marg‘inoniyning iqtisodiy fikrlari

PPTX 38 pages 2.3 MB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.3 MB

File type PPTX

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

prezentatsiya powerpoint o‘rta osiyodagi temuriylar davrigacha bo‘lgan iqtisodiy g‘oyalar reja: 1. marg‘inoniy “hidoya” asarida iqtisodiy fikrlar 2. farobiy asarlarida ehtiyoj, mehnat, mehnat taqsimoti, inson omilining yoritilishi 3. beruniyning asarlarida kishilik ehtiyoji, mehnat va xunar masalalari 4. ibn sino asarlarida iqtisodiyotga oid fikrlar 5. nizomulmulkning “siyosatnoma” asaridagi iqtisodiy fikrlar burhoniddin marg‘inoniyning yozgan to‘rt jildlik kitobi burhoniddin margʻinoniy (1123-yil 23-sentyabr rishton tumani, 1197-yil 29-oktyabr samarqand) – buyuk faqih, imom. rishton, margʻilon, buxoro, samarqand va movarounnaxrning boshqa shaharlarida islomiy taʼlim olib, hanafiya mazhabining buyuk faqihi sifatida nom qozondi. shayxulislom boʻlib yetishdi. 1149-yil haj safariga bordi. „kitob al-hidoya“ (qisqacha nomi „hidoya“ — „toʻgʻri yoʻl“)ni 1178 yilda yozib tugatgan. burhoniddin margʻinoniy bu kitobda oʻsha zamonlarda moʻmin musulmonlar duch keladigan dolzarb hayotiy masalalar, jumladan oilaviy va ijtimoiy munosabatlar, mulkchilik, savdo-sotiq, jinoyat va jazo, insonning burch va masʼuliyatlariga taalluqli juda koʻp murakkab muammolarni islomiy huquq nuqtai nazaridan hal etib berdi. mazkur kitob nafaqat movarounnahrda, balki butun islom …

2 / 38

hop etilgan. “hidoya”ning birinchi kitobi to‘rt jilddan iborat kitobning tarkibi quyidagicha: 1-jild - tahorat, namoz, ro‘za, zakot va haj kabi ibodat qilishga bag‘ishlangan 2-jild - oila huquqi, qullar muammolari, sherikchilik va vaqf mulki kabi masalalar yoritilgan 3-jild - oldi-sotdi, pul muammolari, kafolat,qozilarning vazifalari, guvohlik, berilgan guvohlikdan qaytish, vakolat, da'vo, iqror bolish, sulh, bir ishda pul bilan sherik bo‘lish, pulni saqlashga berish, majbur qilish, bosqinchilik hususidagi masalalar yoritilgan; 4-jild - meros taqsimlash, dehqonchilik va bog‘dorchilik xususida shartnoma, qurbonlik qilish to‘g‘risida, shariatga zid yomon narsalar haqida, tashlandiq va qo‘riq yerlarni o‘zlashtirish xususida ovchilik, garovga qo‘yish, jinoyatlar xususida, hun haqi to‘lash, vasilik kabi masalalarga bag‘ishlangan ushbu asarda yoritilgan masalalar tarkibidan ko‘rinadiki, u juda boy tarixiy tajribani o‘zida mujassamlashtirgan. chunonchi kishilar o‘rtasidagi munosabatlarda insonparvarlik, adolat barqaror bo‘lishida katta ahamiyat kasb etadi. ayniqsa, tijorat ishlarida adolat, to‘g‘rilik, halollik, insonparvarlik qoidalariga rioya qilish nihoyatda zarur ekanligi qayd qilinadi. birovning haqiga hiyonat qilish, kishilarni aldash gunohi kabr …

3 / 38

m» deb atay boshladilar. forobiy bir asarni bir marta o‘qib tushunolmasa, uni qayta-qayta o‘qirdi. aristotelning «jon haqida» asarining forobiy o‘qigan nusxasi topilgan bo‘lib, kitob chetiga uning tomonidan «men bu kitobni yuz marta o'qidim», boshqa bir kitobda esa «bu kitobni qirq marta o‘qidim, lekin yana o‘qishim kerak», deb yozilgan. forobiy aristotel asarlarini o‘qib o‘rganish bilan birga, ularga sharhlar ham yozgan. farobiyning ehtiyojlar to‘g‘risidagi ta‘limoti farobiy bugungi kunda ham o‘z ahamiyatini yo‘qotmagan ehtiyojlar to‘g‘risida ta‘limot yaratdi. uning fikricha, odamlarning ehtiyoji jamiyat shakllanishining asosiy sababidir. «tabiatan har bir odam shunday yaralganki, u yashashi va kamol topishi uchun ko‘p narsalarga ehtiyoj sezadi. ularni u bir o‘zi topa olmaydi va ularga erishish uchun kishilar jamoasiga muhtoj bo‘ladiki, uning har biri u ehtiyoj sezayotgan narsalardan biron-birini beradi. forobiyning mulkchilik to'g'risidagi qarashlari. forobiyning mulkchilik to'g'risidagi qarashlari. abu nasr forobiy mulkchilik haqida fikr yuritib, mulkka egalik qilish, undan maqsadga muvofiq foydalanish, o‘ziga to‘q yashash to‘g‘risidagi ilg'or fikrlami ilgari …

4 / 38

boshqa olim asarlarini tahlil etgan, sharxlagan va izohlagan. forobiy insoniyat jamiyatining baxt-saodatga erishishi uchun moddiy farovonlik zarurligini ta’kidlaydi. u mehnat taqsimotini muhim iqtisodiy omil deb biladi. har kim o‘z qobiliyatiga qarab ish qilsa, jamiyat barqaror bo‘ladi. forobiy adolatli boshqaruvni iqtisodiy barqarorlikning asosi deb biladi: hukmdor iqtisodiy resurslarni adolatli taqsimlasa, kambag‘allik kamayadi, jamiyat tinch bo‘ladi. beruniyning asarlarida kishilik ehtiyoji, mehnat va xunar masalalari buyuk qomusiy olim abu rayxon beruniy (973-yil xorazm viloyati kat shahri – 1048-yil g’azna shahri, hozirgi afg’oniston hududi) 100 dan ortiq asar yaratgan bo‘lib, ularda mehnat boylikning asosi ekanligi to‘g‘risidagi g‘oya asosiydir. uning ko‘pgina fikr va qarashlari bugungi kun uchun ham ahamiyatini yo‘qotmagan. abu rayxon beruniy abu rayhon beruniy muhammad ibn ahmad abu rayhon beruniy muhammad ibn ahmad (4-sentabr, 973, kat, xorazm, 11-dekabr, 1048, g‘azna) — xi asr qomusiy olimi. beruniy juda yoshligidan ilm va fanga qiziqadi. u sevgan fanlar astronomiya, matematika, geodeziya, geografiya va mineralogiya bo'lgan beruniyning …

5 / 38

o‘lib, u yerda 7 yil ishlagan. muallifning ilmiy adabiyotlarda qisqacha “geodeziya” deb yuritiladigan “turar joylar orasidagi masofani tekshirish uchun joylarning oxirgi chegaralarni aniqlash“ nomli astronomiya va geografiyaga bag'ishlangan asari 1025-yilda yozib tugatildi. beruniy hunar o‘rganmoq uchun mehnat qilish zarur beruniy mehnatni turlarga ajratib, ularning har qaysisi alohida talab va ehtiyojlar asosida vujudga kelishini ko‘rsatib berdi. binokor, ko‘mir qazuvchi, hunarmand, fan sohiblari mehnatini og‘ir mehnat deb biladi. ilm, ma‘rifat zahmatkashlari mehnatiga ta‘rif berish, ilm olish, o‘qish eng kerakli mehnat ekanligini isbotlaydi. beruniy og‘ir jismoniy mehnat qiluvchilar, ya‘ni konda ishlovchilar, yer ostida gavhar qidiruvchilar, «mineralogiya» asarida keng mulohaza yuritadi. beruniy fikriga ko‘ra, kishilar o‘z zaruriy extiyojlarini qondirish uchun uyushgan xolda yashash va ishlashga majburdirlar. extiyojlar turli-tuman va ko‘p bo‘lganligi uchun insonlar birlashgan xolda turar joy va shaharlar yaratishga intiladilar, deb xisoblaydi. shuningdek, u davlatning paydo bo‘lishini ham extiyoj tufayli deb uylagan. eng muhim g‘oya shuki, barcha qimmatli narsalar inson mehnati bilan yaratiladi …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "marg‘inoniyning iqtisodiy fikrlari"

prezentatsiya powerpoint o‘rta osiyodagi temuriylar davrigacha bo‘lgan iqtisodiy g‘oyalar reja: 1. marg‘inoniy “hidoya” asarida iqtisodiy fikrlar 2. farobiy asarlarida ehtiyoj, mehnat, mehnat taqsimoti, inson omilining yoritilishi 3. beruniyning asarlarida kishilik ehtiyoji, mehnat va xunar masalalari 4. ibn sino asarlarida iqtisodiyotga oid fikrlar 5. nizomulmulkning “siyosatnoma” asaridagi iqtisodiy fikrlar burhoniddin marg‘inoniyning yozgan to‘rt jildlik kitobi burhoniddin margʻinoniy (1123-yil 23-sentyabr rishton tumani, 1197-yil 29-oktyabr samarqand) – buyuk faqih, imom. rishton, margʻilon, buxoro, samarqand va movarounnaxrning boshqa shaharlarida islomiy taʼlim olib, hanafiya mazhabining buyuk faqihi sifatida nom qozondi. shayxulislom boʻlib yetishdi. 1149-yil haj safariga bordi. „ki...

This file contains 38 pages in PPTX format (2.3 MB). To download "marg‘inoniyning iqtisodiy fikrlari", click the Telegram button on the left.

Tags: marg‘inoniyning iqtisodiy fikrl… PPTX 38 pages Free download Telegram