mantiq - tafakkur shakllari haqidagi fan

DOC 16 pages 95.0 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 95.0 KB

File type DOC

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

mantiq - tafakkur shakllari haqidagi fan reja: 1. tafakkur haqida tushuncha. tafakkur va hissiy bilish. 2.tafakkurning mantiqiy shakllari. 3. mantiq qonunlarining o`ziga xos xususiyatlari. 4. ayniyat qonunining ta`riflanishi. 5. ziddiyatsizlik qonunining ifodalanishi. tafakkur haqida tushuncha, tafakkur va hissiy bilish tafakkur - ijtimoiy sababiy, nutq bilan chambarchas bog`liq, muhim bir yangilik qidirish va ochishdan iborat psixik jarayondir. tafakkur voqelikni analiz va sintez qilish uni bavosita va umumlashtirib aks ettirishdan iborat jarayondir. tafakkur amaliy faoliyat asosida hissiy bilishdan paydo bo`ladi va hissiy bilish chegarasidan ancha tashqariga chiqib ketadi. bilish faoliyati sezish va idrok qilishdan boshlanadi va keyin tafakkurga o`tib ketishi mumkin. biroq tafakkur, hatto eng rivojlangan tafakkur ham hamisha hissiy bilish bilan, ya`ni sezgilar, idrok va tasavvurlar bilan bog`langan bo`ladi. tafakkur faoliyati o`zining butun "materialini" faqat bitta manbadan, ya`ni hissiy bilishdan oladi. tafakkur faqat sezgilar va idrok orqaligina tashqi muhit bilan bog`lanadi va shu tariqa tashqi olamni aks ettiradi. ammo sezgilar va …

2 / 16

gan hodisalarni o`rganishda. bunga misol tariqasida juda kichik zarrachalar, elementlar, inson sezgi organlari "sezmaydigan" turli to`lqin uzunliklari yoki juda uzoq masofada joylashgan ob`ektlar (planetalar, yulduzlar va h.k.); 3. bevosita idrok qilishning imkoni mavjud, ammo vosita kullash samarali bo`lgan hollar. masalan, o`sib turgan daraxtning balandligini trigonometrik funktsiyalar yordamida o`lchash, havo haroratini termometr yordamida o`lchash kabilar. yuqoridagilardan ko`rinib turibdiki, hissiy bilish samarali bo`lmay qolgan hollarda tafakkur boshlanadi. tafakkur hissiy bilish idrok qilish imkonini bermaydigan voqea, hodisalarni ham o`rganish imkonini beradi. masalan, yorug`lik tezligini o`lchash, o`rganish, uning xossalaridan foydalanish faqat tafakkur orqaligina amalga oshirilishi mumkin. qachon tafakkur faoliyati boshlanadi (qachon biz fikrlab boshlaymiz)? biz doimo fikrlamaymiz. agar vaziyat bizga tushunarli bo`lsa, etarli hamma ma`lumot va vositalarga ega bo`lsak biz "o`ylamaymiz". tafakkur jarayoni muammo paydo bo`lsa, muammoli vaziyatda paydo bo`ladi. muammoli vaziyat - biror masalani echish uchun zarur bilimlar, vosita yoki ma`lumot, malakalarning etishmasligi bilan bog`liq bo`ladi. muammoli vaziyatda bizning avvalgi vosita va usullarimiz …

3 / 16

a o`zlashtirilgan bilim yuzaki, mexanistik bo`lib qoladi. tafakkurning mantiqiy shakllari psixologiya fani mantiq fani bilan birgalikda tafakkurning mantiqiy shakllarini o`rgandi. tafakkurning mantiqiy shakllari -tushuncha, hukm va xulosa chiqarishlardir. tushuncha shunday bir fikrki, bu fikrda voqelikdagi narsa va hodisalarning umumiy, muhim, farq qiladigan belgilari aks ettiriladi. masalan, odam tushunchasi uning mehnat faoliyati, mehnat qurollarini ishlab chiqarish, nutq, inson ongi va shular kabi nihoyatda muhim belgilarni o`zida mujassamlashtirgan. mana shu belgilar bilan odam hayvonlardan farq qiladi. tushunchalarning mazmuni hukmlarda aks ettiriladi. hukm narsa va hodisalar o`rtasidagi mavjud bog`lanishlarning yoki shu narsa va hodisalarga xos bo`lgan xususiyat va belgilari o`rtasidagi bog`lanishlarni o`zida aks ettiruvchi tafakkur shakli. hukmlar ob`ektiv voqelikni qanday aks ettirishlariga qarab chin va yolg`on bo`lishi mumkin. chin - "toshkent o`zbekistonning poytaxti". yolg`on - "hech qanday uchburchak o`tkir burchakka ega bo`la olmaydi". hukmlar umumiy, ju`ziy va yakka bo`ladilar. umumiy hukmda aks ettirilgan xususiyat va bog`lanishlar biror sinfdagi barcha narsalarga taalluqli bo`ladi. "barcha …

4 / 16

tiv xulosa chiqarish va 2) deduktiv xulosa chiqarish. induktsiya - ju`ziy hodisalardan umumiy qoidalarga qarata xulosa chiqarish. deduktsiya - umumiy qoidalardan ju`ziy hodisaga, faktga, misolga qarata xulosa chiqarish. tafakkur jarayonlari tafakkur jarayoni (fikrlash) o`ziga xos qonuniyatlarga, qoidalarga bo`ysunadi. tafakkur jarayonining mohiyatini tushunish uchun uning qanday kechishini o`rganish lozim. tafakkur avvalo analiz, sintez va umumlashtirishdir. analiz - ob`ektning muayan bir tomonlarini, elementlarini, xossalarini, munosabatlarini va boshqa shuning kabilarni ajratib olib, o`rganilayotgan ob`ektni fikran bo`laklarga, qismlarga, elementlarga bo`lish demakdir. biron narsani analiz qilish davomida bu narsaning g`oyat muhim, kerakli va qiziqarli va shu kabi muayan xususiyatlari ajratib olinadi. sintez. bir butun narsani analiz qilish natijasida ajratilgan komponentlarni birlashtirish sintezdir. analiz va sintez jarayonlari hamma vaqt o`zaro bog`liqdir. taqqoslash - narsa va hodisalarni bir-biri bilan solishtirib ko`rish va ular orasidagi o`xshashliklar, tafovutlarni topish. taqqoslash albatta analiz va sintezni taqoza qiladi. narsa va hodisalarni oldin analiz keyin esa sintez kilmasdan turib ular orasidagi o`xshashlik …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mantiq - tafakkur shakllari haqidagi fan"

mantiq - tafakkur shakllari haqidagi fan reja: 1. tafakkur haqida tushuncha. tafakkur va hissiy bilish. 2.tafakkurning mantiqiy shakllari. 3. mantiq qonunlarining o`ziga xos xususiyatlari. 4. ayniyat qonunining ta`riflanishi. 5. ziddiyatsizlik qonunining ifodalanishi. tafakkur haqida tushuncha, tafakkur va hissiy bilish tafakkur - ijtimoiy sababiy, nutq bilan chambarchas bog`liq, muhim bir yangilik qidirish va ochishdan iborat psixik jarayondir. tafakkur voqelikni analiz va sintez qilish uni bavosita va umumlashtirib aks ettirishdan iborat jarayondir. tafakkur amaliy faoliyat asosida hissiy bilishdan paydo bo`ladi va hissiy bilish chegarasidan ancha tashqariga chiqib ketadi. bilish faoliyati sezish va idrok qilishdan boshlanadi va keyin tafakkurga o`tib ketishi mumkin. biroq tafakkur, hatt...

This file contains 16 pages in DOC format (95.0 KB). To download "mantiq - tafakkur shakllari haqidagi fan", click the Telegram button on the left.

Tags: mantiq - tafakkur shakllari haq… DOC 16 pages Free download Telegram