kognitiv jarayonlar shakllanishi

PPTX 33 стр. 376,1 КБ Бесплатная загрузка

33 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 376,1 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 33

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (8 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 33

slayd 1 aim.uz farg'ona davlat universiteti sirtqi bo'limi amaliy psixalogiya yo'nalishi 1-kurs 23-35 guruh talabasi erimbetova salomatning umumiy psixologiya fanidan " kognitiv jarayonlari shakllanishi" mavzusida tayyorlagan mustaqil ishi kognitiv jarayonlarning shakllanishi reja: sezgilar haqida umumiy tushuncha. sezgilarning nerv-fiziologik asoslari. sezgilarning tasnifi, sezgilarning turlari, sezgi soxasidagi qonuniyatlari. sezgi sezuvchanlik psixologik asosi haqida qisqacha xulosa. aim.uz sezgi deb, atrofimizdagi narsa va hodisalarning sezgi a'zolarimizga bevosita ta'sir etishi natijasida ularning ayrim belgi va hususiyatlarini miyamizda aks ettirilishini aytamiz. sezgining hosil bo'lishi uchun quyidagilar zarur: sezgi a'zolariga ta'sir etadigan narsa va hodisaning bo'lishi. sezuvchi apparat, ya'ni analizatorning mavjud bo'lishi. sezgilarning nerv fiziologik asosini i.p.pavlov ta'biri bilan aytganda analizator apparati tashkil etadi. aim.uz analizator – tashqi va ichki muhitdan keladigan ta'sirotlarni qabul qilib olib, fiziologik jarayon bo'lgan qo'zg`alishni psihik jarayonga, ya'ni sezgilarga aylantiruvchi nerv mehanizmlari tizimi. analizator apparati 3 qismdan tashkil topgan bo'lib, ular quyidagilardan iborat: analizatorning periferik bo'limining markaziy analizator bilan boqlaydigan yo'llarni ochadigan …

2 / 33

hamda retseptorlari ichki tana a'zolarida, to‘qimalarda joylashgan sezgilar; proprioretseptiv sezgilar tanamiz va gavdamizning holati hamda harakatlari haqida ma'lumot (ahborot, habar) beruvchi muskullarda, bog`lovchi paylarda, mushaklarda joylashgan sezgilar; aim.uz interoretseptiv sezgilar u borasida rus psihologi a.r.luriya tadqiqot ishini olib borgan. uning fikricha, interoretseptiv sezgilar asl, tub, ma'nodagi sezgilar emas, balki emotsiyalar bilan sezgilar o'rtasidagi oraliq sezgilar sifatida namoyon bo'ladi. psihologiya fanida mazkur sezgilar to'la o'rganilmaganligi sababli uni “noma'lum hislar” deb atalgan. aim.uz miya po‘stlog‘ining chakka qismi buzilganda, inson yuzini tanish javobgarligi yo‘qoladi va bu kasallik prosopagnoziya deb nomlanadi. unda sezgilari normal, lekin idroki normal emas. unga notanish chexrani ko‘rsatishganda u bunga e’tibor beraydi. unga tanish chexrani ko‘rsatishganda, avtonom nerv sistemasi reaksiyasi shuni ko‘rsatadiki u xavotirlanadi va terlashni boshlaydi, lekin bu inson kimligini aytib bera olmaydi. miyani buzilganligi sababli, u ma’lumotlarni sxema bo‘yicha tepadan pastga qrab ishlolmaydi – to‘plangan bilimlarni sensor ma’lumotlar bilan bog‘lay olmaydi. psychology david g. myers hope college holland, …

3 / 33

opadi. uning markazi ichki quloq kanallarida joylashgan bo'lib, ular o'zaro bir-biriga perpendikulyar bo'shliqda tutash holatda yotadi. aim.uz sezgining quyidagi turlari mavjud: ko`rish sezgilari; eshitish sezgilari; hid bilish sezgilari; tam bilish sezgilari; teri sezgilari; mustaqil harakat(kinestetik); statistic sezgilari; organik sezgilari; aim.uz ranglar quyidagi turlarga ajratiladi: hromatik ranglar psihofiziologik qonunga ko'ra yorug`lik nurlari uchburchak shisha prizma orqali o'tib singanda hosil bo'ladigan rangga aytiladi va ularga kamalak ranglar, ya'ni qizil, zarg`aldoq, sariq, yashil, havo rang, ko'k, binafsha tuslarini qamrab oladi. ahromatik ranglar odatda oq rang, qora rang, kulrang va ularning turlicha ko'rinishlariga aytiladi. aim.uz kolbachalar yordami bilan hromatik, ya'ni kunduzgi ranglar ko'riladi. tayoqchalar yorug`likni yahshi sezuvchan bo'lib, hira va qorong`u paytlarda o'z funksiyasini bajaradi, ahromatik ranglarni aks ettiradi. aim.uz uch rangli sezgi nazariyasining asosiy qoidalari 1756 yilda m.v.lomonosov tomonidan bayon qilingan bo'lsa, 1856 yildan keyin nemis fizigi g.gelmgols tomonidan uni to'la isbotlab berilgan aim.uz ushbu nazariyaga binoan to'r pardaning kolbachalarida uchta asosiy element …

4 / 33

z ta'm bilish sezgilari shirin, achchiq, nordon, sho'r singari mazalarni his qilish bilan tavsiflanadi. ta'm bilish sezgilarining organi tilning yuzasi va tanglayning yumshoq qismidan tashkil topgan. tilning shilliq pardasida maxsus ta'm bilish so'rg`ichlari mavjud bo'lib, ularning tarkibi tayoqchasimon hujayralardan tuzilgan maxsus ta'm bilish “kurtaklari”ga ega. ta'm bilish so'rg`ichlari til yuzasida bir tekis taqsimlanmaganligi uchun uning orqa qismi achchiqni, uchi shirin mazani, chetlari esa nordon mazani sezadi. aim.uz teri sezgilari tarkibi tuyish va harorat turlaridan iborat bo'lib, ularning bunday nomlanishining bosh omili bu retseptorlarning tarkibi va organizmning tashqi shilliq pardalarida joylashganligidadir. tuyish sezgilari ikki xil axborotni qabul qilish imkoniyatiga ega: birinchisi tegish va tarqalishini tuyish sezgilari; ikkinchisi esa silliq yoki g`adir – budurni tuyish bilan tavsiflanadi.. aim.uz psihologiyada tuyish tanachalari va sezuvchi nervning chekka tarmoqlari zichligi ekstiziometr asbobi yordami bilan o'lchanadi. asbob keriladigan ikki oyoqli sirkuldan tashkil topgan, bo'lib, uning o'zagidagi darajalar oyoqlarning uchlari o'rtasidagi masofani o'lchaydi. tuyish sezgilarining markazi bosh …

5 / 33

k sezgilarga quyidagilar kiradi: og`riq sezgilari; chanqoq sezgilari; nohush tuyg`ular; ochlikni sezish. aim.uz sezgilarning hususiyatlari quyidagilardan iborat: sifat – mazkur sezgining asosiy hususiyati bo'lib, uni boshqa sezgi turlaridan farqlaydi va ayni shu sezgi turi doirasida o'zgarib turadi. sezgining jadalligi uning miqdorini ifoda etadigan hususiyat bo'lib, ta'sir kelayotgan qo`zg`atuvchining kuchi va reteptorning funksional holati bilan belgilanadi. sezgining davomiyligi uning vaqtinchalik hususiyati hisoblanadi. bilinar – bilinmas sezgi hosil qiluvchi qo`zg`tuvchining minimal kuchi sezgirlikning quyi chegarasi deyiladi. aim.uz sezgi chegarasining me'yori ?anchalik kichik bo'lsa, mazkur analizatorning sezgirligi shunchalik yuksak bo'ladi. formulasi e=— 1 p1 e – sezgirlik r-qo'zg’atuvchining ta'sir me'yori. sezgining mutlaqo yuqori sezuvchanligi deb qo'zg’atuvchining kuch bilan ta'sir qilishiga aytiladi. sezgilar o'rtasidagi bilanar–bilinmas farqni hosil qiluvchi ikkita qo'zg’atuvchi o'rtasida mavjud bo'lgan minimal farq ajratish chegarasi yoki ayirma chegarasi deb ataladi. aim.uz farqlanishning aksariyat analizatorlari uchun doimiy bo'lgan nisbiy o'lchash bilan belgilanadi. ko'rish analizatori uchun bu nisbat tahminan eshitish analizatori uchun bu nisbat …

6 / 33

hner qonuni ham deb ataladi aim.uz adaptatsiya – yohud moslashuv – sezgi organlari sezgirligining qo'zg’atuvchi ta'siri ostida o'zgarishi demakdir. adaptatsiya (yoki moslashish) ikki turga bo'linadi: a) negativ adaptatsiya; b) pozitiv adaptatsiya. aim.uz pozitiv adaptatsiyada kuchsiz qo`zg’atuvchi tasiri ostida sezgirlik oshadi. ko'rish analizatorida pozitiv adaptatsiya, qorong’ulik adabtatsiyasi deyiladi. negativ adaptatsiya ikki xil bo'ladi: a) qo’zg’atuvchining davomiy ta'siridan sezgirlik yo‘qoladi. masalan, qo’limizga yuk qo’yilsa sezamiz, ammo va?t o'tishi bilan sezmay qolamiz b) kuchli qo’zg’atuvchi ta'siridan sezgirlikning susayishi. aim.uz sensibilizatsiya – analizatorlarning o'zaro munosabati va mashq qilish natijasida sezgirlikning kuchayishidir. sensibilizatsiyaning adaptatsiyadan farqi: adaptatsiyada sezgirlik oshadi yoki kamayadi, sensibilizatsiyada esa faqat oshadi; adaptatsiyada sezgirlikning o'zgarishi tashqi chegaralarga bog’liq bo'lsa, sensibilizatsiyada psihologik, fiziologik holatlarga bog’liq bo'ladi. aim.uz sinesteziya qo’zg’atuvchining bir analizatorga ta'siri bilan boshqa analizatorga hos sezgining paydo bo'lishidir. sezgilar kontrasti qarama-qarshi sifatga ega bo'lgan bir vaqtdagi qo'z?g’alish tufayli sezgirlikning o'zgarishidir. aim.uz s.v.kravkov (1893-1951) ma'lumotlariga ko'ra bir sezgi a'zolarining faoliyati ikkinchisining ta'siri tufayli o'zgaradi, …

7 / 33

hidni sezishimizda o'z ifodasini topadi. bu bosh miya po'stida kechadigan fiziologik jarayonlarni bosib o'tishi zarur bo'lgan zonalar perekretik zonalar deb nomlanadi. sezgilarning klassifikatsiyasi ularning turli spetsifik tavsiflariga, ya'ni moddalligiga qarab emas, balki tashkil etilishining har xil darajalariga qarab ham ajratiladi. aim.uz image3.jpg image4.jpeg image5.jpeg image6.wmf oleobject1.bin image7.wmf image8.wmf image9.wmf oleobject2.bin oleobject3.bin oleobject4.bin 100 1 10 1 30 1 /docprops/thumbnail.jpeg

8 / 33

kognitiv jarayonlar shakllanishi - Page 8

Хотите читать дальше?

Скачайте все 33 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "kognitiv jarayonlar shakllanishi"

slayd 1 aim.uz farg'ona davlat universiteti sirtqi bo'limi amaliy psixalogiya yo'nalishi 1-kurs 23-35 guruh talabasi erimbetova salomatning umumiy psixologiya fanidan " kognitiv jarayonlari shakllanishi" mavzusida tayyorlagan mustaqil ishi kognitiv jarayonlarning shakllanishi reja: sezgilar haqida umumiy tushuncha. sezgilarning nerv-fiziologik asoslari. sezgilarning tasnifi, sezgilarning turlari, sezgi soxasidagi qonuniyatlari. sezgi sezuvchanlik psixologik asosi haqida qisqacha xulosa. aim.uz sezgi deb, atrofimizdagi narsa va hodisalarning sezgi a'zolarimizga bevosita ta'sir etishi natijasida ularning ayrim belgi va hususiyatlarini miyamizda aks ettirilishini aytamiz. sezgining hosil bo'lishi uchun quyidagilar zarur: sezgi a'zolariga ta'sir etadigan narsa va hodisaning bo'lishi. sezuvchi ...

Этот файл содержит 33 стр. в формате PPTX (376,1 КБ). Чтобы скачать "kognitiv jarayonlar shakllanishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: kognitiv jarayonlar shakllanishi PPTX 33 стр. Бесплатная загрузка Telegram