morfemika bo’limi haqida

PPTX 15 pages 1.3 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

far du filologiya fakulteti o’zbek tili yo’nalishi 16.40-guruh talabasi karimova zulfizargulning “hozirgi o’zbek adabiy tili”fanidan tayyorlagan taqdimoti. mavzu: morfemika bo’limi haqida reja: morfemikabo’limivaderivatsiyatushunchasi. morfemalarningvazifasigako’ratasnifi morfemika bo’limi haqida morfema-tilqurilishininggrammatikma’noifodalaydiganengkichiksegmentbirligi. sh.rahmatullayev“hozirgiadabiyo’zbektili” so’zshakllartarkibidaajratiladiganengkichikma’noliqismlarmorfdeyiladi. u.tursunov.,j.muxtorov.,sh.rahmatullayev morfemika so’zning nomustaqil tarkibiy qismi haqidagi ta’limot.morfema-nomustaqillik tabiati va leksemaga shakl berishga xoslangan bo’lak.morfemaning nutqiy ko’rinishi qo’shimcha deyiladi. r.sayfullayeva “hozirgi o’zbek adabiy tili” derivatsiya ham relyatsiya ham umumlashgan (grammatik)ma’nolarni ifodalashning affiksatsiya, tovush almashinuvlari va ichki fleksiya, yordamchi so’zlar,har xil takrorlar,kompozitsiya,so’z tartibi,urg’u,ohang kabi turlarning har biri bilan amalga oshirilishi mumkin. r.sayfullayeva “hozirgi o’zbek adabiy tili” derivatsiya tushunchasi. tilshunoslik an’anasida derivatsiya (lot.derivatio – “ayrilish”) so’z yasash jarayoni deganda so’z yasash asosi va hosila orasida denotativ (atash,nomlash) ma’nolarda farqning bo’lishi tushuniladi.derivatsiya leksik hodisa. relyatsiya (lot.relatio-”xabar ”) deganda esa asos va hosila orasida denotativ ma’nodagi farqning yo’qligi tushuniladi.relyatsiya grammatik hodisa. morfemalarning tabiatiga ko’ra tasnifi affiks- leksiktabiatlimorfema affiksoid sh.rahmatullayev “hozirgi adabiy o’zbek tili” toshkent “universitet” 2006 affiks birorqismga,jumladanleksemagazichqo’shibishlatiladiganmorfema(lot.affixus– ’biriktirilgan’).masalan,bordimbirligida–diva–mmorfemalariaffiksgateng. affiksoid leksiktabiatlimorfema aslileksikbirlikbo’lib,keyinchalikaffikskabigrammatikma’noifodalashgaxizmatqilib,affikskabibirnechaleksemalargaqo’shilibkelishxususiyatigaegabo’lganbirlikkaaytiladi.(lot.affixoid–’affiksgao’xsh

2 / 15

ash’).masalan,xona-leksema; -xonaaffiksoid. –affiksvaaffiksoiddankeskinfarqqiladi:o’zitaalluqlileksemagazichqo’shilmaydi,balkiayrimligisaqlanadi,leksemagao’xshashlikbelgisishuxususiyatidanamoyonbo’ladi.lekingrammatikma’noifodalashigako’raaffiksgatenglashadi. u.tursunov.,j.muxtorov.,sh.rahmatullayev morflarikkiturgabo’linadi: o’zak morflar affiksalmorflar suffiksalmorflar prefiksalmorflar o’zak morfemalar har bir so’zshaklda muqarrar ishtirok etib, leksik ma’nosini ifodalovchi qism hisoblanadi.so’zshakl bir morfdan iborat bo’lsa,u o’zak morf hisoblanadi. affiksal morflar (lotincha affixus –”bog’langan”,”biriktirilgan”)o’zak morfning mazmuniga har xil qo’shimcha ma’nolar berdi.affiksal morf mustaqil ravishda emas faqat so’zshakl tarkibidagina ma’lum ma’no anglatadi. u.tursunov.,j.muxtorov.,sh.rahmatullayev “hozirgi o’zbek adabiy tili” affikslar so’zyasovchiaffikslar shaklyasovchiaffikslar kategorialshaklyasovchiaffikslar nokategorialshaklyasovchiaffikslar sh.rahmatullayev “hozirgi adabiy o’zbek tili” toshkent “universitet” 2006 morfemalarning vazifasiga ko’ra tasnifi: leksemayasovchimorfema mavjudleksemagaqo’shilibyangileksemayasash,shuyo’lbilantilningleksikqatlamigayangibirlikqo’shishyo’libilanhosilqilinganleksemagaaytiladi. shaklhosilqiluvchi mavjudleksemagaqo’shilib,uningturligrammatikshakllarinihosilqilish.2turgabo’linadi:1)shaklyasovchilar; 2)shaklo’zgartuvchilar. xulosa: xulosa qilib shuni aytish mumkinki,bugungi kunda o’zbekistonda ta’lim tizimida keng amaliyotda bo’lgan tilshunoslikda derivatsiya –so’z yasash muammosi hali o’rganilmagan soha.buning asosiy sababi esa derivatsiya va relyatsiyaning o’zaro munosabatlari muammosi yechimining asosiy tamoyillarining shakllantirilmaganligi va amaliyotga tadqiq etilmaganligi,tarixiy tilshunoslikda juda chuqur o’rganilgan derivatsiya muammosining struktural tilshunoslikda,lison- nutq dixotomiyasi izchillik bilan amaliy tahlil jarayonida tadbiq etilganlik nuqtai nazaridan o’rganilmaganligidadir. foydalanilgan adabiyotlar

3 / 15

: sh.rahmatullayev“hozirgiadabiyo’zbektili” toshkent “universitet” 2006 r.sayfullayeva“hozirgio’zbekadabiytili” toshkent 2010. u.tursunov.,j.muxtorov.,sh.rahmatullayev“hozirgio’zbekadabiytili” toshkent.1992. e’tiboringiz uchun rahmat! farg‘ona davlat universiteti sirtqi bo‘lim boshlang‘ich ta'lim va sport tarbiyaviy ish yo‘nalishi i bosqich 19.31-guruh talabasi abdumanonova gulbahor media1.wav image3.png media2.wav media3.wav media4.wav media5.wav media6.wav media7.wav media8.wav media9.wav media10.wav media11.wav media12.wav media13.wav image4.png media14.wav media15.wav image2.jpeg

4 / 15

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "morfemika bo’limi haqida"

far du filologiya fakulteti o’zbek tili yo’nalishi 16.40-guruh talabasi karimova zulfizargulning “hozirgi o’zbek adabiy tili”fanidan tayyorlagan taqdimoti. mavzu: morfemika bo’limi haqida reja: morfemikabo’limivaderivatsiyatushunchasi. morfemalarningvazifasigako’ratasnifi morfemika bo’limi haqida morfema-tilqurilishininggrammatikma’noifodalaydiganengkichiksegmentbirligi. sh.rahmatullayev“hozirgiadabiyo’zbektili” so’zshakllartarkibidaajratiladiganengkichikma’noliqismlarmorfdeyiladi. u.tursunov.,j.muxtorov.,sh.rahmatullayev morfemika so’zning nomustaqil tarkibiy qismi haqidagi ta’limot.morfema-nomustaqillik tabiati va leksemaga shakl berishga xoslangan bo’lak.morfemaning nutqiy ko’rinishi qo’shimcha deyiladi. r.sayfullayeva “hozirgi o’zbek adabiy tili” derivatsiya ham relyatsiya ham umumlash...

This file contains 15 pages in PPTX format (1.3 MB). To download "morfemika bo’limi haqida", click the Telegram button on the left.

Tags: morfemika bo’limi haqida PPTX 15 pages Free download Telegram