arab-islom mutafakkirlari iqtisodiy fikrlari

PPTX 16 pages 208.5 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 208.5 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

prezentatsiya powerpoint reja: mavzu. feodal jamiyati va uning yemirilishi davridagi iqtisodiy qarashlar 1 2 3 4 arab-islom mutafakkirlari iqtisodiy fikrlari abu hamid al-g’azzoliy va ibn xoldunning iqtisodiy fikrlari g‘arbiy yevropadagi iqtisodiy g'oyalar o‘rta asr utopiyalari arab-islom mutafakkirlari iqtisodiy fikrlari o‘rta asr davriga (feodalizm) kelib iqtisodiy hodisa va jarayonlami ancha to‘g‘ri aks ettirgan iqtisodiy g‘oya va nazariyalar shakllandi va rivojlandi. ular o‘sha davr ijtimoiy, iqtisodiy rivojlanishidan kelib chiqqan holda o‘ziga xos xususiyat kasb etadi. bunday xususiyatlardan biri eng awalo, iqtisodiy g‘oya va nazariyalarda diniy qarashlarning ustunligidir. arab mamlakatlarida feodal munosabatlaming shakllanishi, ijtimoiy-iqtisodiy hayot sharoitini to‘g‘ri aks ettiruvchi iqtisodiy qarashlarning kelib chiqishi yangi islom dinining paydo bo‘lishi bilan bevosita bog‘liq. ana shunday iqtisodiy fikr va ko‘rsatmalar islom dinining muqaddas kitobi - qur’oni karimda (arabcha - qiroat, ya’ni o‘qish) keng tarzda o‘z aksini topgan. islom dinida qur’oni karim alloh tomonidan payg‘ambarimiz muhammad alayhissalomga vahiy qilingan, deyiladi. qur’oni karimdagi iqtisodiy fikr va ko‘rsatmalar o‘zining …

2 / 16

yetim-yesirlarga muruvvat, xayr-ehson qilish haqidagi oyati karimalaridan kelib chiqadigan g‘oyalar hamda soliq turlari va miqdori ham katta ahamiyat kasb etadi. ibn xaldun abdurahmon abu zayd (1332-1406) shohlik hokimiyati, odamlarning daromadlari»ni o‘rganish davlatning yashash davr va bosqichlarini keltiradi foma akvinskiy (1225-1274) qullik va krepostnoylikni oqlaydi yirik savdo va sudxo‘rlikni ta’qiqlashni talab etadi yermolay yerazm savdo hamda sudxo‘rlikka qarshi mehnat qilinmasa «bozor munosabati ham barham topadi». yuqori tabaqa aholisini mehnatkashlar manfaatini himoya qiluvchilar yerni faqat davlatga hizmat qilayotgan (ya’ni dvoryan) odamlarga berish kerak al-g‘azzoliy (1058-1111 yillar), boshqa arab olimlari kabi jamiyatning falsafiy, etik, sotsiologik va iqtisodiy tomonlarini o‘z davrining ustuvor diniy e’tiqodlariga bog‘lagan asarlar yozgan. u o‘rta asrlar islom dunyosining eng yirik zakovat egalaridan biri hisoblanadi. uning asarlari avliyo tomas akinskiyga o‘z ta’sirini o‘tkazgaligi ma’lum. uning bozorda ko‘ngilli almashuvlarga bergan ta’rifi o‘n birinchi asrda mehnat taqsimoti bilan bog‘liq munosabatlarni muvofiqlashtirishni amalga oshirishga imkoniyat bergan. (h. landreth, d. c. colander. history of economic …

3 / 16

moddiy qiymatlar «ishlab chiqaruvchilar» jamoasidan iborat deydi. u «odamning kelib chiqishida mehnatning o‘rni»ni ochib berishga harakat qilgan. hunarmandchilik, fan va san’atning rivoji bevosita «mehnat unumdorligining o‘sishi» bilan bog‘liq deydi. «oddiy» va «murakkab» mehnat farqlangan, mehnat bo‘lmasa, buyum ham bo‘lmas edi, degan muhim xulosa chiqariladi. olim fikrlarida «zaruriy» va «qo‘shimcha mahsulot», «zaruriy va qo‘shimcha mehnat» tushunchalari farqlanadi. u «tovarning iste’mol qiymati» va «qiymat» tushunchalarini ta’rifladi. ilk feodal munosabatlar va shu davrdagi iqtisodiy g‘oyalarning asosi qur’oni karimda (arabcha qiroat, ya’ni o‘qish) aks etgan (vii-viii asrlar). vi asrning oxiri-vii asrning boshlarida arabistonda feodal munosabatlarning shakllanishi tufayli yagona davlat barpo etishga da’vat kuchaydi. bu harakat so‘nggi din - islomda o‘z aksini topdi. islom ta’limoti payg‘ambarimiz muhammad alayhissalomga alloh taolo tomonidan nozil qilingan kur’oni karimda mujassamlangan. islomdagi yo‘l-yuriqlar hayotning barcha sohalarini qamrab olgan bo‘lib, shu jumladan iqtisodiyotga doir masalalarga ham keng o‘rin berilgan. qur’oni karimdagi asosiy g‘oyalardan biri barcha musulmonlarning bardoshligi bo‘lib, arab qabilalari shu …

4 / 16

lgan. ular umumiy mulkchilikni ideal deb baholab (e’tibor bering, xususiy mulk emas), xususiy mulkchilik xudo tomonidan odamlarning gunolari uchun vujudga keltirilgan, degan g‘oyani ilgari surdilar. boylar xayr-sadaqa berishga chaqiriladi. xudoga ma’qul bo‘lgan faoliyatlarga faqat dehqonchilik va hunarmandchilik kiritilib, sudxo‘rlik, ayniqsa, foyda olish uchun savdo qoralanadi italiyalik roxib foma akvinskiy (1225-1274) ta’limotida iqtisodiy g‘oyalar ma’lum tartibga solingan. u o‘zining asarlarida qullik va krepostnoylikni oqlaydi, bunda u aristotel va muqaddas kitoblarga asoslanadi. u xudoni barcha boyliklar egasi deb e’lon qiladi, lekin xususiy mulkchilik ham himoya qilinadi, chunki bunda insonning o‘z toifasi, tabaqasiga mos ravishda yashashiga imkoniyat yaratiladi. davr taqozosiga mos (natural xo‘jalik hukmron) ravishda davlat o‘z-o‘zini ta’minlash g‘oyasini qo‘llaydi, natura shaklidagi boylikka asosiy e’tiborni qaratadi, oltin va kumushlarni sun’iy boylik deb biladi. mehnatsiz yaratilgan boylik (savdo, sudxo‘rlik) harom deb hisoblangan. eski feodal munosabatlar yemirilib, yangi burjua-kapitalistik munosabatlar tug‘ila boshladi, bu esa osonlik bilan bo‘lmadi. ayniqsa, dehqonlarning o‘z yerlaridan siqib chiqarilishi, mustamlakachilik, iqtisodiy …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "arab-islom mutafakkirlari iqtisodiy fikrlari"

prezentatsiya powerpoint reja: mavzu. feodal jamiyati va uning yemirilishi davridagi iqtisodiy qarashlar 1 2 3 4 arab-islom mutafakkirlari iqtisodiy fikrlari abu hamid al-g’azzoliy va ibn xoldunning iqtisodiy fikrlari g‘arbiy yevropadagi iqtisodiy g'oyalar o‘rta asr utopiyalari arab-islom mutafakkirlari iqtisodiy fikrlari o‘rta asr davriga (feodalizm) kelib iqtisodiy hodisa va jarayonlami ancha to‘g‘ri aks ettirgan iqtisodiy g‘oya va nazariyalar shakllandi va rivojlandi. ular o‘sha davr ijtimoiy, iqtisodiy rivojlanishidan kelib chiqqan holda o‘ziga xos xususiyat kasb etadi. bunday xususiyatlardan biri eng awalo, iqtisodiy g‘oya va nazariyalarda diniy qarashlarning ustunligidir. arab mamlakatlarida feodal munosabatlaming shakllanishi, ijtimoiy-iqtisodiy hayot sharoitini to‘g‘ri aks ettiruvc...

This file contains 16 pages in PPTX format (208.5 KB). To download "arab-islom mutafakkirlari iqtisodiy fikrlari", click the Telegram button on the left.

Tags: arab-islom mutafakkirlari iqtis… PPTX 16 pages Free download Telegram