baholash va kalkulyasiya

DOCX 14 pages 27.5 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 27.5 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

ijtimoyi- iqtisodiy fanlar fakulteti .buxgalteriya va audit yo’nalishi talabasi 224-guruh talabasi yo’ldoshev sarvar baholash va kalkulyasiya. iqtisodiyotni boshqarishda baholash va uning ahamiyati. xo`jalik yurituvchi sub’ektlarda mablag` va ularning manbalarini baholash usuli yordamida ifodalash. reja: 1. baholash va uning ahamiyati. 2. asosiy mablag‘larni baholash. 3. materiallarni baholash usullari. 4. kalkulyasiya buxgalteriya hisobi usulining bir elementi sifatida. 5. xarajatlarni guruhlash tamoyillari. . tayanch iboralar: baholash, boshlang‘ich qiymat, eskirish summasi, xarid bahosi, bozor bahosi, haqiqiy baho, fifo, lifo, aveko, qiymat, pul o‘lchov birligi, mahsulot tannarxi, foyda, zarar, ishlab chiqarish xarajatlari, davr xarajat- lari. 1. baholash va uning ahamiyati. buxgalteriya hisobi usuli elementlaridan biri baholash bo‘lib, uning ahamiyati butun xalq xo’jaligi miqyosida ham kattadir. barry elliot, jamie elliot “financial accounting and reporting”da “baholash - xo’jalik mablag‘lari, majburiyatlar va xo‘jalik jarayonlarini pul o‘lchov birligida aks ettirish usulidir”- deydi. ya'ni “evaluation is a method of reflecting the economic resources, liabilities and business processes in monetary units.” …

2 / 14

ona mulklari baholanayoganda ularni tuzilishi, foydalanilishi, ishlab chiqarishda qatnashishi, maqsadli mo‘ljali kabi xususiyatlari e’tiborga olinadi. masalan: savdo korxonalarida tovarlar sotib olish va sotish baholarida hisobga olinadi. yana bir mablag‘ - asosiy vositalar hisobi yuritishda qo‘yidagicha baholardan foydalaniladi. boshlangich qiymat - asosiy vositalarni xarid qilish, keltirish, tashish, o‘rnatish va umuman foydalanish holatiga keltirish bilan bog‘liq xarajatlar yigindisidan iborat. joriy qiymat - ma’lum bir muddatga amaldagi bozor baholariga moslashtirilgan asosiy vosita qiymati yoki manfaatdor tomonlar o‘rtasida almashiladigan asosiy vosita summasi. joriy qiymat asosiy vositalar qayta baholashishi natijasida vujudga keladi. 2. asosiy mablag‘larni baholash. asosiy vositalar qayta baholanishi esa ikki holat natijasida vujudga keladi: - hukumat qaroriga ko‘ra; - ta’sischilar qaroriga asosan. koldik qiymat - bu asosiy vositalarni boshlang‘ich yoki joriy qiymat bilan jamgarilgan amortizatsiya summasi farqidir. tugatish qiymati - asosiy vositani foydali foydalanish muddati oxirida tugatish natijasida vujudga kelishi mo‘ljallanayotgan qiymatdan, hisobdan chiqarish bo‘yicha kutilayogan xarajatlar ayirmasidir. amortizatsiya qilinadigan qiymat - bu …

3 / 14

talar baholanishi hisobot ma’lumotlarni keltirildi. quyida esa korxona ba’zi mulklarini baholanishi hisobot so‘z yuritamiz. 3. materiallarni baholash usullari. materiallar aylanma mablag‘lar xisoblanib, ularni korxona xo‘jalik faoliyatidagi xarakati tez amalga oshadi. materiallar xar bir turini tayyorlash ular xaqiqiy tannarxini aniqlash, hisoblash ko‘pgina hisoblashishni, hamda vaqtni talab etadi. materiallarni baholashda qo‘yidagi baholardan foydalaniladi: materiallarni reja bahosi va haqiqiy tannarhi. materiallarni xaqikiy tannarxi va reja bahosi bo‘yicha baholari o‘rtasidagi farq analitik hisob orqali aniqlanadi va «materiallar qiymati o‘rtasidagi farqlar» - 1610 schetda aks ettiriladi. materiallar xaqikiy tannarxini aniqlashda baholashni qo‘yidagi usullaridan foydalaniladi: 1o‘rtacha tannarx aveco. 2 .fifo - o‘rtacha chamalangan baholar bo‘yicha, birinchi tushum - birinchi xarajat. 3 .lifo - o‘rtacha chamalangan baholar bo‘yicha, ohirgi tushum - ohiri xarajat. buxgalteriya hisobi milliy standartining № 5 sonida materiallarni baholashda aveco usulidan foydalanish tavsiya etilgan. majburiyatlar baholanishi tomonlar kelishuviga asosan, pul ko‘rinishida aks ettiriladi. sud qaroriga ko‘ra, vujudga kelgan majburiyat summasi esa, sudning tegishli qaroriga …

4 / 14

shakllanish tartibi to‘g‘risida»gi nizomga asosan xarajatlar ishlab chiqarish va davr xarajatlariga bo‘linadi. ishlab chiqarish xarajatlari ishlab chiqarilgan mahsulot tannarxini tashkil etadi. davr xarajatlari korxonaning foyda yoki zararlari hisobidan qoplanadi. kalkulyasiya - tannarxni aniqlash demakdir. ushbu usuldan korxona mulklaridan ba’zilari hisobini yuritishda foydalaniladi. masalan: ishlab chiqarilgan mahsulot, material tannarxini aniqlash. shuningdek, savdo korxonalaridagi muomala xarajatlari, moddalari, summalarini tovarlar bo‘yicha tegishli ravishda taqsimlashda ham kalkulyasiyadan foydalaniladi. o‘zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining 1999 yil 5 fevraldagi 54-son qarori bilan tasdiqlangan (2003 yildagi o‘zgarishlar bilan) «maxsulotlarining tarkibi hamda moliyaviy natijalarni shakllantirish tartibi to‘g‘risida nizom»da, xo‘jalik yurituvchi sub’ektlar faoliyatida vujudga keladigan xarajatlar tarkibi yoritib berilgan. buxgalteriya hisobining ushbu usuli boshqa usullar bilan uzviy bog‘liqlikdadir. umuman, e’tibor berilsa, buxgalteriya hisobining hamma usuli ham o‘zaro uzviy bog‘liqlikdadir. kalkulyasiya usulini schetlar tizimi bilan bog‘liqligi shundaki, kalkulyasiya qilinishi talab etilayotgan mablag‘ bilan bog‘liq xarajatlar tegishli schetlarda aks ettirilganligidir. baxolash bilan kalkulyasiyaning bog‘liqligi shundaki, kalkulyasiya orqali aniqlangan tannarxlar baholash ko‘rinishida hisobga …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "baholash va kalkulyasiya"

ijtimoyi- iqtisodiy fanlar fakulteti .buxgalteriya va audit yo’nalishi talabasi 224-guruh talabasi yo’ldoshev sarvar baholash va kalkulyasiya. iqtisodiyotni boshqarishda baholash va uning ahamiyati. xo`jalik yurituvchi sub’ektlarda mablag` va ularning manbalarini baholash usuli yordamida ifodalash. reja: 1. baholash va uning ahamiyati. 2. asosiy mablag‘larni baholash. 3. materiallarni baholash usullari. 4. kalkulyasiya buxgalteriya hisobi usulining bir elementi sifatida. 5. xarajatlarni guruhlash tamoyillari. . tayanch iboralar: baholash, boshlang‘ich qiymat, eskirish summasi, xarid bahosi, bozor bahosi, haqiqiy baho, fifo, lifo, aveko, qiymat, pul o‘lchov birligi, mahsulot tannarxi, foyda, zarar, ishlab chiqarish xarajatlari, davr xarajat- lari. 1. baholash va uning ahamiyati. buxgalteriy...

This file contains 14 pages in DOCX format (27.5 KB). To download "baholash va kalkulyasiya", click the Telegram button on the left.

Tags: baholash va kalkulyasiya DOCX 14 pages Free download Telegram