baholash va kalkulyatsiya

DOCX 13 pages 96.0 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 96.0 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

13-- mavzu: baholash va kalkulyatsiya reja: 1. kiymat o’lchovining mohiyati va ahamiyati 2. baholash uning tamoyllari va qo’llash tartibi 3. kalkulyatsiya, uning maqsad, vazifalari va turlari buxgalteriya hisobida baxolash. korxonaning xamda mol-moddiy qiymatliklari baxolash yuli bilan bir umumiy ko’rsatkichga keltiriladi.qonunchilik va me’eriy xujjatlar bilan korxonalardagi baxolash tizimi o’rnatiladi va shu asosda korxonalar o’z xo’jalik mablag’lari va xo’jalik jarayonini baxolab buxgalteriya balansida ko’rsatadilar.xo’jalik mablag’lari va xo’jalik jarayonini baxolash, ularni pul ko’rsatkichlarida ifodalash usuli bo’lib hisoblanadi. buxgalteriya hisobotlari va balanslar to’g’risidagi koidaga asosan balansda asosiy vosita, xom ashe va material, yokilgi, extiet kismlar, kam baxoli va tez ishdan chikadigan buyumlar, ombordagi tayer mahsulot, xar xil debitor va kreditorlar bilan hisob-kitoblar xaqiqiy tannarxda ko’rsatiladi.asosiy vositalar buxgalteriya balansida ularni sotib olish, keltirish va o’rnatish xarajatlaridan tashkil topgan boshlangich qiymatda ko’rsatiladi. bizga mahlumki asosiy vositalar ishlab chiqarish jarayonida o’zluksiz katnashib, ularning qiymatlari ishlab chiqarilgan mahsulotning tannarxiga amortizatsiya ajratmasi sifatida kushilib boriladi. ularning eskirish qiymati balansning …

2 / 13

tayer mahsulotlar va komplektlash mahsuloti, kurilma va detallar; yokilgi; idish va idish materiallari; extiet kismlar; kurilish materiallari; xar xil materiallar) xamda kam baxoli va tez ishdan chiqadigan buyumlar joriy buxgalteriya hisobida ularni sotib olish (tayerlash) xaqiqiy tannarxida yoki hisob baxolarida hisobga olinadi. materillarni xamda kam baxoli va tez ishdan chikadigan buyumlarni sotib olish (tayerlash) baxosi bu materiallarni tayerlash va korxonaga olib kelish buyicha qilingan xujjatlardan iborat bo’ladi. qishloq xo’jalik korxonalari joriy yilning o’zida ishlab chiqarilgan mahsulotlari shu yil davomida (yillik hisobot kalkulyatsiyasi to’zilgunga kadar) rejalashtirilgan tannarxda hisobga olib boriladi.buxgalteriya hisobida kalkulyatsiya qilish. kalkulyatsiya deb, mahlum ishlab chiqarilgan mahsulot tayerlangan moddiy qiymatlik bajarilgan ish va qilingan xizmatlarning rejalashtirilgan me’yoriy yoki xaqiqiy tannarxini ko’rsatuvchi xujjatga aytiladi. kalkulyatsiya qilish deb esa ishlab chiqarilgan mahsulot, tayerlangan moddiy qiymatlik, bajarilgan ish va qilingan xizmatlarning rejalashtirilgan me’yoriy yoki xaqiqiy tannarxini aniqlash jarayoniga aytiladi. xarajatlar o’zlarining iqtisodiy mazmuniga karab asosiy xarajatlar va ustama xarajatlarga bo’linadi. asosiy xarajatlar …

3 / 13

lotlarning tannarxiga kushish usuliga karab bevosita va bilvosita xarajatlarga bo’linadi..bevosita xarajatlar deb ishlab chiqarilgan mahsulotlarning tannarxiga to’g’ridan-to’g’ri kushish mumkin bo’lgan xarajatlarga aytiladi.bilvosita xarajatlar deb esa ishlab chiqarilgan mahsulotlarning tannarxiga biror iqtisodiy bazisga nisbatan mutanosib ravishda taksimlash yuli bilan kushiladigan xarajatlarga aytiladi. xarajatlar elementlariga qarab quyidagi guruhlarga bo’linadi: 1. moddiy xarajatlar (chiqindilar summasi ayirib tashlangandan keyin). 2. mehnatga xak tulashga qilingan xarajatlar. 3. davlat ijtimoiy sugurtaga qilingan ajratmalar. 4. majburiy tibbiy sugurtaga qilingan ajratmalar. 5. asosiy fondlarning amortizatsiyasi. 6. xar xil xarajatlar. ishlab chiqarish mahsulotlari tannarxini kalkulyatsiya qilishning uchta usuli bor: 1. bulimli usul. 2. buyurtmali usul. 3. me’eriy usul. ishlab chiqarish jarayoni bir necha bulimlardan iborat bo’lgan va xar bir bulimning mahsuloti keyingi bulimlar uchun yarim tayer mahsulot bulishi bilan birga, boshqa korxonalarga sotish uchun mahsulotlar ishlab chiqaruvchi tarmoklar korxonalarida kalg’kuyaltsiya qilishda bulimli usul qo’llaniladi. bu uslda xar bir bulimning ishlab chiqaraetgan mahsulotlari tannarxi aloxida aniqlanadi.bunga tukimachilik kombinatlarida ishlab chiqarilaetgan …

4 / 13

lib boriladi. ishlab chiqarishga avvaldan ishlab chiqilgan me’yorlar bo’yicha xarajatlar qilinadi. bu me’yorlardan ortiqcha yoki kam qilingan xarajatlar maxsus xujjatlashtirilib, aloxida hisobga olib boriladi. 14- mavzu: kalkulyatsiya buxgalteriya xisobining muhim elementi reja: 1. kalkulyatsiya usullari kalkulyatsiya vositasida hisoblab topilgan hakikiy tannarx ko’rsatkichlaridagi mahlumotlar xarajatlar tuzilishini o’rganish imkonini beradi va ishlab chiqarishning samaradorligini oshirishga yo’naltirilgan xarajatlarni boshqarish uchun ishlatiladi. shu ko’rsatkichlarning ahamiyati ayniqsa bozor iqtisodiyoti sharoitida o’sib ketadi. tuzilish vaqtiga qarab kalkulyatsiya oldindan va keyinchalik tuzilgan navbatdagi kalkulyatsiyalarga bo’linadi. oldindan tuziladigan kalkulyatsiya odatda prognoz qilinadigan sarflarni tafsiflaydi. ularning tarkibiga rejali va normativ kalkulyatsiyalar kiradi. rejali kalkulyatsiya xarajatlarni rejalashtiriladigan davrdagi xarajatlar (materiallar, yoqilg’i, energiya, ish haqi) ning o’rtacha mehyorlaridan kelib chiqqan holda aniqlaydi. normativ kalkulyatsiya o’rtacha mehyorlar emas, balki mazkur hisobot davrida amal qilayotgan mehyorlar bo’yicha tuziladi. navbatdagi kalkulyatsiya buxgalteriya hisobining haqiqiy mahlumotlari bo’yicha tuziladi. kalkulyatsiyaning to’g’riligi tannarxni tashqil qiladigan chiqimlarning ratsional guruhlanishi, kalkulyatsiya qilinayotgan obhektga qilingan sarflarning aniq hisoblab chiqilishi, hamda …

5 / 13

adigan chiqindilar qiymati chegirilgandan keyin); • ishlab chiqarish xarakteridagi mehnatga haq to’lash xarajatlari; • ishlab chiqarish xodimlari bo’yicha ijtimoiy ajratmalar xarajatlari; • ishlab chiqarish uchun mo’ljallangan asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar ammortizatsiyasi; • ishlab chiqarish xarakteridagi boshqa xarajatlar. bunday guruhlanish muayyan obhektga nima sarflangan degan savolga javob beradi, uning yordamida kalkulyatsiya qilinayotgan obhekt tannarxi qanday unsurlardan iborat ekanligi aniqlanadi. demak, yangi sharoitda ishlab chiqarish tannarxiga mahmuriy, tijorat, umumxo’jalik va moliyaviy xarajatlar kiritilmaydi. har bir hisobot davrining bunday xarajatlari sotishdan olingan foydani kamaytirish hisobiga o’tkaziladi (hisobdan chiqariladi). lekin korxonani va uning bo’linmalarini boshqarish uchun boshqacha guruhlanish, yahni moddalar bo’yicha guruhlanish zarur. xarajatlarning elementlari xarajatlar tarkibi to’g’risidagi nizomda bo’yicha guruhlanishi quyidagicha ko’rsatilgan: • xom ashyo materiallar (chiqindilar chegirib tashlangandan keyin); • asosiy ishlab chiqarish ishchilarining ish haqi; • ijtimoiy ehtiyojlarga ajratmalar; • umumishlab chiqarish xarajatlari; • boshqa xarajatlar. xarajatlarning bu -guruhlanishi oldingisidan shu bilan farq qiladiki, unda to’g’ri xarajatlar ularning turlari bo’yicha …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "baholash va kalkulyatsiya"

13-- mavzu: baholash va kalkulyatsiya reja: 1. kiymat o’lchovining mohiyati va ahamiyati 2. baholash uning tamoyllari va qo’llash tartibi 3. kalkulyatsiya, uning maqsad, vazifalari va turlari buxgalteriya hisobida baxolash. korxonaning xamda mol-moddiy qiymatliklari baxolash yuli bilan bir umumiy ko’rsatkichga keltiriladi.qonunchilik va me’eriy xujjatlar bilan korxonalardagi baxolash tizimi o’rnatiladi va shu asosda korxonalar o’z xo’jalik mablag’lari va xo’jalik jarayonini baxolab buxgalteriya balansida ko’rsatadilar.xo’jalik mablag’lari va xo’jalik jarayonini baxolash, ularni pul ko’rsatkichlarida ifodalash usuli bo’lib hisoblanadi. buxgalteriya hisobotlari va balanslar to’g’risidagi koidaga asosan balansda asosiy vosita, xom ashe va material, yokilgi, extiet kismlar, kam baxoli va tez i...

This file contains 13 pages in DOCX format (96.0 KB). To download "baholash va kalkulyatsiya", click the Telegram button on the left.

Tags: baholash va kalkulyatsiya DOCX 13 pages Free download Telegram