maruza. badiiy asar tahlili va tamoyillari

PPT 14 стр. 345,0 КБ Бесплатная загрузка

14 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 345,0 КБ

Тип файла PPT

Страницы 14

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (4 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 14

6- maruza. badiiy asar tahlili va tamoyillari. 6- maruza. badiiy asar tahlili va tamoyillari. badiiy asar tahlili tamoyillari tahlil usullari badiiy matndagi intertekstuallik mexanizmlarini aniqlash badiiy matnning lisoniy tahlili fanining metodologiyasi dialektik tafakkur qonuniyatlariga asoslanadi. metodologiya so’zi yunon tilidan olingan bo’lib, metodos– yo’l, usul va logos–ta’limot demakdir. boshqacha qilib aytganda, insonning nazariy va amaliy faoliyatini to’g’ri uyushtirish, tashkil etish haqidagi ta’limotdir. dialektik tafakkur narsa va hodisalarning mohiyati ularning bir-biri bilan aloqadorligi va rivojlanishi falsafiy qonunlar, tushunchalar (kategoriyalar) tizimi yordamida ochib beradi. dialektikaning qonun va tushunchalari voqelikdagi narsa va hodisalarning eng umumiy aloqasini aks ettirib, insonda narsalarning mohiyatiga chuqur kirib borish va ongli tahlil qilish imkoniyatini yaratadi. lekin mazkur qonuniyatlar muayyan badiiy asarga tatbiq qilinganida uning xususiy tomonlarini hisobga olish zarur. badiiy matnni lisoniy tahlil qilish jarayonida quyidagi tamoyillarga tayanib ish ko’rilsa maqsadga muvofiq bo’ladi degan fikrdamiz: shakl va mazmun birligi tamoyili. makon va zamon birligi tamoyili. badiiy matn tilining umumxalq …

2 / 14

» deb baho beradilar. shaklni esa «mazmunni ifodalash usuli, tashkil etuvchisi» sifatida talqin qiladilar. shaki va mazmun bir-biri bilan shunday bog’lanib ketganki, birida sezilgan nuqson ikkinchisidagi butunlikka putur etkazishi mumkin. shakl va mazmun muvofiqligi buzilsa, muallifning niyati to’la namoyon bo’lmay qolishi turgan gap. bunda asosiy e’tiborni matn va uning janr xususiyati o’rtasidagi muvozantga qaratgan holda, matndagi lisoniy birliklarning matn tabiatiga mosligi masalasini ham diqqat markazidan qochirmaslik kerak. badiiy matn ham shaklan, ham mazmunan mutlaqo o’ziga xos bo’lgan murakkab va serqatlam estetik butunlikdir. unda mazmun qanchalik muhim bo’lsa, shakl ham shunchalik favqulodda ahamiyatlidir. shakl va mazmunning ochiq yoki yashirin muvofiqligi muallif badiiy niyatining aniq va to’la namoyon bo’lishi uchun jiddiy zamindir. 2. makon va zamon birligi tamoyili. badiiy matnning til xususiyatlari tekshirilayotganida undagi har bir hodisaga makon va zamon birligi tushunchasini hisobga olib yondashish kerak. har qanday asar makon va zamon bilan bog’liq holda yuzaga keladi. tarixiy mavzudagi asar tilida muayyan …

3 / 14

dan ilgari bormidi? qanaqa ho’kiz edi? bu suhbat qayerda, qaysi davrda, qanday odamlar o’rtasida bo’lib o’tayotganligini keltirilgan ushbu kichik parchadan ham bilsa bo’ladi. savol ham qisqa, javob ham. savol berish tarzida kibr, mensimaslik, voqelikka arzimas bir narsaga qarayotgandek beparvo munosabat seziladi. piching, kesatiq va masxara ohangi aniq aks etgan. javobdan esa qahramonning soddaligi, faqirligi anglashiladi. suhbat amin huzurida bo’lib o’tyapti. shunga muvofiq rasmiy nutq elementlaridan foydalanilgan. 3.badiiy matn tilining umumxalq tili va adabiy til munosabatini aniqlash tamoyili. tahlil etilayotgan matn tilining umumxalq tili va adabiy tilga munosabatini nazarda tutishning yana bir tamoyilidir. v.v.vinogradov «badiiy adabiyot tili haqida” (1959) nomli asarida ta’kidlaganidek, badiiy adabiyot tilining tarixiy harakatini umumxalq tili hamda uning turli tarmoqlanishi tarixidan tamoman ajratilgan holda o’rganish mumkin emas. badiiy matnning ikki turini farqlash mumkin: 1) zamonaviy matn (bugun yaratilgan) 2) tarixiy matn (o’tmishda yaratilgan). zamonaviy matnning ham o’z navbatida ikki turini kuzatish mumkin, ya’ni: a) bugungi kun mavzusidagi zamonaviy …

4 / 14

ning asari yoki parchasi kabi) aniqlash va ularning asar mazmuni bilan qay darajada uyg’unligi badiiy mazmun ifodasidagi o’rni, asosiy matn bilan lisoniy va semantik bog’lanishidagi muhim holatlar haqida fikr yuritish badiiy matn lingvopoetikasini ochishda favqulodda zarurdir. lisoniy tabdil usuli. tabdil – “almashtirish, o’zgartirish, o’rin almashtirish” degan ma’noni bildiradi. ayrim adabiyotlarda o’zakdosh so’zlarning juft holda qo’llanishiga nisbatan ham ishlatilishi aytiladi32. asar tilining badiiyligi, ishonarliligi, yozuvchining mualliflik mahoratini aniqlashda ushbu tahlil usuli natijalaridan foydalaniladi. asarda qo’llanilgan so’z yoki iboralarni, jumlalarni qayta tuzib ko’rish, o’xshashi bilan almashtirib ko’rish va shu asosda baho berish nazarda tutiladi. masalan, abdulia qahhorning «anor» hikoyasidagi mana bu misolga e’tibor bering: «yo qudratingdan,indamaydi-ya! – dedi turobjon keltirgan matoini titkilaab-mana, chaynab ko’r! ko’rgin, bo’lmasa, innaykiyin degin… ayni o’rinda narsa so’zi emas, balki atayin mato so’zi qo’llanilgan. narsa so’zi uslubiy jihatdan xolis, mato so’zi esa ayni ma’nosi bilan xolis emas, ya’ni unda kamsitish bilan bog’liq ma’no qirrasi mavjud, bu ma’no qirrasi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 14 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "maruza. badiiy asar tahlili va tamoyillari"

6- maruza. badiiy asar tahlili va tamoyillari. 6- maruza. badiiy asar tahlili va tamoyillari. badiiy asar tahlili tamoyillari tahlil usullari badiiy matndagi intertekstuallik mexanizmlarini aniqlash badiiy matnning lisoniy tahlili fanining metodologiyasi dialektik tafakkur qonuniyatlariga asoslanadi. metodologiya so’zi yunon tilidan olingan bo’lib, metodos– yo’l, usul va logos–ta’limot demakdir. boshqacha qilib aytganda, insonning nazariy va amaliy faoliyatini to’g’ri uyushtirish, tashkil etish haqidagi ta’limotdir. dialektik tafakkur narsa va hodisalarning mohiyati ularning bir-biri bilan aloqadorligi va rivojlanishi falsafiy qonunlar, tushunchalar (kategoriyalar) tizimi yordamida ochib beradi. dialektikaning qonun va tushunchalari voqelikdagi narsa va hodisalarning eng umumiy aloqasini a...

Этот файл содержит 14 стр. в формате PPT (345,0 КБ). Чтобы скачать "maruza. badiiy asar tahlili va tamoyillari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: maruza. badiiy asar tahlili va … PPT 14 стр. Бесплатная загрузка Telegram