konstruksion materiallarning turlari va xossalari

DOCX 15 pages 53.8 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 53.8 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

konstruksion materiallarning turlari va xossalari reja: 1. po‘latlar va cho‘yanlar, ular turlari 2. rangli materiallar va kotishmalar 3. nometall materiallar (plastmassa, shisha, kermika va hokazo) 4. materiallarni tanlash va iqtisodiy asoslash po‘latlar va cho‘yanlar, ular turlari zamonaviy, raqobatbardosh mashinalar yaratishda konstruksion materiallar keng qo‘llaniladi. metallar ikkita asosiy guruhga: qora va rangli metallarga bo‘linadi. qora metallar temirning uglerod bilan kotishmasidan iboratdir. bundan tashqari ularning tarkibida oz yoki ko‘p miqdorda boshqa ximiyaviy elementlar (kremniy, marganes, oltingugurt, fosfor) ham bo‘lishi mumkin. qora metallarga xos bo‘lgan xususiyatlar berish uchun ularning tarkibiga yaxshilovchi yoki legirlovchi qo‘shimchalar (nikelp, xrom, misva boshqalar) kiritiladi. tarkibidagi uglerod miqdoriga qarab qora metallar chuyanlar va po‘latlarga bulinadi. po‘lat turlari, xossalari va ularni markalari. po‘lat - tarkibidagi uglerod miqdori 2% gacha bo‘lgan temir bilan uglerodning boglanuvchan kotishmasidir. ishlab chiqarish usuliga qarab, po‘latlar, marten, konvertor va elektr po‘latlariga bulinadi. kotishma tarkibiga kiradigan ximiyaviy elementlarga qarab po‘latlar ximiyaviy tarkibi bo‘yicha uglerodli va legirlangan bo‘ladi. …

2 / 15

ar (nikelp-n, xrom-x, volpfram-v, molibden-m, mis-d, alpyuminiy-yu va boshqalar) mavjud bo‘lgan po‘latlarga aytiladi. kam legirlangan po‘latlar qurilishda ko‘p kullaniladi. bu po‘latlar tarkibida uglerod miqdori 0,2% dan ortiq bulmasligi kerak, chunki ortiq bo‘lsa po‘latning plastikligi va zanglarga bardoshligi, shuningdek payvandlanishi yomonlashadi. tarkibiga kiritilgan legirlovchi qo‘shilmalariga qarab po‘lat xrom-marganesli, marganes-nikelp-misli po‘lat va hokazolar deb ataladi. bundan tashqari, tarkibidagi jami qo‘shilmalarga ko‘ra po‘latlar kam legirlangan, (tarkibidagi legirlovchi qo‘shilmalar miqdori 25% gacha bo‘lgan) urtacha legirlangan (legirlovchi qo‘shilmalar miqdori 2,5 dan 10% gacha bulagn) va ko‘p legirlangan (legirlovchi qo‘shilmalar 10% dan ortiq) po‘latlarga bulinadi. 12xnza, 110g13l, sm15x, sm20x, 18xgt, 30xgt, sm20xgsa, sm20xgn. vazifasiga ko‘ra po‘latlar quyidagi gruppalarga bulinadi: konstruksion po‘latlar, maxsus po‘latlar, asbobsozlik po‘latlari. sifatiga ko‘ra po‘latlar, oddiy (ryadoviy) sifatli, yuqori sifatli va alohida yuqori sifatli po‘latlarga bulinadi. po‘latlarning xossalari: xakikiy zichligi, suyuklanish temperaturasi, issiklik sigimi, issiklik utkazuvchanligi, temperaturadan kengayishi. uglerodli po‘latlarni markalashdan farkli ularok kam legirlangan po‘latlar markasidagi harflar po‘lat tarkibida legirlovchi aralashmalarning borligini, …

3 / 15

tarkibida 0,3% s va 13%sch, 2x17n2 markada - 0,2%s, 17%sch va 2% ni bor. po‘lat tarkibida legirlovchi element miqdori 1,5% dan kam bo‘lsa, tegishli harfdan keyin raqamlar yozilmaydi: 1g2s, 12xnza. marka belgisining oxiridagi a harfi po‘lat yuqori sifatli ekanligini, sh harfi ayniksa yuqori sifatli ekanligini kursatadi. masalan, 112s markali kam legirlangan konstruksion po‘lat tarkibida 0,1% uglerod, 2% marganes va 1% kremniy borligini ifodalaydi. uglerodli po‘lat (gost 380-71) uchta guruxga bulinadi: a - mexanik xossalari bo‘yicha yetkazib beriladigan po‘latlar; b - kimyoviy tarkibi bo‘yicha yetkazib beriladigan po‘latlar; v - mexanik xossalari va kimyoviy tarkibi bo‘yicha yetkazib beriladigan po‘latlar. quyidagi navli po‘latlar tayyorlanadi: a - guruxi - st0, st1, st2, st3, st4, st5, st6; b - guruxi - bst0, bst1, bst2, bst3, bst4, bst5, bst6; v - guruxi - vst2, vst3, vst4, vst5, xozirda kimyo sanoatida kam legirlangan, kremniy-marganesli po‘lat navlari: 16 gs(zn) va 09g2s (m) ko‘p ishlatilmoqda, chunki bu materiallar yuqori …

4 / 15

va boshqa elementlar qo‘shilgan cho‘yanlar legirlangan cho‘yanlar deyiladi. yuqori mustaxkam cho‘yanlar suyuq cho‘yanni si, ca va boshqa qo‘shilmalar bilan modifikatsiyalab olinadi. cho‘yan domna pechlarda suyuqlantirib olinadi. cho‘yan ishlab chiqarish uchun temir rudalari, yokilgi va flyuslar dastlabki material bo‘lib xizmat qiladi (fe3o4,70%, 65% fe2o3, 60% 2fe2o32n2o). tarkibidagi aralashmalarining miqdori va sovo‘tish tezligiga qarab cho‘yanning quyidagi asosiy ikkita turi: oq cho‘yan va kulrang cho‘yan mavjud. bu nomlar cho‘yanning rangiga mos keladi. oq cho‘yanning qattiqligi yuqori, lekin juda mo‘rt bo‘ladi; u bolg‘alanuvchan cho‘yan va po‘lat olish uchun ishlatiladi. suyuq holatda kulrang cho‘yan yaxshi oquvchan va qoliplarga oson to‘ladi, qaytayotganida kam cho‘kadi, mexanik usulda ishlov berish qulay. bu cho‘yandan turli-tuman qurilish buyumlari (quvirlar uchun fason qismlar, radiator va boshqalar) ni quyish uchun foydalaniladi. kulrang cho‘yanning turlaridan biri modifikatsiyalangan qora cho‘yandir. bu cho‘yan suyuq cho‘yanga qo‘shimchalar (modifikatorlar) kiritish hisobiga hosil qilinadi. u yuqori mexanik hossalarga ega. kulrang, shuningdek modifikatsiyalangan cho‘yan sch harflari bilan markalanadi, masalan …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "konstruksion materiallarning turlari va xossalari"

konstruksion materiallarning turlari va xossalari reja: 1. po‘latlar va cho‘yanlar, ular turlari 2. rangli materiallar va kotishmalar 3. nometall materiallar (plastmassa, shisha, kermika va hokazo) 4. materiallarni tanlash va iqtisodiy asoslash po‘latlar va cho‘yanlar, ular turlari zamonaviy, raqobatbardosh mashinalar yaratishda konstruksion materiallar keng qo‘llaniladi. metallar ikkita asosiy guruhga: qora va rangli metallarga bo‘linadi. qora metallar temirning uglerod bilan kotishmasidan iboratdir. bundan tashqari ularning tarkibida oz yoki ko‘p miqdorda boshqa ximiyaviy elementlar (kremniy, marganes, oltingugurt, fosfor) ham bo‘lishi mumkin. qora metallarga xos bo‘lgan xususiyatlar berish uchun ularning tarkibiga yaxshilovchi yoki legirlovchi qo‘shimchalar (nikelp, xrom, misva boshqala...

This file contains 15 pages in DOCX format (53.8 KB). To download "konstruksion materiallarning turlari va xossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: konstruksion materiallarning tu… DOCX 15 pages Free download Telegram