jadidchilar – ma’rifat darg‘alari

DOCX 5 pages 23.2 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 23.2 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

jadidchilar – ma’rifat darg‘alari navoiy arxitektura va qurilish texnikumi yoibdo‘ saodat farmonova rahmonovna annotatsiya: ushbu maqolada turkiston o‘lkasida jadidchilik harakatining vujudga kelishi. turkistonda jadidchilik harakatining yuzaga kelishida tarixiy sharoit,shuningdek turkiston jadidlari xalqni qoloqlik va diniy xurofotdan ozod etish, shariat tamoyillarini isloh qilish, xalqqa ma’rifat tarqatish va milliy muxtoriyatga erishish g‘oyasini ilgari suradilar. jadidlar milliy birlik, ma’naviy-ma’rifiy isloxotlar bilan jamiyatni yangilash, yuksaltirish yo‘llarini izlaganlar. ushbu maqolada yuqorida qayd etilgan fikrlar haqida so‘z boradi. kalit so‘zlar: turkiston, behbudiy, fitrat, cho‘lpon, abdulla qodiriy, abdulla avloniy, munavvarqori, fayzullo xo‘jayev, so‘fizoda, tavallo, ishoqjon ibrat jadidchilik, milliy ko‘tarilish, matbuot, muxtoriyat, milliy g‘oya; annotatsiya: v dannoy state rassmatrivaetsya vozniknovenie djadidistskogo dvijeniya v turkestane. istoricheskie usloviya vozniknoveniya djadidizma v turkestane, a takje turkestanskie djadidi vidvinuli ideyu osvobojdeniya naroda ot otstalosti i religioznix predrassudkov, reformirovaniya printsipov shariata, rasprostraneniya prosvesheniya naroda, dostijeniya natsionalnoy avtonomii. djadidi iskali puti obnovleniya i vozvisheniya obshestva s pomoshyu natsionalnogo edinstva, duxovnix i obrazovatelnix reform. v …

2 / 5

idizm (arabcha “jadid” so‘zidan olingan bo‘lib “yangi” degan ma’noni bildiradi). o‘sha davrlardan boshlab bunga qarama-qarshi turgan oqim, ya‘ni feodal-o‘rta asrchilik, diniy fanatizm ruhida bo‘lgan kishilarni esa qadimistlar, deb atay boshladilar. xix asr oxiri-xx asrning boshlarida turkistonda chor mustamlakachiligining kuchayishi natijasida markaziy osiyoning ko‘p joylarida jadidchilik harakati kuchayib ketdi. bu harakat mavjud jamiyatning ijtimoiy-madaniy asoslarini qayta qurishga qaratilgani sababli eski tuzum, eski turmush, eski maktab tarafdorlarining kuchli qarshiligiga duch keldi [1]. bu qarshi kuch vakillari qadim yo qadimchilar deb atalgan bo‘lsa, yangi hayot shabadalarini olib kelishga uringan kishilar esa jadid yoki jadidchilar degan nom oldilar. shu tarzda asrimiz boshlarida jadidlar va jadidchilik harakati yuzaga keldi. turkiston xalqining boy ijtimoiy-falsafiy, diniy-axloqiy, madaniy taraqqiyotida xix asrning birinchi choragidagi davr o‘zining nihoyatda sermazmun va inqilobiy suronliligi, g‘oyaviy-nazariy va mafkuraviy harakat shakllarining xilma-xilligi bilan ajralib turadi. bu holat ijtimoiy taraqqiyotning o‘ziga xos yo‘nalishi edi. turkiston xix asrning ikkinchi yarmida rossiya tomonidan bosib olindi va mustamlakaga …

3 / 5

qizg‘in muhokama qilingan edi. ma’rifatga ehtiyoj, ilm-fanni egallash g‘oyasi millatning ko‘pchiligi tomonidan anglanishi kerak. darhaqiqat, jadidchilarimiz olib borgan barcha ishlar, matbuotning yo‘lga qo‘yilishi, “usuli jadid” maktabi nazariyasi va amaliyoti, teatrchilik, hammahammasi shunga xizmat qildirildi. shu tariqa har bir g‘oyaning milliy g‘oyaga aylanishi, jadidchilarimiz fikricha ikki shartni taqozo etadi. 1. g‘oya millatning tub, asl ehtiyojlaridan,turishturmushidan, asosiy an’analaridan, o‘zligidan va tabiiyki, imkoniyatidan kelib chiqmog‘i lozim. 2.mazkur g‘oya millat tomonidan anglanishi, his qilinishi, boshqacha aytganda, ongiga joylashib, yuragidagi o‘tga aylanmog‘i, so‘ngsiz ishtiyoq hosil qilmog‘i kerak. turkistonda jadidchilik harakatining faol tashkilotchi – ishtirokchilari haqida to‘xtaladigan bo‘lsak, bular: mahmudxo‘ja behbudiy, abduqodir shukuriy, saidahmad siddiqiy – ajziy (samarqand), munavvarqori abdurashidxonov, abdulla avloniy, ubaydullaxo‘ja asadullaxo‘jaev, toshpo‘latbek norbo‘tabekov (toshkent), abdurauf fitrat, fayzulla xo‘jaev, usmonxo‘ja po‘latxo‘jaev, abdulvohid burxonov, sadriddin ayniy, abudulqodir muxiddinov (buxoro), obidjon mahmudov, hamza hakimzoda niyoziy, abdulhamid cho‘lpon, ishoqxon ibrat, muhammadsharif so‘fizoda (farg‘ona vodiysi), polvonniyoz hoji yusupov, bobooxun salimov (xorazm)lar nomini birinchilar safida keltirishimiz mumkin. jadidchilikning asosiy …

4 / 5

ing vujudga kelishi asta-sekin bo‘lsada milliy ozodlik mafkurasiga asoslanib bordi. bu jarayon o‘lkadagi maxalliy xalqning ongiga o‘z ta‘sirini o‘tkaza boshladi. natijada ular turkistonda mustaqillik, milliy taraqqiyot uchun, xalqning manfaatlari uchun kurash olib borishga milliy-ozodlik harakati uchun zamin tayyorlashga muvaffak bo‘ldilar. yerli xalqlar orasida mustamlakachilikka qarshi ma‘rifatchilik g‘oyalari tarkala boshladi, yangi ta‘lim-tarbiya shaxobchalari, yangi maktab, maorif, madaniy targibot, jadidchilik harakati rivoj topdi [2]. mana shunday sharoitda turkistonda ko‘plab ma‘rifatchilar yetishib chiqdi. turkistonda jadidchilik harakati uch soha orqali faoliyat ko‘rsatdi.  maorif (yangicha maktablar ochish, ta‘lim usulini yangilash),  san‘at (badiiy adabiyot, teatr)  matbuot. (gazeta jurnallar) asosiy maqsad millatni, bir tomondan, ilm-ma‘rifatli qilish bo‘lsa, ikkinchi tomondan uning axloqiy darajasini yuksaltirish va ana shu ikki jihatning uyg‘unlashuvi natijasida, uzligini, o‘z qadrini anglagan bilimli shaxsni voyaga yetkazish edi. turkiston jadidchilari tomonidan ana shu maqsadni amalga oshirish yo‘lida katta ishlar qilindi. turkistonda jadidchilik harakatining yuzaga kelishida tarixiy sharoit bilan birga, xix asrning so‘nggi choragida …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jadidchilar – ma’rifat darg‘alari"

jadidchilar – ma’rifat darg‘alari navoiy arxitektura va qurilish texnikumi yoibdo‘ saodat farmonova rahmonovna annotatsiya: ushbu maqolada turkiston o‘lkasida jadidchilik harakatining vujudga kelishi. turkistonda jadidchilik harakatining yuzaga kelishida tarixiy sharoit,shuningdek turkiston jadidlari xalqni qoloqlik va diniy xurofotdan ozod etish, shariat tamoyillarini isloh qilish, xalqqa ma’rifat tarqatish va milliy muxtoriyatga erishish g‘oyasini ilgari suradilar. jadidlar milliy birlik, ma’naviy-ma’rifiy isloxotlar bilan jamiyatni yangilash, yuksaltirish yo‘llarini izlaganlar. ushbu maqolada yuqorida qayd etilgan fikrlar haqida so‘z boradi. kalit so‘zlar: turkiston, behbudiy, fitrat, cho‘lpon, abdulla qodiriy, abdulla avloniy, munavvarqori, fayzullo xo‘jayev, so‘fizoda, tavallo, ishoqj...

This file contains 5 pages in DOCX format (23.2 KB). To download "jadidchilar – ma’rifat darg‘alari", click the Telegram button on the left.

Tags: jadidchilar – ma’rifat darg‘ala… DOCX 5 pages Free download Telegram