boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kechadigan kognitiv jarayonlar

DOCX 9 стр. 40,3 КБ Бесплатная загрузка

9 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 40,3 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 9

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 9

5-mavzu: boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kechadigan kognitiv jarayonlar zamonaviy ta’lim doirasida boshlang‘ich maktab yoshidagi bolalarni rivojlantirish va o‘qitishga katta e’tibor berilmoqda. aynan shu yosh davrida bolaning nafaqat aqliy, balki jismoniy va axloqiy rivojlanishi ham shakllanadi. boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kognitiv faoliyatida katta o‘zgarishlar ro‘y beradi. bu vaqtda dunyoga bilim munosabati, o‘quv faoliyati, tashkil etish va o‘zini o‘zi boshqarish ko‘nikmalari shakllanadigan davridir. bugungi kunda yosh o‘quvchilarning bilim sohasini rivojlantirish ayniqsa dolzarb hisoblanadi, chunki bolaning bilim doirasi uning aqliy fazilatlarini rivojlantirish sohasidir. boshlang‘ich maktab yoshi davrida bolalar bunday o‘zgarishlarning ko‘pligi bilan ajralib turadi va bu yoshdagi kognitiv soha rivojlanishining asosiy xususiyati aqliy kognitiv jarayonlarning yuqori darajalarga o‘tishi bilan ifodalanadi. aniqroq qilib aytganda, kognitiv jarayon bu - shaxslar bilimlarni hosil qilish va o‘zlashtirishga qodir bo‘lgan jarayonlardir. kognitiv - bu lotin tilidan olingan so‘z bo‘lib, y “bilish” degan ma’noni anglatadi. boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining obyektlar va hodisalarning belgilari va xususiyatlari haqidagi xulosalari ko‘pincha vizual tasvirlar va tavsiflarga …

2 / 9

t to‘g‘ridan-to‘g‘ri bolaning bilim jarayonlarining rivojlanishiga bog‘liq. boshlang‘ich maktab yoshidagi kognitiv aqliy jarayonlarning rivojlanishi o‘yin yoki amaliy faoliyat kontekstida bexosdan bajariladigan majburiy harakatlardan boshlab, ular o‘zlarining maqsadi, motivi va bajarilish uslubiga ega bo‘lgan mustaqil aqliy faoliyat turlariga aylanishi bilan tavsiflanadi. 1- va qisman 2-sinf o‘quvchilarini idrok etishning eng tipik xususiyati uning past farqlanishidir. 2-sinfdan boshlab maktab o‘quvchilari orasida idrok etish jarayoni biroz murakkablashadi va unda tahlil ustunlik qila boshlaydi. ba’zi hollarda idrok kuzatuv xarakterini oladi. yosh o‘quvchining idroki, avvalo, predmetning o‘ziga xos xususiyatlari bilan belgilanadi. shuning uchun bolalar obyektlarda asosiy, muhim, muhim emas, balki aniq ajralib turadigan narsalarni - rangi, o‘lchami, shakli va boshqalarni payqashadi. shu sababli, o‘quv materiallarida ishlatiladigan rasmlarning soni va ravshanligi qat`iy tartibga solinishi va juda oqlangan bo‘lishi kerak. suratlarni idrok etish va chizish xususiyatlari mavjud. kichik maktab o‘quvchilari og‘zaki materialni yodlab olishda rasmlarni kichik yoshda eslab qolish uchun vosita sifatida ishlatishadi, bolalar mavhum tushunchalarni bildiruvchi so‘zlardan …

3 / 9

li. bolalar o‘zlarining qiziqishini uyg‘otadigan, yorqin ko‘rgazmali qurollar yoki tasvirlar bilan bog‘liq bo‘lgan esdalik va boshqalar bilan bog‘liq bo‘lgan o‘quv materiallarini bemalol eslashadi. ammo, maktabgacha yoshdagi bolalardan farqli o‘laroq, ular o‘zlariga qiziq bo‘lmagan materiallarni maqsadli ravishda, ixtiyoriy ravishda yodlab olishlari mumkin. har yili ko‘proq o‘qitish o‘zboshimchalik xotirasiga asoslangan. xotiraning ikkala shakli - ixtiyoriy va ixtiyorsiz - boshlang‘ich maktab yoshida shunday sifatli o‘zgarishlarga uchraydi, buning natijasida ularning yaqin aloqalari va o‘zaro o‘tishlari yo‘lga qo‘yiladi. xotiraning har bir shaklidan bolalar tegishli sharoitlarda foydalanishi juda muhim (masalan, matnni yodlashda asosan ixtiyoriy xotira ishlatiladi). kognitiv faollik tufayli barcha xotira jarayonlari jadal rivojlanadi: ma’lumotlarni yodlash, saqlash, ko‘paytirish. shuningdek, xotiraning barcha turlari: uzoq muddatli, qisqa muddatli, operatsion. xotiraning rivojlanishi o‘quv materialini yodlash zarurati bilan bog‘liq. shunga ko‘ra, ixtiyoriy yodlash faol shakllanadi. bu nafaqat nimani eslash, balki qanday eslab qolish muhim ahamiyatga ega bo‘ladi. boshlang‘ich maktab yoshida fikrlash asosiy funktsiyaga aylanadi. buning yordamida fikr jarayonlari jadal rivojlanib, …

4 / 9

obyektlarni qismlarini vizual qo‘llanmada ko‘rib chiqish orqali topishingiz mumkin. kognitiv jarayonlar o‘z ichiga quyidagilarni oladi: idrok, e’tibor, xotira, tasavvur va fikrlash. keling, boshlang‘ich maktab yoshiga xos bo‘lgan bilim jarayonlarining namoyon bo‘lishini tavsiflaymiz. idrok. idrok tushunchasi lotin tilida “persiptio” qabul qilish, idrok deb nomlanadi, uning yuqori bosqichi esa “appersepsiya” deyiladi. idrokning muhim tomoni – bu uning xususiyatlarining turli jabhalar, vaziyatlar, sharoitlarda namoyon bo‘lishidir. idrokning muhim xususiyati bu faol ravishda bevosita aks ettirish imkoniyatining mavjudligidir. umumiy qilib aytgandai idrok - tirik organizmning maʼlumotlarni qabul qilib, qayta ishlash jarayoni odatda, boshlang‘ich ta’lim o‘quvchilarining idrok qilish faoliyati uning o‘zlashtirgan bilimlari, to‘plagan tajribalari, shuningdek, murakkab analitik-sintetik harakatlar tizimi zamirida yuzaga keladi. bu holat idrok qilishni zarur bo‘lgan o‘quv fani mohiyatiga bog‘liq ilmiy faraz yaratish, uni amalga oshirish borasida qaror qabul qilish, yaqqol voqelik bilan tasavvur qilinayotgan o‘zaro mosligini aniqlash singari bosqichma-bosqich, o‘zaro bir-birini taqozo etuvchi tarkibiy qismlardir. muayyan sharoitda o‘quvchi idrok qiladigan narsa yoki rasm …

5 / 9

ushuntirish. ta’riflovchi bolalar haqiqatga asoslangan. ya’ni, bunday bola matnni asl nusxasiga yaqinroq takrorlashi mumkin, ammo u, ayniqsa, ma’nosini tushunmaydi. tushuntirish turi, aksincha, asarning ma’nosini izlab, uning mohiyatini eslay olmasligi mumkin. odamga xos bo‘lgan individual xususiyatlar idrokga ham ta’sir qiladi. ba’zi bolalar idrokning to‘g‘riligiga e’tibor berishadi, u taxminlarga murojaat qilmaydi, o‘qigan yoki eshitgan narsalarini taxmin qilishga urinmaydi. boshqa individual turi, aksincha, ma’lumotni taxmin qilishni, uni o‘zining oldindan o‘ylangan individual fikri bilan to‘ldirishni izlaydi. yosh o‘quvchini idrok qilish majburiy emas. bolalar maktabga yetarlicha rivojlangan idrok bilan keladi. ammo bu idrok taqdim etilgan narsalarning shakli va rangini tan olish uchun pastga tushadi. shu bilan birga, bolalar obyektda asosiy emas, maxsus, ammo yorqin, ya’ni boshqa obyektlar fonida ajralib turadigan narsalarni ko‘rishadi. o‘ylash. boshlang‘ich maktab yoshida bolaning tafakkuri vizual-majoziy shakldan og‘zaki-mantiqqa o‘tadi. vizual tasvirlar va shakllarga tayanadi. kichik maktab o‘quvchilarining fikrlash faoliyati ko‘p jihatdan hali ham maktabgacha yoshdagi bolalarning fikrlashiga o‘xshaydi. ushbu kognitiv jarayonni tushunish …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 9 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kechadigan kognitiv jarayonlar"

5-mavzu: boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kechadigan kognitiv jarayonlar zamonaviy ta’lim doirasida boshlang‘ich maktab yoshidagi bolalarni rivojlantirish va o‘qitishga katta e’tibor berilmoqda. aynan shu yosh davrida bolaning nafaqat aqliy, balki jismoniy va axloqiy rivojlanishi ham shakllanadi. boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kognitiv faoliyatida katta o‘zgarishlar ro‘y beradi. bu vaqtda dunyoga bilim munosabati, o‘quv faoliyati, tashkil etish va o‘zini o‘zi boshqarish ko‘nikmalari shakllanadigan davridir. bugungi kunda yosh o‘quvchilarning bilim sohasini rivojlantirish ayniqsa dolzarb hisoblanadi, chunki bolaning bilim doirasi uning aqliy fazilatlarini rivojlantirish sohasidir. boshlang‘ich maktab yoshi davrida bolalar bunday o‘zgarishlarning ko‘pligi bilan ajralib turadi va bu yoshdag...

Этот файл содержит 9 стр. в формате DOCX (40,3 КБ). Чтобы скачать "boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kechadigan kognitiv jarayonlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: boshlang‘ich sinf o‘quvchilarid… DOCX 9 стр. Бесплатная загрузка Telegram