash xarajatlari reja: 1. mehnat va ish haqi haqida tushuncha hamda uni hisobga olishning vazifalari 2. mehnatga haq to’lashning shakllari va tizimlari hamda ularni hujjatlashtirish 3. mehnat ta’tili va kasallik bo’yicha qo’shimcha haq hisoblashni hujjatlashtirish 1. mehnat va ish haqi haqida tushuncha hamda uni hisobga olishning vazifalari jamiyatda moddiy ne’matlarni ishlab chiqarish jarayoni mehnat quroli va mehnat buyumlaridan tashqari, bevosita jonli mehnat ham o’z ichiga oladi. ishlab chiqarish jarayonida ishlab chiqarish vositalaridan foydalanib kishining iste’molini qondiradigan mahsulot vujudga keltiriladi. xo’jalik yuritishning bozor tizimiga o’tish sharoitida mehnatga haq to’lash, ijtimoiy qo’llab-quvvatlash va xodimlarni himoya qilish sohasidagi davlatning ko’plab vazifalari bevosita korxonalarga berilgan. mehnatga haq to’lashning shakllari, tizimlari va miqdorini, mehnat natijasiga qarab rag’batlantirishni korxonalar mustaqil o’zlari belgilaydi. «ish haqi» degan tushuncha hozir qonunchilik asosida ishlamagan vaqtlari uchun ham pul va natura shaklida hisoblangan ish haqining barcha …

2 / 33

n bog’liq bo’lgan aholi zararlarini qoplash ijtimoiy kafolatdagi yangilik bo’lib hisoblanadi. aholini ijtimoiy himoyalash va qo’llab - quvvatlashda ijtimoiy sug’urta, pensiya fondi, bandlik fondi va boshqa davlat budjetidan tashqari fondlari alohida o’rin egallaydi. ularning tashkil etilishi tegishli qonuniy hujjatlar bilan tartibga solinadi. barcha budjetdan tashqari fondlar maxsus maqsadli ajratmalar va boshqa manbalar hisobidan tashkil etilib, davlat budjetidan ajralgan holda faoliyat ko’rsatadi va muhim ijtimoiy tadbirlar va rejalarni moliyalashtirishda foydalaniladi. mehnatga haq to’lash bo’yicha hisoblashishlar buxgalteriya hisobi schyotlarining 6710-«mehnat haqi bo’yicha xodim bilan hisoblashishlar» passiv schyotida yuritiladi. mehnat va unga haq to’lash hisobi korxonaning hisob tizimida asosiy o’rinlardan birini egallaydi va u mehnatning son hamda sifati, iste’molga yo’naltiriladigan mablag’lardan foydalanish ustidan operativ nazoratni ta’minlashga qaratilgan. xo’jalik yuritishning yangi sharoitida mehnat va unga haq to’lash hisobining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: · soliqlar va ish haqidan ushlanmalar ham qo’shilgan holda korxona xodimlari bilan mehnatga haq to’lashga doir hisob-kitoblarni o’z vaqtida olib borish; · …

3 / 33

mi, mehnatni normalashtirish va mehnatga haq to’lash shakllari. sifat jihatidan mehnat tarif tizimi bilan baholanadi, sarflangan mehnat miqdori normalashtirish bilan hisobga olinadi, ish haqi hisoblash tartibi esa mehnatga haq to’lash shakllari bilan aniqlanadi. ishchilar mehnatiga haq to’lashda tarif setkasi asos bo’lib hisoblanadi. tarif setkasi ishlovchilarning malakasi, mehnatga haq to’lash shakli va mazkur sohaning xalq xo’jaligidagi ahamiyatini inobatga olgan holda tuziladi. tarif tizimiga quydagilar kiritiladi: - bir soat yoki bir kunlik mehnatiga to’lanadigan haq miqdorini belgilovchi tarif stavkasi; - haq to’lashda ish va ishchilarning (malakasi) turli razradlari orasidagi munosabatlarini ko’rsatuvchi tarif setkasi; - tarif-malakaviy ma’lumotnoma. uning yordamida tarif setkasiga binoan ish va ishchining razradi aniqlanadi. oddiy ishlar 1-razradli ishchining tarif stavkasi bilan to’lanadi. mehnat malakasi darajasiga, ya’ni belgilangan tarif razryadi va tarif koeffitsiyentiga, qarab qolgan razradlarning tarif stavkalari bu razraddan ortiq bo’ladi. tarif razradi har bir ishlab chiqarish operatsiyasiga, har bir ish turiga tayinlanadi, shuning uchun ish bajarish normalarini hisobga olgan …

4 / 33

di va tarif koeffitsientlari orqali turli xil razryaddagi ish va ishchilar (malaka) o’rtasidagi meіnatga іaq to’lash nisbatini namoyon etadi (6.1 -jadvalga qarang). 2008 yil 16 noyabrdan boshlab yagona tarif setkasi bo’yicha boshlang’ich (nolinchi) razryadning minimal miqdori oyiga 28040 so’mni tashkil qiladi (o’zr prezidentining 22.10.2008 yildagi "2008 yilning 16 noyabrdan boshlab ish іaqi, pensiyalar, stipendiyalar va ijtimoiy nafaqalar miqdorini oshirish to’g’risida"gi farmoni). jadval. mehnatga haq to’lash bo’yicha yagona tarif setka mehnatga haq to’lash bo’yicha razradlar nolinchi razradga nisbatan tarif koeffitsiyentlari mehnatga haq to’lash bo’yicha razradlar nolinchi razradga nisbatan tarif koeffitsiyentlari 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 1,000 2,377 2,616 2,878 3,165 3,467 3,783 4,112 4,454 4,797 5,147 5,503 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 5,870 6,242 6,617 7,000 7,388 7,781 8,180 8,585 8,995 9,411 9,830 ishchining ish haqi yoki oklad summasini aniqlash uchun nolinchi razryadning mehnatiga to’lanadigan summani mazkur ishchiga …

5 / 33

imal o’lchami aniqlanadi. chunonchi, nolinchi razradning minimal ish haqisi 28040 so’m va (40 soatlik ish haftasida) ish vaqtining o’rtacha oylik fondi 169,2 soat bo’lgan taqdirda soatlik tarif stavkasining o’lchami 165,72 so’m bo’ladi (28040 : 169,2). 1-razrad stavkalarini mehnatga haq to’lash shakllari (ishbay ishchilar va vaqtbay ishchilar), shuningdek kasb guruhlari va ish turlari (uch guruh stavkalar) bo’yicha tabaqalashtirib korxona mehnatga haq to’lash bo’yicha tarif setkasini ishlab chiqishi mumkin. har bir korxona moliyaviy imkoniyatlari va boshqa ishlab chiqarish ko’rsatkichlariga qarab o’zining tarif koeffitsiyentlarini ishlab chiqadi. hozirgi vaqtda byudjetdan moliyalashtiriladigan muassasasalar, tashkilotlar va korxonalarda xodimlar mehnatiga haq to’lash o’zr vmning 2006 yil 26 oktyabrdagi 218-sonli qarori bilan tasdiqlangan yagona tarif setkasi (yats)ga asosan olib boriladi. u o’z ichiga 22 tarif razryadini oladi va tarif koeffitsientlari orqali turli xil razryaddagi ish va ishchilar (malaka) o’rtasidagi mehnatga haq to’lash nisbatini namoyon etadi. shundan kelib chiqqan holda, 1-razryad xodimning tarif maoshi, nolinchi razryad tarif stavkasini uning …

6 / 33

belgilangan vaqt (soat, smena, oy) birligida ishlab chiqarsa bo’ladigan normalashtiriluvchi mahsulot birligi (dona, metr, tonna)ning miqdori ishlab chiqarish normasi bilan belgilanadi. vaqt normasi esa ma’lum tashkiliy-texnikaviy sharoitlarda ish bajarish uchun zarur bo’ladigan vaqtni (min., soat) nazarda tutadi. korxonalarga mehnatga haq to’lash shakl va tizimlarini mustaqil belgilash huquqi berilgan. mehnatga haq to’lashning ikkita shakli mavjud: ishbay va vaqtbay. mehnatga ishbay shaklida haq to’langanda ish haqi, mahsulotning sifati, murakkabligi va ish sharoitini hisobga olgan holda, ishlab chiqarilgan mahsulot birligining miqdoriga bog’liq. vaqtbay shaklida ish haqi, xodimlar malakasi va ish sharoitini hisobga olgan holda, sarflangan (haqiqiy ishlagan) vaqtning miqdoriga bog’liq. ishbay ish haqi shakli ishchilarni, ilg’or tajribalardan foydalangan holda, mehnat unumdorligini oshirishga moddiy jihatdan qiziqtiradi. mehnatga haq to’lashning bu shaklida ishlab chiqarilgan mahsulot sifatini qat’iy tekshirish zarur. mehnatga haq to’lashning ishbay shakli quyidagi mehnatga haq to’lash tizimlariga bo’linadi: to’g’ri ishbay, ishbay-mukofot, akkord, ishbay-progressiv, egri ishbay tizim. ishchiga ish haqini, mehnatga haq to’lashning to’g’ri …

7 / 33

y-mukofot shaklida, to’g’ri ishbay baholardagi ish haqidan tashqari, qo’shimcha ravishda o’rnatilgan ko’rsatkichlarni (ish sifati, shoshilinchliligi, mijozlar tomonidan asoslangan shikoyatlarning yo’qligi va hokazo) bajarganligi yoki oshirib bajarganligi uchun mukofot hisoblanadi. mukofotlar ishbay ish haqi bo’yicha haqiqatda ishlab berilgan vaqt uchun hisoblanadi. misol: chilangar bir oyda 120 ta, har birinung bahosi - 455 so’mlik buyum ishlab chiqardi. buyumni tayyorlashga 1,7 kishi/soat sarflanadi. ishlab chiqarish me'yorlarini bajarganlik uchun ishbay ish haqidan 5% miqdorida, me'yordan oshirib bajargan har bir foiz uchun ishbay ish haqining 1% miqdorida mukofot to’lananishi ko’zda tutilgan. chilangar tomonidan 24 smena 8 soatdan ishlab berilgan. chilangar 120 ta buyumni qayta ishladi, shunga ko’ra uning to’g’ri ishbay ish haqi 54600 so’mni tashkil etadi (120 x 455). buyumlarni qayta ishlashga ketgan vaqt 192 soatni tashkil etdi (24 smena 8 soatdan). 1 dona buyumni tayyorlashga 1,7 kishi/soat sarflanadi, bundan kelib chiqib vaqt me'yorini bajarish 106,3% ni ((120 x 1,7):(24 x 8) x 100) tashkil …

8 / 33

ing shaxsiy jamg’arib boriladigan pensiya hisobvaraqlariga majburiy har oylik badallar xodimlarning hisoblangan ish haqi (daromadi)dan 1 foiz miqdorida, ushbu summaning qonun hujjatlariga muvofiq hisoblab chiqarilgan jismoniy shaxslarning daromadiga solinadigan soliqning tegishlicha kamaytirilgan summasi hisobiga amalga oshiriladi. ushbu operatsiyalar bugalteriy hisobida quyidagicha aks ettiriladi: t/r xo’jalik operatsiyalarining mazmuni summa schetlar korrespondentsiyasi yozuvlarni tasdiqlovchi hujjatlar debet kpedit 1 ish haqi va mukofot hisoblandi (54600+2730+3412,5). 60769,8 2010, 2310, 2510 6710 hisob-kitob yoki hisob-kitob-to’lov qaydnomasi 2 yagona ijtimoiy to’lov hisoblandi 60769,8 x 24% 14584,75 2010, 2310, 2510 6520 hisob-kitob yoki hisob-kitob-to’lov qaydnomasi 3 sug’urta badallari hisoblandi 60742,5 x 2,5% 1519,25 6710 6520 hisob-kitob yoki hisob-kitob-to’lov qaydnomasi 4 yagona ijtimoiy to’lov va xodimning sug’urta badallari o’tkazildi 14584,75 1519,25 6520 5110 to’lov topshiriqnomasi xodimga ish haqini, mehnatga haq to’lashning ishbay-progressiv shaklida hisoblash. ishchilar mehnatiga haq to’lashning ishbay-progressiv shaklida, o’rnatilgan boshlang’ich me'yor (negiz)lar chegarasida to’g’ri ishbay narxlarida, bu me'yordan ortiqchasi - oshirilgan narxlarda amalga oshiriladi. ishbay baholarning …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "mehnatga haq tolash xarajatlari"

ijtimoyi- iqtisodiy fanlar fakulteti .buxgalteriya va audit yo’nalishi talabasi 224-guruh mamatnazarov nizomjon mavzu: mehnatga haq tolash xarajatlari reja: 1. mehnat va ish haqi haqida tushuncha hamda uni hisobga olishning vazifalari 2. mehnatga haq to’lashning shakllari va tizimlari hamda ularni hujjatlashtirish 3. mehnat ta’tili va kasallik bo’yicha qo’shimcha haq hisoblashni hujjatlashtirish 1. mehnat va ish haqi haqida tushuncha hamda uni hisobga olishning vazifalari jamiyatda moddiy ne’matlarni ishlab chiqarish jarayoni mehnat quroli va mehnat buyumlaridan tashqari, bevosita jonli mehnat ham o’z ichiga oladi. ishlab chiqarish jarayonida ishlab chiqarish vositalaridan foydalanib kishining iste’molini qondiradigan mahsulot vujudga keltiriladi. xo’jalik yuritishning bozor tizimiga o’tis...

This file contains 33 pages in DOC format (164,0 KB). To download "mehnatga haq tolash xarajatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: mehnatga haq tolash xarajatlari DOC 33 pages Free download Telegram