dukkakli-don ekinlarning ahamiyati. no'xat biologiyasi va etishtirish texnologiyasi

PPT 42 стр. 8,5 МБ Бесплатная загрузка

42 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 8,5 МБ

Тип файла PPT

Страницы 42

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (10 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 42

slayd 1 mavzu: dukkakli-don ekinlarning ahamiyati. no'xat biologiyasi va etishtirish texnologiyasi reja 1.dukkakli don ekinlarni vakillari, ahamiyati 2.dukkakli don ekinlarni morfologik va biologik xususiyatlari 3.no'xat ahamiyati, ishlatilishi va ekin maydonlari. 4. batanik tavsifi va biologik xususiyatlari. 5.no'xat etishtirish texnologiyasi. yasmiq o'simligi ekma vika burchoq o'simligi ularning donida oqsilning miqdori 25-50 % bo'ladi. sifatli tayyorlangan dukkakli don ekinlarining somonida 8-14 % oqsil bor, don ekinlarinikida esa 3-4 %. ammo ularning somoni hozirga qadar oziqa sifatida ishlatilmaydi. aqsh, kanada, argentina va boshqa rivojlangan mamlakatlarda oqsil tanqisligi dukkakli don ekinlari, bedani ko'p ekish hisobiga qoplanadi. o'simlik oqsilini ishlab chiqish arzon. dukkakli don ekinlarining urug'ida oqsil ko'p, arpa va sulining 1 o.b.da hazmlanadigan oqsil 70 va 63 g, ko'k no'xat, vika, soyada 160, 186, 300 g ga etadi. shuning uchun dukkakli don ekinlari ajoyib oziqa va oziq-ovqat ekinlari bo'lishi bilan bir qatorda boshqa oziqalarning ham qimmatini oshiradi. dunyo dehqonchiligida dukkakli don ekinlari 135 mln …

2 / 42

poyalar vegetasiya davomida tik o'sadi. ko'k no'xat, yasmiq, burchoq, vika, loviyaning ayrim shakllarida poyalari yotib o'sadi. patsimon barglarning uchidagi barg plastinkasi jingalaklarga aylangan va ular yordamida bir-biriga yopishib o'zining vertikal holatini saqlaydi. pishish davrida poyalar yotadi. a) juft patsimon – ko'k no'xat, yasmiq, burchoq, vika; b) toq patsimon – no'xat. guli – noto'g'ri, toj barglari beshta (elkan, qanotcha, qayiqcha). gulida 10 changchi va bitta urug'chisi bor. tojbarglarining rangi oq, qizil, sariq va hokazo. to'pgullari barg qo'ltig'ida yoki novdalarning uchida joylashgan. mevasi – dukkak, shakli, kattaligi har xil. har bir dukkakda bir necha urug'lar bor. pishganda dukkaklar uzunasiga yoriladi, buraladi, urug'lar to'kiladi. no'xat va lyupinning ayrim navlarida dukkaklar yorilmaydi. yangi navlarda dukkaklar kam yoriladi. urug'lari turli shaklda, kattalikda va rangda. urug'i – ikkita urug'palla, po'sti va murtakdan iborat. mevaga birikkan joyda urug' dastasi bor. dukkakli don ekinlarining mevasi 1-ko'k no'xat, 2-yasmiq, 3-no'xat, 4-loviya, 5-vika, 6-soya, 7-burchoq, 8-xashaki dukkaklar, 9-lyupin rivojlanish fazalari …

3 / 42

lyupin namga juda talabchan. eng qurg'oqchilikka chidamli dukkakli don ekinlari no'xat va burchoq. loviya va yasmiq oraliq o'rinni egallaydi. tuproqda optimal namlik chdns 100 - 60 % bo'lganda, o'simliklar yaxshi o'sadi. oziqa elementlariga talabi. o'zbekistonda eng keng tarqalgan ekinlardan no'xat bir tonna urug' va shunga muvofiq vegetativ organlar hosil qilish uchun 52 kg azot, 21 kg fosfor, 49 kg kaliy o'zlashtirsa, soya - 68, 19, 42, loviya – 53, 22, 29 kg o'zlashtiradi. oziqa moddalarni eng ko'p o'zlashtiradigan davri urug'ning to'lishi, pastki dukkaklarni sarg'ayishiga to'g'ri keladi. 1 t urug' hosil qilish uchun dukkaklilar 69 kg, don ekinlari 34 kg azot o'zlashtiradi. shuning uchun simbioz faolligi kam bo'lsa dukkakili don ekinlari don ekinlariga nisbatan 1,5-2 barobar kam hosil beradi. qurg'oqchilikda 1 t urug' hosil qilish uchun dukkakli don ekinlari fosforni sernam sharoitga nisbatan kam o'zlashtiradi, ammo kaliyni ko'proq talab qiladi. yorug'likka talabi-bo'yicha dukkakli don ekinlari uch guruhga bo'linadi: 1. uzun kun …

4 / 42

i. oq donli navlari oziq-ovqat, qora donli navlari em-xashak uchun o'stiriladi. doni tarkibida 25-30 % oqsil, 4-7 % yog', 47-60 % azotsiz ekstraktlanadigan moddalar, 2,4-12,8 % tsellyuloza, 4,0 % kul, vitamin v1 hamda ma'danli tuzlar bo'ladi. uning doni omixta emga qo'shilsa ularning hazmlanishi osonlashadi. poya va barglarida otquloq va olma kislotalari ko'p. somonini qoramollarga berib bo'lmaydi, qo'ylar uchun yaxshi oziqa. no'xatdan hindistonda olma va otquloq kislotalari olinadi. no'xat vatani tojikiston va o'zbekistonning tog'li tumanlari deb taxmin qilinadi. dunyo dehqonchiligida no'xat 10,2 mln ga ekilgan, shundan 8 mln. gektari hindistonda. ekilish maydoni bo'yicha dukkakli don ekinlari orasida uchinchi o'rinni egallaydi. o'zbekistonda no'xat lalmikor va suvli erlarda 4-5 ming ga maydonga ekiladi. sug'oriladigan erlarda gektaridan 20-25 ts, lalmikorlikda 8-10 ts don hosili etishtiriladi. no'xat – cicer aretinum l. bir yillik o'tsimon o'simlik. ildizi 100-150 sm chuqurlikka kirib boradi. yon ildizlari yaxshi rivojlangan. poyasi tik, sershox, bo'yi 60 sm ga etadi. barglari murakkab, …

5 / 42

nni tashkil etadi. almashlab ekishdagi o'rni. no'xat tuproqni azotga boyitadi, qator oralari ishlanadigan ekin sifatida dalani begona o'tlardan tozalaydi. sug'oriladigan, shuningdek, lalmikor erlarda no'xat kuzgi don ekinlari uchun yaxshi o'tmishdosh. bruxus qo'ng'izidan zararlanmaydi. dukkakli don ekinlari orasida lalmikorlikda eng yuqori 10-12 ts/ga don hosil beradi. no'xat bahorda yoki kuzda ekilganda hosildan bo'shagan maydonlar darhol haydalib makkajo'xori don yoki silos uchun yoki kartoshka va boshqa ekinlar ekiladi. ko'plab o'tkazilgan tajribalarning natijalariga ko'ra no'xat o'zidan keyin tuproqda 40-80 kg/ga sof azot qoldiradi. no'xatdan bo'shagan dalalarga ekilgan g'o'za, kartoshka, makkajo'xori, boshoqli don ekinlari hosildorligi ortib, don sifati yaxshilanadi. o'g'itlash. sug'oriladigan erlarda no'xat ekiladigan 1 gektar maydonga asosiy o'g'it sifatida 70-90kg fosfor, 50-60kg kaliy va 15-20 t chirigan go'ng solinadi. asosiy o'g'itlar erni haydash oldidan beriladi. urug'ni ekishga tayyorlash. ekiladigan urug'lar yuqori reproduktsiyali (avlodli) 1 va ii sinf talablariga to'la javob beradigan bo'lishi lozim. urug'larning unuvchanligi 95 va 92 %, tozaligi 99 va 98,5 …

6 / 42

fevralning oxirgi va martning birinchi o'n kunliklarida ekiladi. no'xat qator oralari 45 yoki 60 sm qilib ekiladi. no'xat urug'lari qator oralari 60sm, o'simliklar oralig'i 6 sm qilib ekilganda urug' hosili 25 ts/ga etgan yoki qator oralari 45 va 70 sm qilib ekilgandagina nisbatan hosildorlik 3-4ts/ga oshgan. tajribalarining ko'rsatishicha tuplar oralig'i 6 va 9 sm ekilganda eng yaxshi natijalar olingan. bunda ekish me'yori gektariga 60 va 80 kg ni tashkil qiladi. sug'orish. no'xatni yulduz va milyutinskiy-6 navlari tuproqda namlik 60-70 % chdns darajasida ushlanganda (3-o'suv davridagi sug'orish) yulduz navida urug' hosildorligi 25,6ts/ga, milyutinskiy-6 navida 24,6 ts/ga ga etgan. sug'orishlar sonini oshirish shuningdek kamaytirish ham urug' hosildorligini kamaytirgan. sug'orishlar me'yori 600-700 m3/ga. ularning soni sizot suvlar, atmosfera yog'ingarchiliklari va boshqa omillarga qarab o'zgartirilishi mumkin. biologik azot jahon dehkonchiligida biologik azotning ahamiyati juda katta. hatto g'arbiy evropa mamlakatlarida gektariga 1-1,2 t ma'danli o'g'itlar solinsada, ma'danli o'g'itlar hisobidan o'simlikning azotga bo'lgan talabi 25 % …

7 / 42

sharoitda hosil bilan chiqib ketgan azotning bir qismini o'zi to'plangan azot bilan qoplaydi. azotobakter uchun tuproq muhiti rn–6 va undan yuqori bo'lishi kerak. molibden mikroelementining ham ahamiyati katta. o'zbekiston tuproqlarida azotobakter faoliyati juda yuqori va u gektariga o'rtacha 25-30 kg azot to'playdi. o'simlikning rizosferasida azotobakter yaxshi rivojlanadi. azotobakter bilan ekinlar urug'ini ishlash g'alla ekinlarida hosilni 20-30 %, qand lavlagida 20-25 % oshiradi. erkin holda yashovchi bakteriyalar bilan birgalikda ekinlarni biologik azot bilan ta'minlashda, dukkakli ekinlar ildizida simbioz holda yashovchi tuganak bakteriyalar ham katta ahamiyatga ega. tuganak bakteriyalar ishtiroki natijasida biologik azot o'zlashtiradigan o'simliklar hosili tarkibida oqsil miqdori boshqa ekinlardagiga nisbatan ko'p to'planadi. tuganak bakteriyalar ishtirokida sintez bo'lgan oqsil, yuqori sifatli bo'lib, ekologik toza oziq-ovqat va em-xashak mahsulotlarini tayyorlashda ahamiyati katta. havo tarkibidagi azotning biologik usulda o'zlashtirilishi atrof-muhit, sizot suvlari va suv havzalarini nitratlar bilan ifloslanishining oldini oladi, ekologik muammolarni ijobiy hal qilishga imkon beradi. mikroorganizmlar, bakteriyalar yordamida biologik azotning o'zlashtirilishi …

8 / 42

dukkakli-don ekinlarning ahamiyati. no'xat biologiyasi va etishtirish texnologiyasi - Page 8

9 / 42

dukkakli-don ekinlarning ahamiyati. no'xat biologiyasi va etishtirish texnologiyasi - Page 9

10 / 42

dukkakli-don ekinlarning ahamiyati. no'xat biologiyasi va etishtirish texnologiyasi - Page 10

Хотите читать дальше?

Скачайте все 42 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "dukkakli-don ekinlarning ahamiyati. no'xat biologiyasi va etishtirish texnologiyasi"

slayd 1 mavzu: dukkakli-don ekinlarning ahamiyati. no'xat biologiyasi va etishtirish texnologiyasi reja 1.dukkakli don ekinlarni vakillari, ahamiyati 2.dukkakli don ekinlarni morfologik va biologik xususiyatlari 3.no'xat ahamiyati, ishlatilishi va ekin maydonlari. 4. batanik tavsifi va biologik xususiyatlari. 5.no'xat etishtirish texnologiyasi. yasmiq o'simligi ekma vika burchoq o'simligi ularning donida oqsilning miqdori 25-50 % bo'ladi. sifatli tayyorlangan dukkakli don ekinlarining somonida 8-14 % oqsil bor, don ekinlarinikida esa 3-4 %. ammo ularning somoni hozirga qadar oziqa sifatida ishlatilmaydi. aqsh, kanada, argentina va boshqa rivojlangan mamlakatlarda oqsil tanqisligi dukkakli don ekinlari, bedani ko'p ekish hisobiga qoplanadi. o'simlik oqsilini ishlab chiqish arzon. dukkakli ...

Этот файл содержит 42 стр. в формате PPT (8,5 МБ). Чтобы скачать "dukkakli-don ekinlarning ahamiyati. no'xat biologiyasi va etishtirish texnologiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: dukkakli-don ekinlarning ahamiy… PPT 42 стр. Бесплатная загрузка Telegram