tuganakmevali ekinlarning ahamiyati. kartoshka biologiyasi va etishtirish texnologiyasi

PPTX 35 pages 5.2 MB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.2 MB

File type PPTX

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

prezentatsiya powerpoint mavzu: tuganakmevali ekinlarning ahamiyati. kartoshka biologiyasi va etishtirish texnologiyasi. reja: 1. tuganakmevalilarning ahamiyati vakillari. 2. kartoshka xalq xo'jaligidagi ahamiyati ishlatilishi va ekin maydonlari. 3. kartoshka batanik tavsifi va biologiyasi. 4. kartoshka etishtirish texnologiyasi. tuganakmevalilar guruhiga har xil batanik oila va turlargi mansub tuganakmeva hosil qiladigan o'simliklar kiradi. tuganakmevalilar oziq-ovqatda, em-xashak tayyorlashda va texnik xomashyo sifatida ishlatiladi. tugunakmevalar er osti poyalarida yoki ildizlarda 5-20 sm chuqurlikda rivojlanadi. tuganakmevalilar qator orasiga ishlov beriladigan ekinlar bo'lganligi bois almashlab ekishda ahamiyati katta. jahonda tuganakmevali o'simliklardan quyidagilar ekiladi: 1. kartoshka – solanum tuberosum l. oilasi - solanaceae 2. batat – ipomaea batatus lam. oilasi – convolvulaceael. 3. tapinabur – helianthus tuberosus l – oilasi- asteraceae tapo-colocasia antiguorum-oilasi- araceae tuganakmevasi tarkibida quruq modda kam, shu boyis yaxshi saqlanmaydi. jahonda tuganakmevali o'simliklar orasida eng ko'p tarqalgani kartoshka o'simligidir. tropik va subtropik iqlim sharoitida maniok, taro, batat, yams ko'proq istemol qilinadi. tuganakmevali ekinlardan mamlakatimizda asosan kartoshka, …

2 / 35

al, dekstrin, glyukoza, kauchuk va boshqa ko'plab mahsulotlar olinadi. undan olingan kraxmal oziq-ovqat, to'qimachilik, qog'oz-karton, gugurt sanoatida va boshqa tarmoqlarda keng qo'llaniladi. zamonaviy texnologiyada 1 t tuganakdan, kraxmalligi 17,5 % bo'lganda 170 kg kraxmal, 1000 kg mag'iz yoki 112 l spirt va 1500 l barda olinadi. kartoshka qishloq xo'jalik hayvonlari uchun ham qimmatli oziqa. uning poya va barglari yaxshi silos bo'ladi. kartoshka xom tuganaklarining 100 kg da 29,5, poya va barglari silosida 8,5, bardasida 4, quruq bardada 52, mag'zida 13,2, quruq mag'zida 95,5 oziq birligi saqlanadi. dunyo dehqonchiligida kartoshka 18-19 mln ga maydonni band qiladi. o'rtacha hosildorligi 12,5-13 t/ga. yalpi hosil 290-295 mln. tonna. o'zbekistonda kartoshka 2004 yilda 54 ming ga maydonga ekilgan, o'rtacha hosildorligi 13,0-14 t/ga, yalpi hosil 756 ming tonna. o'zbekistonda hozirda aholi jon boshiga 30 kg kartoshka ishlab chiqilmoqda, kelajakda bu ko'rsatkich 50-55 kg ga etkazilishi rejalashtirilgan tarixi. madaniy kartoshkaning vatani janubiy amerika. amerikaning turli mintaqalarida eramizdan …

3 / 35

ularning rangi nav xususiyatlariga, o'stirish sharoitiga, yorug'likka, suv ta'minotiga va boshqa omillarga bog'liq. kechpishar navlari poyaning pastidan shoxlanadi, tezpisharlari poyaning pastki qismidan shoxlanmaydi. poyalari qovurg'ali, uch yoki to'rt qirrali, turli darajada tuklangan. o'simlikning bo'yi 30-150 sm. bitta tupda 4-8 ta poyalar bor. poyalar soni hosildorlikni belgilashdagi asosiy ko'rsatkichlardan biri. er osti poyalari – stolonlarning oxirida tuganaklar hosil bo'ladi. ular erta pishar navlarda qisqa, kechpisharlarda uzun bo'ladi. barglar – tuganaklar yoki urug'dan unib chiqqanda oddiy. keyin toq-patsimon barglar hosil bo'ladi. barglar kuchli, o'rtacha, kuchsiz bo'laklangan bo'lishi mumkin. barglar poyada spiralsimon joylashgan. gullari – to'pgulda joylashgan. guli beshtalik tipda. kosachabarglar qo'shilib o'sgan, beshtalik, tojbarglari g'ildiraksimon bo'lib qo'shilib o'sgan, beshta tojbarglardan iborat. changchilari beshta. urug'chisi tumshuqcha, ustuncha, tugunchadan iborat. kartoshka o'zidan changlanadigan o'simlik, ammo ko'pchilik navlar steril, ayrimlari fertil. mevasi – ikki uyadan iborat, yashil ho'l meva sharsimon yoki ovalsimon. unda solanin ko'p, urug'lari mayda, 1000 urug' vazni 0,5 g ildiz tizimi – …

4 / 35

odam va hayvon organizmiga zararli ta'sir ko'rsatmaydi. yorug'da tuganaklar yashil tusga kiradi va tarkibidagi solanin miqdori ortib mazasi achchiq bo'ladi. stolonlar kartoshka poyasi erosti qismining novdalari (oq poyalaridir)dir. ular poyaning murtak holidagi shakli o'zgargan barglar qiltig'ida hosil bo'lib, er tagida deyarli gorizantal yo'nalishda o'sadi va shoxlaydi. har bir poyada bo'yi 15-20 sm keladigan 4-6 ta stalon hosil bo'ladi, ba'zi navlarda stolonlarning bo'yi ancha uzun bo'ladi, ya'ni 40-50 sm gacha etadi. stolonlar bundan uzun bo'lsa, kartoshka tuganaklari bir-biridan uzoq joylashadi, natijada ekinni parvarish qilish va hosilni yig'ib olish juda qiyinlashadi. kartoshka o'simligi o'sishi va rivojlanishida unib chiqish, shonalash, gullash, palak sarg'ayishi va pishish fazalarini o'taydi. o'simlikning butun shahsiy rivojlanish jarayonini shartli ravishda 3 davrga bo'lish mumkun: 1. unib chiqishdan gullashgacha bo'lgan davr. bunda asosan palak jadal o'sadi, shakllanadi, tuganak hosil bo'lish esa juda kam bo'lib boshlanadi. 2. gullashdan palak sarg'ayishigacha bo'gan davr. bu tuganaklarning eng jadal o'sish va shakllanishi bilan harakterlanadi. …

5 / 35

ida tuganaklar hosil bo'lishi uchun optimal tuproq harorati 18-20 0s, havo harorati 22-24 0s. tuproq harorati 6 0s dan past va 23 0s dan yuqori bo'lsa tuganaklar hosil bo'lishi sekinlashadi, 26-29 0s da to'xtaydi. o'suv davrida o'simlikning to'la rivojlanib etilishi uchun 10 0s dan yuqori faol harorat yig'indisi ertapishar navlar uchun 1000-1200 0s, erta o'rtapishar navlar uchun 1100-1400 0s, o'rtapishar va o'rtakechpishar navlar uchun 1400-1500 0s bo'lishi talab qilinadi kartoshkaning transpiratsiya koeffitsienti 400-500 va u o'sish sharoitiga bog'liq holda 230-700 gacha o'zgarishi mumkin. o'zbekiston sharoitida 25-30 t/ga tuganak hosili olish uchun 2000-12000 t/ga suv sarflanadi. issiq kunlari bir tup o'simlik bir sutkada 4 l suv bug'latishi mumkin. tuproq zichligi g/sm3 hosildorlik ts/ga hosildorlik % 1,1 (nazorat) 1,2 1,3 1,4 321,5 320,0 232,0 190,5 100 99 72 60 tuproq zichligi va kartoshka hosildorligi ma'danli oziqlanishi. o'rtacha 10 t tuganak hosili uchun tuproqdan 50 kg n, 20 kg r2o5 va 90 kg …

6 / 35

kishga tayyorlash. urug'larni ekishga tayyorlashda, avvalo ular saralanadi, lat egan, kasallangan tuganaklar terib olinadi. ekishga vazni 30, 50, 80 g bo'lgan tuganaklardan foydalaniladi. 80 g vazndan ortiq tuganaklar o'rtasida uzunasiga kesilib 100 l suvga 5-6 kg tmdt, 2 g qahrabo kislotasi, 50-100 g bor kislota, marganets sulfat, mis kuporosi, 4 kg ammofos qo'shilgan eritmada ivitilsa hosildorlik 11-20 % oshadi (ostonaqulov, 1997). ekish usuli va muddati. ertapishar kartoshka navlarining urug'lari tuproqning 10 sm qatlamida harorat 6-7 0s qiziganda ekib boshlanadi. o'zbekistonda ertagi kartoshka tekislik mintaqalarida 10 fevraldan 15 martgacha, tog' oldi mintaqalarida 10-25 martda ekish eng maqbul muddat hisoblanadi. ertagi kartoshka tup qalinligi gektariga 57-71 mingtagacha bo'ladi va bunda navning biologik xususiyatlari hisobga olinadi. ekish 70x20-25 sm sxemada o'tkazilishi ma'qul. tuganaklar vazni 30-80 g bo'lganda, ekin me'yori 3-3,5 t/ga tashkil qiladi. kartoshkadan o'zbekiston sharoitida ikki hosil etishtirish xususiyatlari. kartoshkani ikki hosilli ekin sifatida etishtirishda – yangi kovlab olingan tuganaklar yozda qayta …

7 / 35

tayyorlanadi. eritmani tayyorlash uchun eni 80-100, chuqurligi 70-90 sm, uzunligi 2-3 m o'ra kovlanadi va polietilen plyonkasi to'shaladi. to'r xaltalardagi kertilgan, kesilgan tuganaklar eritmasi 1-1,5 minutdan 10 minutgacha ivitiladi, keyin shu kuni yoki 7-10 kun qorong'i joyda so'litilib, nishlatib ekiladi. yangi kovlab olingan tuganaklarni ekish uchun kuzgi boshoqli don ekinlaridan bo'shagan maydonlar, bedapoya, oraliq ekinlardan bo'shagan maydonlar yaroqlidir. ekish muddati 25-30 iyun. ekish chuqurligi 8-10 sm, tup qalinligi 70-93 ming. urug'lar 70x15-20 sm sxemada ekiladi. maysalar ekilgandan 30-35 kun o'tgach hosil bo'ladi. parvarish davrida ekinzor kam me'yorlarda har 5-6 kunda, sug'oriladi, begona o'tlardan tozalanib, qator oralari kultivatsiya qilinadi. kartoshka palagi kech kuzgacha yashil holda saqlanadi. bu usulda etishtirilgan kartoshka gektaridan 160-180 ts hosil beradi. olingan tuganaklar kelgusi yili odatdagi urug'lik tuganaklar ekilgandagiga nisbatan 50-60 ts/ga ko'p hosil beradi (ostonaqulov, abdukarimov, 1997). image1.jpg image2.jpg image3.jpg image4.jpg image5.jpg image6.jpeg image7.jpg image8.jpg image9.jpg image10.jpeg image11.jpeg image12.jpeg image13.jpeg image14.jpg image15.jpg image16.jpg image17.jpg image18.jpg image19.jpeg …

8 / 35

tuganakmevali ekinlarning ahamiyati. kartoshka biologiyasi va etishtirish texnologiyasi - Page 8

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuganakmevali ekinlarning ahamiyati. kartoshka biologiyasi va etishtirish texnologiyasi"

prezentatsiya powerpoint mavzu: tuganakmevali ekinlarning ahamiyati. kartoshka biologiyasi va etishtirish texnologiyasi. reja: 1. tuganakmevalilarning ahamiyati vakillari. 2. kartoshka xalq xo'jaligidagi ahamiyati ishlatilishi va ekin maydonlari. 3. kartoshka batanik tavsifi va biologiyasi. 4. kartoshka etishtirish texnologiyasi. tuganakmevalilar guruhiga har xil batanik oila va turlargi mansub tuganakmeva hosil qiladigan o'simliklar kiradi. tuganakmevalilar oziq-ovqatda, em-xashak tayyorlashda va texnik xomashyo sifatida ishlatiladi. tugunakmevalar er osti poyalarida yoki ildizlarda 5-20 sm chuqurlikda rivojlanadi. tuganakmevalilar qator orasiga ishlov beriladigan ekinlar bo'lganligi bois almashlab ekishda ahamiyati katta. jahonda tuganakmevali o'simliklardan quyidagilar ekiladi: 1. karto...

This file contains 35 pages in PPTX format (5.2 MB). To download "tuganakmevali ekinlarning ahamiyati. kartoshka biologiyasi va etishtirish texnologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: tuganakmevali ekinlarning ahami… PPTX 35 pages Free download Telegram