klassikiqtisodiymaktabningto‘la shakllanishi

PPTX 20 pages 2.5 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.5 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

prezentatsiya powerpoint mavzu: klassik iqtisodiy maktabning to‘la shakllanishi. adam smit va david rikardo iqtisodiyta’limotlari 1.adam smit asarlarida klassik maktab g’oyalarining yanada rivojlantirilishi 2.david rikardoning iqtisodiy ta`limotlari reja: xviii asrning ikkinchi yarmida klassik iqtisodiymaktab britaniyalik olimlar a.smit va d.rikardo asarlarida eng yuksak cho‘qqiga ko‘tarildi. bu hol tasodifiyemas edi, chunki bu olimlar yashab ijod etgan davrda angliyada chuqur iqtisodiy, sotsial va siyosiyo‘zgarishlar ro‘yberayotgan edi. angliya jahonda eng rivojlangan va sanoatlashgan davlatga aylana boshladi, iqtisodiyotda va ijtimoiyhayotda kapitalistik munosabatlar xal qiluvchi o‘rinlarni egalladi. mamlakatda yuksak rivojlangan qishloq xo‘jaligi va tez o‘sayotgan sanoat mavjud edi, faol tashqi savdo olib borilardi. yangi jamiyatga xos sinfiyajralish yaqqol bo‘lib, ishchilar, sohibkorlar, er egalari - lendlordlar va fermerlar bor edi. kapitalning dastlabki jamg‘arilishi natijasida yirik markazlashgan manufakturalar va kapitalistik fermalar tobora muhim ahamiyat kasb eta boshladi. agar xviii asr boshida mamlakat xali agrar holatda bo‘lsa, sanoatning iqtisodiyotdagi hissasi tobora tez o‘sib bordi. angliya industrial agrar davlatga aylandi. manufakturalar …

2 / 20

. j.key to‘quv mokisini, 1733 yilda j.hargrivs o‘z qizining nomi bilan atagan «jenni» mexanik to‘quv dastgohini kashf etdi. mexanik k.vud uni 1772 yilda takomillashtirdi, 1783 yilda esa s.krompton «myul-mashina»ni yaratdi, 1785 yilda e.kartrayt mexanik to‘quv stanogini ijod qildi, bu dastgoh 40 odamning ishini bajarardi. r.arkraydning to‘quv mashinasi esa bu sohaning unumdorligini keskin oshirdi. ishlab chiqarishning energetik bazasi kul va suv oqimidan 1782 yilda j.uatt tomonidan ishlab chiqilgan bug‘ mashinasi ihtiyoriga o‘tishi muhim o‘zgarish bo‘ldi, bu mashina asosida 1805 yilda bug‘ kemasi-paroxod yaratildi, 1811 yilda j.stefenson parovoz yasadi, 1830 yilda esa manchester-liverpul temir yo‘li qurildi. metallurgiya sohasida 1735 yilda a.derbi pistako‘mir o‘rniga toshko‘mirdan foydalanib, domna pechidan nisbatan sifatli va ko‘proq miqdorda metall olish yo‘lini topdi. j.uilkinson hamma narsa, ko‘prik, quvur va hatto paroxod ham metalldan bo‘lishi kerak, degan g‘oyani ilgari surdi. temirdan paroxod yasalganida uning suvda so‘za olishiga xech kim ishonmadi. sanoat inqilobi iqtisodiyot va ijtimoiyhayotda keskin o‘zgarishlarga olib keldi. 1701-1802 …

3 / 20

niversitetining professori lavozimiga saylandi, keyinchalik ijtimoiyfanlar kafedrasini boshqardi. a.smit 1759 yilda o‘qigan leksiyalari asosida etikaning falsafiymuammolariga bag‘ishlangan o‘zining birinchi «ahloqiyhissiyot nazariyasi» kitobini yaratdi. uning iqtisodchi bo‘lishiga glazgodagi o‘ziga xos siyosiyiqtisod klubidagi ishtiroki, qisman filosof va iqtisodchi david yum bilan do‘st bo‘lganligi ta’sir etdi. ammo u 1764 yilda universitetdagi ishini tashlab, bir ingliz aristokratning oilasiga tarbiyachi bo‘lib keldi (gersog baklyu). o‘z tarbiyalanuvchisi bilan evropa bo‘ylab sayohatga chiqdi, shveysariyada volter, fransiyada didro, fiziokratlar f.kene va a.tyurgo, d’alamber, gelvetsiy, golbax va boshqa taniqli progressiv olimlar bilan uchrashdi, ularning ishlari bilan tanishdi. bu uchrashuvlar olimning dunyoqarashini shakllantirishga katta ta’sir qildi. u 1766 yilda o‘z yurtiga qaytdi va o‘zining bosh asari - «xalqlar boyligining tabiati va sabablari to‘g‘risidagi tadqiqot»ni yozishga kirishdi, bu asar 1776 yil martda londonda chop etildi. asarda insoniyat tomonidan ilgari yaratilgan iqtisodiy bilimlar mujassamlashtirildi va umumiy nazariya prinsiplar asosida nisbatan batartib iqtisodiyfanlar tizimiga aylandi. a. smit uslubi, uning o‘ziga xos xususiyatlari jamiyatning …

4 / 20

r shundaytabiiyhususiyatlarga egaki, ular ijtimoiytuzumga bog‘liq emas, degan hulosaga asoslanadi. ana shundayhususiyatlardan biri - egoizm (xudbinlik) bo‘lib, odamlar o‘z xo‘jalik faoliyatlarida unga amal qiladilar. ammo ayrim shahsninggina manfaatlari jamiyat manfaatlariga mos tushadi, deb uqtiradi u. har bir odam o‘z shahsiymanfaatini ko‘zda to‘tadi, ammo bu holatda ko‘p boshqa holatlardagi kabi, u «ko‘rinmas qo‘l» tomonidan uning niyatida ham bo‘lmagan maqsad sari yunaltiriladi... hozirgi davrda barchaga yaxshi ma’lum bo‘lgan «ko‘rinmas qo‘l» iborasi bilan birga «iqtisodiyodam» tushunchasi ham kiritildi. unga ko‘ra , shahsiymanfaatlar tufayli savdo va almashuv jarayoni amalga oshadi., «menga kerak bo‘lgan narsani bersang, men senga kerak bo‘lgan narsani beraman» bilida, ya’ni shahsiymanfaatlarning talabini qondirish yo‘li tutiladi, ya’ni gap kimningdir sahiyligida emas. n.g.chernishevskiy a.smit metodiga aniq harakteristika bergan. ikkala metodni bir vaqtda qo‘llashning afzalligi bilan birga, katta kamchiligi ham bor: olingan natijalarni bevosita solishtirish har doim ham mumkin emas. ilmiytahlil asosida olingan xulosalar, yuzaki umumlashmalar bilan bir qatorga qo‘yiladi. mazmun va xodisa shakllari …

5 / 20

boshlang‘ich punkti deb qabul qildi. a.smit o‘z tadqiqotida nina-to‘g‘nog‘ich manufakturasidagi ko‘pchilikka ma’lum bo‘lgan mehnat taqsimotini misol qilib keltirdi, u erdagi ishchilarning ixtisoslashuvi va mehnat taqsimoti ishlab chiqarishni va mehnat unumdorligini ko‘p marta oshirish imkonini berdi. mehnat taqsimoti bo‘lmagan holatda har bir ishchi o‘rtacha 20 ta to‘g‘nog‘ich yasashi mumkin ekan. o‘n kishi ishlaydigan ustaxonada mehnat taqsimoti o‘rnatiladi: biri simni tortadi, 2-si to‘g‘rilaydi, 3-si kesadi, 4-si uchini o‘tkirlaydi va hokozo. bu kuniga 4800 ta to‘g‘nog‘ich yasash imkonini beradi, demak, mehnat unumdorligi 240 marta oshgan. mehnat taqsimotining ahamiyati to‘g‘risidagi bu misol klassik bo‘lib ketgan va hamma erda ishlatiladi. mehnat unumdorligi uch usul bilan amalga oshiriladi: 1. mehnat taqsimoti tufayli ayrim ishchilarning chaqqonligi va mohirligi oshadi; 2. bir turdagi ishdan boshqasiga o‘tish uchun ketadigan vaqt iqtisod qilinadi (dastgohdan dastgohga borish vaqti va yangi turdagi ishga psixologik moslashish uchun ketadigan vaqt iqtisod qilinadi); 3. mehnat taqsimoti mashinalar ixtiro qilishga imkon tug‘diradi, ya’ni takrorlanadigan jarayonlar mashina …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "klassikiqtisodiymaktabningto‘la shakllanishi"

prezentatsiya powerpoint mavzu: klassik iqtisodiy maktabning to‘la shakllanishi. adam smit va david rikardo iqtisodiyta’limotlari 1.adam smit asarlarida klassik maktab g’oyalarining yanada rivojlantirilishi 2.david rikardoning iqtisodiy ta`limotlari reja: xviii asrning ikkinchi yarmida klassik iqtisodiymaktab britaniyalik olimlar a.smit va d.rikardo asarlarida eng yuksak cho‘qqiga ko‘tarildi. bu hol tasodifiyemas edi, chunki bu olimlar yashab ijod etgan davrda angliyada chuqur iqtisodiy, sotsial va siyosiyo‘zgarishlar ro‘yberayotgan edi. angliya jahonda eng rivojlangan va sanoatlashgan davlatga aylana boshladi, iqtisodiyotda va ijtimoiyhayotda kapitalistik munosabatlar xal qiluvchi o‘rinlarni egalladi. mamlakatda yuksak rivojlangan qishloq xo‘jaligi va tez o‘sayotgan sanoat mavjud edi, fao...

This file contains 20 pages in PPTX format (2.5 MB). To download "klassikiqtisodiymaktabningto‘la shakllanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: klassikiqtisodiymaktabningto‘la… PPTX 20 pages Free download Telegram