materiallarning mexanik xossalari

DOCX 13 pages 1006.8 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1006.8 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

4 mavzu metall va qotishmalarning xossalari re'ja: 1. materiallarning mexanik xossalari 2. statik yuklama bilan cho'zilishga sinash 3. qattiqlikni o'lchash. 4. dinamik yuklama bilan zarbiy qovushqoqligini aniqlash. 1.materiallarning mexanik xossalari. mashina detallariga turgan joyida, ayniqsa ishlash davrida xar-xil kuchlar ta'sir qiladi (rasm 2.1.) kuchlarni asosi turlari: a-cho'zuvchi; b-qisuvchi; v-eguvchi; g-burovchi; d-qirquvchi. detallar shu kuchlarga chidashi kerak. tashqi kuchlarga qarshilik ko'rsatish qobiliyati detall va qotishmalarning mexanik xossalari deb ataladi. vaqtga qarab kuchlar statik, dinamik va o'zgaruvchan tarzda o'tadi. bir tekisda – kichgina o'zgarish tezligi bilan ta'sir etuvchi kuch- nagruzkaga statik nagruzka deyiladi. vaqt bo'yicha katta texnik tezlik bilan ta'sir qiluvchi kuch-nagruzka - zarb bilan ta'sir etuvchi nagruskalar dinamik nagruzka deyiladi. ta'sir kuchi o'zgarib turuvchilari o'zgarib turuvchi nagruzka deb ataladi. vaqti-vaqti bilan o'zgarib turuvchi nagruskalar qayta-qaytao'zgaruvchi yoki tsiklik nagruskalar deyiladi. tsiklik nagruzka sxemasi. a – cho'zilib; b – qisib; v – belgi o'zgaruvchi nagruzka. tashqi kuchlar ta'siri ostida, xamda material ichidagi struktura …

2 / 13

alang kesimi doira) yoki yassi (ko'ndalang kesimi to'g'ri to'rtburchak) namunalar olinadi. tsilindrik namunalarning geometrik o'lchamlari gost 1497-84 bo'yicha olinadi: bunda ; bo'ladi: = dastlabki namuna uzunligi; - namunani xisobiy ko'ndalang kesimi dastlabki yuzasi. tsilindrik namunani dastlabki xisobi uzunligini () dastlabki diametriya () nisbati, ya'ni /namunani karraliligi («kratnost») deyiladi. amalda 2,5;5va10 karralli namunalar ishlatiladi, eng ko'p ishlatiladigani 5. quyidagi rasmda namunani cho'zilish davridagi xolatlari ko'rsatilgan. cho'zish va kuchlanish diagrammalari : a – cho'zish diagrammasi; b – cho'zishda kuchlanishlar diagrammasi va xaqiqiy kuchlanishlar diagrammasi. namuna cho'zish mashinasiga vertikal xolda o'rnatilib – maxkamlab cho'zib uziladi. metall va qotishmalarning cho'zilishdagi mustaxkamligini sinash. metall va kotishmalarning chuzilishdagi mustaxkamligini sinashda ularning elastiklik chegarasi, proportsionallik chegarasi, elastiklik moduli, okuvchanlik chegarasi, mustaxkamlik chegarasi, nisbiy uzayishi va nisbiy torayishi (ingichkalanishi) aniklanadi. namunada koldik deformatsiya xosil bula boshlash paytiga tugri keladigan kuchlanish elastiklik chegarasi deb ataladi va e bilan belgilanadi: e=re f0 ; mn m2 (10-1 kg mm2), bu erda …

3 / 13

boglanish tugri chizik bilan ifodalanadi, bu proportsionallik nagruzkaning rr kiymatigacha-proportsionallik chegarasiga davom etadi. proportsionallik chegarasigacha guk konuni uz kuchini saklaydi: bu erda -chuzish vaktidagi normal kuchlanish; -nisbiy uzayish; e-proportsionallik koeffitsienti (elastiklik moduli). yukoridagi munosabatdan elastiklik modulini topamiz: = / = (l0) / l; mn/m2 (10-1kg/mm2). binobarin, normal kuchlanishning elastik nisbiy uzayishga bulgan nisbatiga son jixatidan teng kattalik elastiklik moduli deb ataladi. diagrammaning kuchlanishlar proportsional uzgaradigan kismi abstsissalar uki bilan burchak xosil kilganligidan (rasmga karang): tg buladi, demak, elastiklik modulini grafik tarzda kuyidagicha aniklash mumkin: e = tg. proportsionallik chegarasiga namunada fakat elastik deformatsiya sodir buladi. agar nagruzka olinsa, namuna dastlabki xolatiga kaytadi. nagruzka r r kiymatidan oshirilsa, namunaning uzayishi bilan kuchlanish orasidagi proportsionallik buzilib, namugada koldik deformatsiya paydo buladi. namunada ana shunday koldik deformatsiya xosil kiladigan nagruzka elastiklik chegarasi nagruzkasi (re) deb ataladi. elastiklik chegarasida koldik deformatsiya kiymati juda kichik (namuna dastlabki uzunligining 0,005 protsentigacha) bulganligidan re nagruzka rr nagruzkaga …

4 / 13

dalang kesim yuziga nisbatan shu namuna okuvchanligining fizik chegarasi deyiladi va ok bilan belgilanadi: ok = rok / f0; mn / m2 (10-1kg/mm2), bu erda rok -okuvchanlik chegarasidagi nagruzka, mn xisobida; f0 -namuna kundalang kesimining yuzi, m2 xisobida. namunaning koldik uzayishi dastlabki uzunlikning 0,2 protsentiga teng bulgan paytga tugri keluvchi kuchlanish okuvchanlikning shartli chegarasi deb ataladi va 0,2 bilan belgilanadi: 0,2 = r0,2 / f0; mn / m2 (10-1kg/mm2), bu erda r0,2 -namunaning koldik uzayishi dastlabki uzunligining 0,2 protsentiga teng bulgan paytga tugri keluvchi nagruzka, mn xisobida; f0 -namuna kundalang kesimining yuzi, m2 xisobida. okuvchanlik chegarasidan sung metallning kuchlanishi uzining eng yukori kiymatiga etadi. kuchlanishning ana shu kiymatidagi nagruzka mustaxkamlik chegarasidagi nagruzka deb ataladi va rb bilan belgilanadi (rasmga karang). nagruzka rb kiymatiga etgach namunada buyin xosil bula boshlaydi, buning natijasidanagruzka pasaya boradi. nixoyat, nagruzkaning kiymati rz ga tushganda namuna uziladi. nagruzkaning ana shu kiymati (rz) namunaning uzilish paytidagi nagruzka …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "materiallarning mexanik xossalari"

4 mavzu metall va qotishmalarning xossalari re'ja: 1. materiallarning mexanik xossalari 2. statik yuklama bilan cho'zilishga sinash 3. qattiqlikni o'lchash. 4. dinamik yuklama bilan zarbiy qovushqoqligini aniqlash. 1.materiallarning mexanik xossalari. mashina detallariga turgan joyida, ayniqsa ishlash davrida xar-xil kuchlar ta'sir qiladi (rasm 2.1.) kuchlarni asosi turlari: a-cho'zuvchi; b-qisuvchi; v-eguvchi; g-burovchi; d-qirquvchi. detallar shu kuchlarga chidashi kerak. tashqi kuchlarga qarshilik ko'rsatish qobiliyati detall va qotishmalarning mexanik xossalari deb ataladi. vaqtga qarab kuchlar statik, dinamik va o'zgaruvchan tarzda o'tadi. bir tekisda – kichgina o'zgarish tezligi bilan ta'sir etuvchi kuch- nagruzkaga statik nagruzka deyiladi. vaqt bo'yicha katta texnik tezlik bilan ta...

This file contains 13 pages in DOCX format (1006.8 KB). To download "materiallarning mexanik xossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: materiallarning mexanik xossala… DOCX 13 pages Free download Telegram