maktabgacha pedagogika fanining rivojida respublikamizda olib borilgan bir qator islohotlar, talablar

DOC 34 pages 274.0 KB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 274.0 KB

File type DOC

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

mundarija i. kirish i. bob maktabgacha ta’lim muassasasi tarbiyachisining kompetensiyasi 1.1 tarbiyachi va uning jamiyatda tutgan o‘rni. 1.2 pedagog olimlarning tarbiyachi shaxsi to‘g‘risidagi fikrlari, tarbiyachi kompetensiyasi ii. bob hozirgi davrda pedagog-tarbiyachilik kasbi va uning jamiyatda tutgan o’rni 2.1 pedagog tarbiyachi shaxsiga qo’yiladigan talablar 2.2 tarbiya va uning tarkibiy qismlari, maktabgacha pedagogikaning boshqa fanlar bilan bog’liqligi xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish barkamol inson tarbiyasi avlod-ajdodlarimizning azaliy orzusi bo’lib, bola olamga kelishidanoq unga odob-axloq, jismoniy va ma'naviy rivojlanish qonun- qoidalarini mutassil o’rgatganlar. pedagogika fani tarkibida maktabgacha yoshdagi bolalar tarbiyasi muammolari bilan shug’ulianuvchi maktabgacha pedagogika feni yaratilgan. maktabgacha yoshdagi boialarni ta'lim-tarbiyasidagi sifat o’zgarishlar va samaradorlik ko’proq milliy pedagogika tariximizning ildizlari va zamonaviy ta'iim- tarbiya sohasidagi yutuqlari bilan uyg’unlashtirish bilan yuksakdir. maktabgacha pedagogika fanining rivojida respublikamizda olib borilgan bir qator islohotlar, talablar, «ta'lim to'g’risida»gi qonun, «kadrlar tayyorlash milliy dasturi», shuningdek, «0'zbekiston respublikasida maktabgacha ta'lim to’g’risida nizom»,((maktabgacha yoshdagi bolalarning ta'lim tarbiyasiga qo’yiladigan davlat talablari», o’zbekiston respublikasining …

2 / 34

yatini takomillashtirish va barqarorlashatirish hamda fuqarolarning bilim olish huquqlarini ta'minlashda rivojlangan xorij davlatlarining tajribasi bilan bir vaqtda sharqdagi mutafakkir ajdodlarimizning bebaho meroslaridan ham foydalanish taqozo etiladi. yurtboshimiz o’zlarining "yuksak ma'naviyat - engilmas kuch" asarlarida haqli ravishda ta'kidlaganlaridek ’’agarki dunyo imoratlari ichida eng ulug'i maktab bo'isa, kasblarning ichida eng sharatlisi o’qituvchilik va murabbiylikdir, desak o’ylaymanki, ayni haqiqatni aytgan bo’lamiz”1. chindanda o’z ertangi kelajagiga betarq bo’lmagan millat, yorug’ va farovon kunlarini uning egalari bo’lmish yosh avlod istiqbolida ko’rgan millat ta'lim- tarbiyaga alohida e'tibor qaratadi. istiqlol yillarida prezidentimiz tashabbusi bilan avvalo ertangi kun egalari bo’lgan yosh avlod istiqboli, ta'lim-tarbiyasiga mas'ul bo’lgan ustoz va murabbiylar kasbiga bo’lgan munosabat o’zgardi. jamiyatda bu sharafli va o’z navbatida o’ta mas'uliyatli kasb egalariga nisbatan yuksak hurmat va e'tibor davlat siyosati darajasiga ko’tarilgan. mamlakatimiz ta'lim tizimida uzoqni ko’zlab olib borilayotgan islohotlar bugun nafaqat jamoatchiligimiz, balki butun jahonda ham katta e'tibor bilan e'tirof etilmoqda. i. bob maktabgacha ta’lim muassasasi tarbiyachisining …

3 / 34

iologiyasini egallashi va bolalarning yosh xususiyatlarini bilishi kerak. shuningdek, pedagogik tarbiyachining hodisalarni tahlil qilishga ilmiy nuqtai nazardan yondashuvi bolani har tomonlama rivojlantirish muvaffaqiyatini amalga oshirishga imkon beradi. mustaqillik munosabati bilan respublikamiz rahbariyati tarbiyachilarning faoliyatini yuqori baholamoqda. yosh avlodni komil inson qilib, kamolot sari yetaklashdagi erishgan yutuqlari uchun va tarbiyachilar, metodist, katta, metodist tarbiyachi va boshqa shunga o‘xshash unvonlar bilan taqdirlanadilar. ularga respublika miqyosidagi unvonlar beriladi. xalq ta’limi xodimlari orasidan respublika, viloyat, tuman kengashlariga deputatlar saylanish, ularga bo‘lgan chuqur hurmat va ehtiromni bildiradi. respublikamizda amalga oshirilayotgan tub islohotlar bugungi kunda bog‘chada, akademik litsey va kasb-hunar kolleji hamda oliy o‘quv yurtlarida shakllanayotgan avlod ijobiy xulq-atvor me’yorlari va qoidalarini, ilmiy bilim asoslarini, kasb-hunar malaka va ko‘nikmalarini har tomonlama puxta egallab borishini talab qiladi. buning uchun o‘sib kelayotgan yosh avlodni bilimlar bilan qurollantirish milliy qadriyatlarimiz, ma’naviyatimizni tiklash jahon madaniyati, milliy madaniyatimiz durdonalari bilan tanishtirish, ularni jismoniy sog‘lom ma’naviy yetuk qilib tarbiyalashdek vazifalar qo‘yildi. davlat …

4 / 34

irish. 5. yosh avlodda o‘rtoqlik, do‘stlik hissini halollik va mehnatsevarlikni tarkib toptirish. demak, yuqorida keltirilgan sifatlarni tarkib toptirish o‘sib kelayotgan yosh avlodni tarbiyalash vazifasining hamma tomonlarini qamrab ololmaydi. lekin tarbiyachi ishlarga asoslanib, bolalarni mustaqil hayotga va mehnatga tayyorlash ishini ma’lum bir maqsad bilan samaraliroq amalga oshirish mumkin. mustaqillik munosabati bilan va tarbiyachilarning ma’naviy o‘sishlariga va moddiy ahamiyat berilmoqda. masalan, respublikamizda 1992 yil 1 oktabrni murabbiylar kuni deb nomlanishi hamda xalq maorifi xodimlarining maoshlari oshirilib, turmushlari yaxshilanib bormoqda. birinchi prezidentimiz i. a. karimov o‘zining “buyuk kelajagimizning huquqiy kafolati”nomli risolasida shunday yozadi: “tarbiyachi — ustoz bo‘lish uchun boshqalarning aql-idrokini o‘stirish, ma’rifat ziyosidan bahramand qilish, haqiqiy vatanparvar, haqiqiy fuqaro etib yetishtirish uchun, eng avvalo, tarbiyachining o‘zi ana shunday yuksak talablarga javob berishi, ana shunday buyuk fazilatlarga ega bo‘lishi kerak”. demak, bola shaxsini shakllantirishda tarbiyachi alohida ahamiyat kasb etadi. ayniqsa, har bir bolaning shaxs sifatida shakllanishida javobgar ekanligini taqozo etadi. shunga ko‘ra tarbiyachi bolalarga …

5 / 34

mahoratlariga ham bog‘likdir. bolani tarbiyalash nihoyatda qiyin va murakkab jarayon bo‘lib, juda qadimdan ushbu faoliyatga jamiyatning yetuk kishilari jalb etilgandir. xususan, qadimgi gretsiya va rim tarixidan yaxshi bilamizki, miloddan avvalgi davrlarda ham yosh avlod tarbiyasi o‘zining ma’naviy qiyofasi va aqliy qobiliyati bilan jamiyat a’zolari o‘rtasida yuksak hurmat ehtiromga sazovor bo‘lgan kishilar, ya’ni donishmandlar zimmasiga ishonib topshirilgandir. ushbu holat yosh avlod tarbiyasi uning tashkil etilishi mazmunini faqat shaxs kamolotini emas, balki jamiyat taraqqiyotini ta’minlashda muhim ahamiyatga ega ekanligini anglatadi. o‘zbekiston respublikasida ham tarbiyachi-murabbiy kadrlarni ma’naviy qiyofasi, aqli salohiyati hamda kasbiy mahoratiga nisbatan jiddiy talablar qo‘yilmoqda. ayniqsa, bu borada o‘zbekiston respublikasi birinchi prezidenti i.a. karimovning o‘zbekiston respublikasi oliy majlisining 9-sessiyasida (1997 yil 29 avgust) so‘zlagan nutqida shunday fikrlarni bildiradi, ularga, albatta, diqqatni qaratish maqsadga muvofiqdir. “tarbiyachilarning o‘ziga zamonaviy bilim berish, ularning ma’lumotini oshirish kabi paysalga solib bo‘lmaydigan dolzarb masalaga duch kelmoqdamiz... tarbiyachi bolalarimizga zamonaviy bilim berishi uchun avvalo, murabbiyning ana shunday bilimga …

6 / 34

atga olgan holda faoliyatni tashkil etishi kerak. tarbiyachi ta’lim-tarbiya jarayonida samarali shakl, metod va vositalaridan unumli foydalana olish imkoniyatiga ega bo‘lishi kerak. tarbiyachi yuksak darajadagi pedagogik mahoratga, chunonchi kommunikativlik layoqatiga ega bo‘lish, pedagogik texnika, nutq, yuz, qo‘l, oyoq va gavda harakatlari, mimika, jest, pantomimika) qonuniyatlarini chuqur o‘zlashtirib olish lozim. tarbiyachi bolalarni ko‘zata oladigan, ularni xulqi, xatti-harakati sabablarini to‘g‘ri tahlil qilib, unga ta’sir etuvchi vositalarni qo‘llay oladigan bo‘lishi kerak. yosh avlodni kerakli bilim, malaka, ko‘nikmalardan xabardor qilish uchun tarbiyachi nutq madaniyatiga ega bo‘lishi va uning nutqi quyidagi xususiyatlarda aks ettira olishi kerak. · nutqning aniqligi. · nutqning irodaviyligi. · nutqning sofligi (uning turli sheva so‘zlaridan xoli bo‘lib), faqat adabiy tilda ifoda etish, jargon (muayyan kasb yoki soha mutaxassislarga xos so‘zlar), varvarizm (muayyan millat tilida bayon etiladigan nutqqa o‘zga millatlarga xos so‘zlarning o‘rinsiz qo‘llanilishi), vulgarizm (harakat qilish, so‘kishda qo‘llaniladigan so‘zlar) hamda konselyarizm (o‘rinli bo‘lmagan vaziyatlarda rasmiy nutqda so‘zlash) so‘zlaridan xoli bo‘lishi va …

7 / 34

x.416-tax.327 yillar) kvintilian (35-95 yillar chamasi) ning falsafiy va siyosiy asarlaridek, gumanist pedagoglar, sotsial utopistlar t.mor (1478-1535 ) asarlarida namoyon etila boshladi. mukammal pedagogik sistemani yan amos komenskiy yaratdi. u o‘z davrining ilg‘or g‘oyalariga tayangan holda “hammaning hamma narsaga o‘rgatish" to‘g‘risida da’vat bilan chiqdi. uning “buyuk didaktika” degan katta risolasi nazariy pedagogikaning ilk asarlaridan hisoblanadi. pedagogikaning ilmiy asoslarini tuzishga j.j.russo (1712-1858), (i.g.pestolotsiy, a.destervenrg, r.ouen (17711-1858), a.n.radishev (1749-1802), v.g.belinskiy, a.gersen, i.i.pirogov, n.g.chernishevskiy (1822-1899), n.d.dobrolyubov ko‘p yordam qildilar. pedagogika nazariyasining rivojlanishiga k.d.ushinskiy buyuk hissa qo‘shdi. uni rus pedagogikasining otasi deb atashadi. har qanday fanning ajralib turishi va normal faoliyat ko‘rsatishi uchun uning o‘zida muqarrar shart bo‘lib hisoblanadi. pedagogika ta’lim tarbiya maqsadini jamiyat talablariga va o‘quvchilarning yosh xususiyatlariga qarab mazmunan o‘zgarib borishini o‘rgatadi. tarbiyaning tarkibiy qismlarini va ular o‘rtasidagi bog‘lanishlarni ochib beradi. shu asosda ta’lim tarbiya sohasidagi tajribalarni umumlashtiradi, tarbiyaning kelgusidagi rivojlanish istiqbollarini, yo‘llarini ko‘rsatib beradi. shuningdek u maktab, hunar-texnika bilim yurti va …

8 / 34

yuzasidan fikr yuritilganda alohida to‘xtaymiz. ma’lumki, tarbiya tushunchasi o‘sib kelayotgan avlodda hosil qilgan bilimlar asosida aqliy kamolot - dunyoqarashini insoniy e’tiqod, burch va ma’suliyatni, jamiyatimiz kishilariga xos bo‘lgan axloqiy fazilatlarni yaratishdagi maqsadni ifodalaydi. shu ma’noda tarbiya deb tarbiyachi o‘zi hohlagan sifatlarini tarbiyalanuvchilarga singdirish uchun ularning ruhiyatiga ma’lum maqsadga ko‘ra tizimli ta’sir ko‘rsatilishiga aytiladi. tarbiya bola tug‘ilgandan boshlab, umrining oxirigacha davom etadigan jarayonidir. shu tufayli tarbiya so‘zi ko‘p vaqtlarda ta’lim, ma’lumot jarayonlariga kiradigan ishlarning mazmunini ham anglatadi. endi biz shular xususida o‘zimizning fikr-mulohazalarimizni bildirib o‘tmoqchimiz. xalqimizning buyuk mutafakkirlari bo‘lmish imom- al-buxoriy, abu ali ibn sino, abu rayxon beruniy, abu nasr forobiy, baxouddin naqshbandiy, alisher navoiy, mirzo ulug‘bek, mirzo bobur, abdurauf fitrat, abdulla qodiriy, botu, maxmudxo‘ja bexbudiy va boshqa shu kabi ko‘plab buyuk ajdodlarimiz tomonidan yaratilgan ma’naviyat sarchashmalari o‘zining tarbiyaviy ahamiyatga, ma’rifatni targ‘ib etish xususiyatlariga va ibratlilik xususiyatlariga ega ekanligi tufayli hozirgi kunga qadar o‘z qadr-qimmatini yo‘qotmay kelmoqda. bular jumlasiga navoiyning mashhur …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "maktabgacha pedagogika fanining rivojida respublikamizda olib borilgan bir qator islohotlar, talablar"

mundarija i. kirish i. bob maktabgacha ta’lim muassasasi tarbiyachisining kompetensiyasi 1.1 tarbiyachi va uning jamiyatda tutgan o‘rni. 1.2 pedagog olimlarning tarbiyachi shaxsi to‘g‘risidagi fikrlari, tarbiyachi kompetensiyasi ii. bob hozirgi davrda pedagog-tarbiyachilik kasbi va uning jamiyatda tutgan o’rni 2.1 pedagog tarbiyachi shaxsiga qo’yiladigan talablar 2.2 tarbiya va uning tarkibiy qismlari, maktabgacha pedagogikaning boshqa fanlar bilan bog’liqligi xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish barkamol inson tarbiyasi avlod-ajdodlarimizning azaliy orzusi bo’lib, bola olamga kelishidanoq unga odob-axloq, jismoniy va ma'naviy rivojlanish qonun- qoidalarini mutassil o’rgatganlar. pedagogika fani tarkibida maktabgacha yoshdagi bolalar tarbiyasi muammolari bilan shug’ulianuvchi maktabgach...

This file contains 34 pages in DOC format (274.0 KB). To download "maktabgacha pedagogika fanining rivojida respublikamizda olib borilgan bir qator islohotlar, talablar", click the Telegram button on the left.

Tags: maktabgacha pedagogika fanining… DOC 34 pages Free download Telegram